રોકાણકારો માટે મોટો ઝટકો! કાચા તેલ અને અમેરિકન બોન્ડ યીલ્ડે બગાડ્યો શેરબજારનો મૂડ
ભારતીય શેરબજાર માટે ગુરુવારનો દિવસ રોકાણકારો માટે નિરાશાજનક રહ્યો. બજાર ખુલતાની સાથે જ સેન્સેક્સ અને નિફ્ટીમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો. બંને મુખ્ય સૂચકાંકોમાં શરૂઆતના કારોબારમાં લગભગ એક ટકા સુધીનો ઘટાડો નોંધાતા રોકાણકારોમાં ચિંતા વધી હતી. બજારમાં આવેલી આ વેચવાલી પાછળ કોઈ એક કારણ જવાબદાર નહોતું, પરંતુ વૈશ્વિક બજારોમાંથી મળેલા નબળા સંકેતો અને સ્થાનિક સ્તરે કેટલાક મહત્વપૂર્ણ ક્ષેત્રોમાં વધેલા દબાણની સંયુક્ત અસર જોવા મળી હતી.
કાચા તેલના ભાવમાં ઉછાળો બન્યો ચિંતાનો વિષય
ભારતીય શેરબજાર પર સૌથી મોટું દબાણ કાચા તેલના ભાવમાં આવેલા ઉછાળાને કારણે જોવા મળ્યું. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં બ્રેન્ટ ક્રૂડ ઓઇલનો ભાવ પ્રતિ બેરલ 102 ડોલરની સપાટી પાર કરી ગયો હતો. ભારત પોતાની ઊર્જાની જરૂરિયાતો માટે મોટા પ્રમાણમાં કાચા તેલની આયાત કરે છે. તેથી આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલ મોંઘું થાય ત્યારે તેની સીધી અસર દેશના આયાત ખર્ચ પર પડે છે.
કાચા તેલના ઊંચા ભાવને કારણે દેશનું આયાત બિલ વધી શકે છે અને તેની અસર ચાલુ ખાતાની ખાધ તથા રૂપિયા પર પણ પડી શકે છે. સાથે જ પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોના ભાવમાં વધારો થવાથી પરિવહન ખર્ચ વધી શકે છે, જેના કારણે મોંઘવારી અંગેની ચિંતા પણ ઊભી થાય છે. આ તમામ પરિબળોને ધ્યાનમાં રાખીને રોકાણકારોએ બજારમાં સાવચેતી વધારી હતી.
અમેરિકન બોન્ડ યીલ્ડમાં વધારો પણ બન્યો દબાણનું કારણ
ભારતીય બજારને વૈશ્વિક સ્તરેથી મળેલા અન્ય નકારાત્મક સંકેતોમાં અમેરિકાની ટ્રેઝરી યીલ્ડનો વધારો પણ સામેલ હતો. અમેરિકાની 10 વર્ષની ટ્રેઝરી યીલ્ડ વધીને 5.11 ટકા સુધી પહોંચી હતી. અમેરિકન બોન્ડની યીલ્ડમાં નોંધપાત્ર વધારો થાય ત્યારે વૈશ્વિક રોકાણકારો માટે જોખમી સંપત્તિની સરખામણીમાં બોન્ડ જેવા સાધનો વધુ આકર્ષક બની શકે છે.
આવી સ્થિતિમાં ઊભરતાં બજારોમાંથી વિદેશી મૂડીના પ્રવાહ પર દબાણ આવી શકે છે. ભારતીય શેરબજારમાં પણ વિદેશી રોકાણકારોની પ્રવૃત્તિ મહત્વપૂર્ણ હોય છે. તેથી અમેરિકન વ્યાજદર અને બોન્ડ યીલ્ડમાં થતા ફેરફારોની અસર ભારતીય બજારના વલણ પર જોવા મળે છે.
કાચા તેલના ઊંચા ભાવ અને અમેરિકન ટ્રેઝરી યીલ્ડમાં વધારો—આ બંને વૈશ્વિક પરિબળોએ ગુરુવારે ભારતીય બજારના રોકાણકારોના મનોભાવ પર નકારાત્મક અસર કરી હતી.
વીમા કંપનીઓના શેરોમાં ભારે વેચવાલી
બજારમાં એકંદરે ઘટાડાની વચ્ચે નાણાકીય ક્ષેત્રના અનેક શેરોમાં પણ વેચવાલી જોવા મળી હતી. એચડીએફસી લાઇફ, બજાજ ફાઇનાન્સ, એક્સિસ બેંક, એસબીઆઇ લાઇફ ઇન્શ્યોરન્સ, શ્રીરામ ફાઇનાન્સ અને બજાજ ફિનસર્વ જેવા મોટા શેરો દબાણ હેઠળ રહ્યા હતા.
