એમક્યુર ફાર્માસ્યુટિકલ્સને એન્ટી-HPV દવા SHetA2 નું લાયસન્સ મળ્યું: જાણો કેન્સરમાંથી બચાવતી આ શોધ વિશે
ભારતમાં દર વર્ષે હજારો મહિલાઓને અસર કરતા સર્વાઇકલ કેન્સર સામેના જંગમાં તબીબી વિજ્ઞાને એક આશાસ્પદ સિદ્ધિ હાંસલ કરી છે. શસ્ત્રક્રિયા વિના સર્વાઇકલ કેન્સર પૂર્વેના (Pre-Cancerous) કોષોની સારવાર કરી શકે તેવી નવીન સ્વદેશી દવાની ટેકનોલોજી ભારતીય તબીબી સંશોધન પરિષદ (ICMR) દ્વારા ઉદ્યોગ જગતને સોંપવામાં આવી છે.
ભારતમાં મહિલાઓમાં જોવા મળતા કેન્સરના વિવિધ પ્રકારો પૈકી સર્વાઇકલ કેન્સર (Cervical Cancer) એક અત્યંત ગંભીર આરોગ્ય વિષયક પડકાર છે. આંકડા દર્શાવે છે કે દર વર્ષે દેશમાં આશરે ૮૦,૦૦૦ થી વધુ મહિલાઓ આ કેન્સરનો શિકાર બને છે, જે સમગ્ર વિશ્વના કુલ કેસોના એક તૃતીયાંશ જેટલો મોટો હિસ્સો ધરાવે છે. અત્યાર સુધી આ કેન્સરના પ્રારંભિક તબક્કા એટલે કે પૂર્વ-કેન્સરગ્રસ્ત (Pre-Cancerous) પરિસ્થિતિમાં શસ્ત્રક્રિયા (Surgery) ને જ સૌથી વધુ અસરકારક અને વિશ્વસનીય સારવાર માનવામાં આવતી હતી.
પરંતુ હવે ઇન્ડિયન કાઉન્સિલ ઓફ મેડિકલ રિસર્ચ (ICMR) ના એક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયથી આખી પરિસ્થિતિ બદલાઈ શકે છે. ટૂંક સમયમાં મહિલાઓને સર્જરીના દુખાવા અને જટિલતાઓ વિના કેન્સર પૂર્વેની સ્થિતિમાંથી મુક્તિ અપાવતી નવીન દવા મળી શકે છે.
શું છે આ મોટો નિર્ણય અને SHetA2 દવા?
પ્રેસ ઇન્ફર્મેશન બ્યુરો (PIB) નવી દિલ્હી દ્વારા જુલાઈ ૨૦૨૬ માં જાહેર કરવામાં આવેલી સત્તાવાર માહિતી અનુસાર, ICMR એ તેની વિશેષ ‘મેડિકલ ઇનોવેશન પેટન્ટ મિત્ર’ પહેલ હેઠળ દેશની અગ્રણી ફાર્માસ્યુટિકલ કંપનીઓને ત્રણ સ્વદેશી બાયોમેડિકલ ટેકનોલોજીનું લાયસન્સ સોંપ્યું છે.
આ નવીન ટેકનોલોજી પૈકીની એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ટેકનોલોજી એટલે એન્ટી-એચપીવી (Anti-HPV) દવા SHetA2. આ દવાનો આગળનો વૈજ્ઞાનિક વિકાસ અને વ્યાપારી ઉત્પાદન કરવા માટે પુણે સ્થિત જાણીતી ફાર્મા કંપની એમક્યુર ફાર્માસ્યુટિકલ્સ (Emcure Pharmaceuticals) ને જવાબદારી સોંપવામાં આવી છે. આ દવા ખાસ કરીને સર્વાઇકલ ઇન્ટ્રાએપિથેલિયલ નિયોપ્લાસિયા (CIN) ની ચોક્કસ સારવાર માટે તૈયાર કરવામાં આવી રહી છે, જે એક એવી પૂર્વ-કેન્સર સ્થિતિ છે જેને સમયસર નિયંત્રિત કરવામાં ન આવે તો તે ભવિષ્યમાં વિકરાળ સર્વાઇકલ કેન્સરમાં પરિણમે છે.
