ઓગસ્ટમાં સોનાની આયાત ૫૮% ઘટી, પરંતુ ગ્રાહકોએ ખરીદી બંધ નથી કરી; જાણો બદલાયેલો ટ્રેન્ડ
દેશમાં સોનાની આયાતના ઓગસ્ટ મહિનાના આંકડાઓએ બજારના નિષ્ણાતો અને સામાન્ય નાગરિકો બંનેને ચોંકાવી દીધા છે. ચાલુ વર્ષના ઓગસ્ટ મહિના દરમિયાન ભારતની સોનાની આયાતમાં ૫૭.૭૫ ટકાનો જંગી ઘટાડો નોંધાયો છે અને તે ઘટીને આશરે ૨.૩ બિલિયન યુએસ ડોલર પર આવી ગઈ છે. આ આંકડા સામે આવ્યા બાદ બજારમાં એક મોટો પ્રશ્ન ઊભો થયો હતો કે, શું ભારતીય ગ્રાહકોએ મોંઘવારીના કારણે સોનું ખરીદવાનું બંધ કરી દીધું છે?
જોકે, વિતેલા પાંચ મહિનાના સર્વેક્ષણ અને બજારના ઊંડાણપૂર્વકના ડેટા એક અલગ જ વાર્તા કહી રહ્યા છે. સત્ય એ છે કે ભારતીય ગ્રાહકો બજારમાંથી ગાયબ નથી થયા, પરંતુ સોનાના રેકોર્ડબ્રેક ઊંચા ભાવો વચ્ચે તેમણે પોતાની ખરીદી કરવાની રીત અને વ્યૂહરચના સંપૂર્ણપણે બદલી નાખી છે.
આયાતમાં ઘટાડો એટલે માંગમાં ઘટાડો નહીં
બજારના તજજ્ઞોના જણાવ્યા મુજબ, વિદેશથી ભારતમાં સોનાનું આગમન (આયાત) થવું અને સ્થાનિક દુકાનો પર ગ્રાહકો દ્વારા સોનાની ખરીદી થવી — એ બંને અલગ બાબતો છે. આયાતમાં મોટો ઘટાડો નોંધાયો તેનો અર્થ એવો બિલકુલ નથી કે શોરૂમ્સ પર સોનાનું વેચાણ બંધ થઈ ગયું છે.
હકીકતમાં, સ્થાનિક જ્વેલર્સ પાસે અગાઉથી જ સોનાનો પૂરતો સ્ટોક ઉપલબ્ધ હતો. આ ઉપરાંત, વર્તમાન સમયમાં બુલિયન માર્કેટમાં એક નવો ટ્રેન્ડ જોવા મળી રહ્યો છે — ગ્રાહકો પોતાના ઘરનું જૂનું સોનું કે દાગીના એક્સચેન્જ (બદલી) કરીને નવાની ખરીદી કરી રહ્યા છે. આ રીસાઇક્લિંગ પદ્ધતિના કારણે દેશમાં નવું સોનું આયાત કર્યા વગર પણ જ્વેલરી બિઝનેસ સરળતાથી ચાલી રહ્યો છે.
લાઇટવેઇટ (હળવા વજનના) દાગીનાની માંગમાં અભૂતપૂર્વ ઉછાળો
સોનાના ઊંચા ભાવની સૌથી સીધી અને વ્યાપક અસર ગ્રાહકોની ખરીદી પેટર્ન પર પડી છે. ભારતીય પરિવારોમાં લગ્નસરા કે તહેવારોની ખરીદીમાં દાગીનાની યાદી કે આઇટમ્સ ઓછી નથી થઈ, પરંતુ તેનું વજન ઘટી ગયું છે.
ઉદાહરણ તરીકે, અગાઉ જે પરિવાર લગ્ન પ્રસંગે ૧૦ ગ્રામના સેટ કે બંગડીઓ ખરીદવાનું બજેટ રાખતો હતો, તે પરિવાર હવે પોતાના નાણાકીય બજેટને જાળવી રાખવા માટે ૬ થી ૭ ગ્રામ વજન ધરાવતી આકર્ષક અને ફેન્સી ડિઝાઇન્સ તરફ વળી રહ્યો છે. જ્વેલરી ઉત્પાદકો પણ હવે ગ્રાહકોની આ જરૂરિયાત સમજીને ઓછા વજનમાં મોટી અને સુંદર દેખાતી જ્વેલરી માર્કેટમાં ઉતારી રહ્યા છે. આનાથી ગ્રાહકો પોતાની પસંદગી અને બજેટ બંને સંતુલિત કરી શકે છે.
વર્લ્ડ ગોલ્ડ કાઉન્સિલનો અંદાજ અને ભવિષ્યનું ચિત્ર
જોકે, એ વાત પણ નકારી શકાય તેમ નથી કે સતત વધતા ભાવ અને ઊંચી આયાત ડ્યુટી (Import Duty) એ બજારના સેન્ટિમેન્ટ પર દબાણ ઊભું કર્યું છે. વર્લ્ડ ગોલ્ડ કાઉન્સિલ (WGC) ના તાજેતરના અંદાજ મુજબ, ઊંચા ભાવોના કારણે વર્ષ ૨૦૨૬ સુધીમાં ભારતની ઘરેણાં, સિક્કા અને સોનાના બિસ્કિટની કુલ વાર્ષિક માંગમાં ૫૦ થી ૬૦ ટન એટલે કે આશરે ૧૦ ટકાનો ઘટાડો થઈ શકે છે.
અગાઉ આયાતમાં આવેલા આટલા મોટા કડાકા બાદ એવી અફવાઓ પણ વહેતી થઈ હતી કે દેશવાસીઓએ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની આયાત ઘટાડવાની અને સ્વદેશી અપનાવવાની અપીલને કારણે સોનું ખરીદવાનું છોડી દીધું છે. પરંતુ વાસ્તવિકતા એ છે કે આ ફેરફાર પાછળ આર્થિક સમીકરણો અને ગ્રાહકોનું સ્માર્ટ બજેટ મેનેજમેન્ટ મુખ્ય જવાબદાર પરિબળ છે. ટૂંકમાં, ભારતીયો માટે સોનાનું સાંસ્કૃતિક અને નાણાકીય મહત્વ અકબંધ છે, માત્ર ખરીદીનું સ્વરૂપ બદલાયું છે.