ભારત અને અમેરિકાના વૈજ્ઞાનિકોનું સંયુક્ત પ્રદાન
SHetA2 દવાની શોધ એ ભારત અને અમેરિકાના કેન્સર નિષ્ણાતોના વર્ષોના સંશોધનનું સફળ પરિણામ છે. આ દવા ICMR ના નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ કેન્સર પ્રિવેન્શન એન્ડ રિસર્ચ (NICPR) ના ડો. શૌકત હુસૈન અને અમેરિકાની ઓક્લાહોમા યુનિવર્સિટી સ્થિત સ્ટીફન્સન કેન્સર સેન્ટરના ડો. ડોરિસ એમ. બેનબ્રુક દ્વારા સંયુક્ત રીતે વિકસાવવામાં આવી છે.
આ દવાની સૌથી મોટી ખાસિયત તેનો ‘ટાર્ગેટેડ એપ્રોચ’ (Targeted Approach) છે. સામાન્ય રીતે કીમોથેરાપી કે અન્ય સારવારમાં કેન્સરના કોષોની સાથે સાથે શરીરના સ્વસ્થ કોષોને પણ નુકસાન પહોંચતું હોય છે. પરંતુ SHetA2 દવા ફક્ત હ્યુમન પેપિલોમા વાયરસ (HPV) થી સંક્રમિત થયેલા પૂર્વ-કેન્સર અને કેન્સરગ્રસ્ત કોષોને જ લક્ષ્ય બનાવીને તેમનો નાશ કરે છે, જ્યારે તેની આસપાસના તમામ તંદુરસ્ત કોષોને સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત રાખે છે.
ICMR નો વિઝનરી અભિગમ: સંશોધનને દર્દીઓ સુધી પહોંચાડવું
આ ઐતિહાસિક તકે વાત કરતા આરોગ્ય સંશોધન વિભાગના સચિવ અને ICMR ના ડાયરેક્ટર જનરલ ડો. રાજીવ બહલે જણાવ્યું હતું કે, સરકારી ભંડોળથી થતાં ઉચ્ચ સ્તરીય તબીબી સંશોધનો માત્ર પ્રયોગશાળા કે કાગળ પર સીમિત ન રહેતા સામાન્ય દર્દીઓની સારવારમાં સીધા ઉપયોગી બને તે સુનિશ્ચિત કરવા ICMR કટિબદ્ધ છે.
તેમણે ઉમેર્યું કે ‘મેડિકલ ઇનોવેશન પેટન્ટ મિત્ર’ જેવી યોજનાઓ દેશના પ્રતિભાશાળી વૈજ્ઞાનિકો અને ફાર્મા ઉદ્યોગ વચ્ચે મજબૂત સેતુનું કામ કરી રહી છે, જેથી ભારતમાં જ સ્વદેશી પદ્ધતિથી નવીન ઔષધોનું ઉત્પાદન શક્ય બનશે.
આગામી પગલાં: ક્લિનિકલ ટ્રાયલ્સ અને બજાર ઉપલબ્ધતા
લાયસન્સિંગ પ્રક્રિયા પૂર્ણ થવાનો અર્થ એ નથી કે આ દવા આવતીકાલે જ મેડિકલ સ્ટોર્સ પર ઉપલબ્ધ થઈ જશે. તબીબી ક્ષેત્રના કડક નિયમો મુજબ દર્દીઓને આપતા પહેલા દવાની સલામતી, કાર્યક્ષમતા અને યોગ્ય માત્રા ચકાસવા માટે તેને મલ્ટી-ફેઝ ક્લિનિકલ ટ્રાયલ્સ (Clinical Trials) માંથી પસાર થવું પડશે.
તમામ પ્રયોગો અને માનવ પરીક્ષણોમાં સફળતા મળ્યા બાદ આ દવા બજારમાં મૂકાશે. જો SHetA2 તમામ ટ્રાયલ્સમાં સફળ સાબિત થશે, તો તે વૈશ્વિક સ્તરે સર્વાઇકલ પ્રી-કેન્સર ક્ષેત્રે શસ્ત્રક્રિયા વિના સારવાર આપતી સૌપ્રથમ લક્ષિત દબાઓ પૈકીની એક બની રહેશે, જે ભારતીય તબીબી વિજ્ઞાન ક્ષેત્રે નવી ક્રાંતિ સર્જશે.