ખાસ કરીને વીમા ક્ષેત્રના શેરોમાં ઘટાડા પાછળ ભારતીય વીમા નિયામક અને વિકાસ પ્રાધિકરણ એટલે કે આઇઆરડીએઆઇ સાથે જોડાયેલા નવા નિયમોના પ્રસ્તાવને મહત્વપૂર્ણ કારણ માનવામાં આવી રહ્યું છે. આઇઆરડીએઆઇ દ્વારા વિતરણ વ્યવસ્થા અને ખર્ચ વ્યવસ્થાપન અંગે પરામર્શ પત્ર બહાર પાડવામાં આવ્યો છે.
આ પ્રસ્તાવિત ફેરફારો વીમા કંપનીઓના ખર્ચ અને વિતરણ સાથે જોડાયેલી વ્યવસ્થા પર અસર કરી શકે છે. બજારના કેટલાક રોકાણકારોને આશંકા છે કે જો નવા નિયમો અમલમાં આવશે તો કંપનીઓના નફાના માર્જિન પર દબાણ આવી શકે છે. આ આશંકાને કારણે વીમા ક્ષેત્રના શેરોમાં વેચવાલી વધી હતી.
વીમા વેચાણની પદ્ધતિમાં આવી શકે છે ફેરફાર
વીમા ક્ષેત્રમાં લાંબા સમયથી કંપનીઓ અને વિતરકો વચ્ચેના પ્રોત્સાહન આધારિત વેચાણ મોડલ અંગે ચર્ચા થતી રહી છે. આઇઆરડીએઆઇ ગ્રાહક કેન્દ્રિત વ્યવસ્થાને વધુ પ્રોત્સાહન આપવા માગે છે. પ્રસ્તાવિત નિયમોનો એક હેતુ વિતરણ માટે કરવામાં આવતા ખર્ચ અને ગ્રાહકને મળતા વાસ્તવિક લાભ વચ્ચે વધુ સંતુલન સ્થાપિત કરવાનો છે.
જો વિતરકોને ચૂકવવામાં આવતા ઊંચા પ્રોત્સાહનો અને અન્ય ખર્ચમાં ઘટાડો થાય તો લાંબા ગાળે ગ્રાહકો માટે વીમાની કિંમતમાં રાહત મળી શકે છે. જોકે, શેરબજારના દૃષ્ટિકોણથી રોકાણકારો કંપનીઓના ખર્ચ અને નફા પર તેની સંભવિત અસરનું મૂલ્યાંકન કરી રહ્યા છે. આ અનિશ્ચિતતાને કારણે વીમા શેરોમાં તાત્કાલિક વેચવાલી જોવા મળી હતી.
મિડકેપ અને સ્મોલકેપ શેરોએ દેખાડી મજબૂતી
બજારમાં મોટા શેરોમાં ઘટાડો થયો હોવા છતાં મિડકેપ અને સ્મોલકેપ ક્ષેત્રના કેટલાક શેરોએ તુલનાત્મક રીતે મજબૂત પ્રદર્શન કર્યું હતું. સ્થાનિક રોકાણકારો તરફથી આ ક્ષેત્રોમાં સતત નાણાંનો પ્રવાહ જોવા મળતો હોવાને કારણે આવા શેરોને ટેકો મળ્યો હોવાનું બજાર નિષ્ણાતોનું માનવું છે.
જિયોજિત ઇન્વેસ્ટમેન્ટ્સના મુખ્ય રોકાણ વ્યૂહરચનાકાર ડૉ. વી. કે. વિજયકુમારના જણાવ્યા અનુસાર, મિડકેપ અને સ્મોલકેપ શેરોમાં સ્થાનિક રોકાણકારોની ભાગીદારી હજુ પણ મજબૂત છે. ઊંચા મૂલ્યાંકન હોવા છતાં રોકાણકારો વિકાસની સારી સંભાવના ધરાવતી કંપનીઓમાં રસ દાખવી રહ્યા છે.
આના કારણે બજારના મોટા શેરોમાં વેચવાલી જોવા મળી હોવા છતાં મિડકેપ અને સ્મોલકેપ સેગમેન્ટમાં તેટલું જોરદાર દબાણ જોવા મળ્યું નહોતું.
જોકે નાના શેરોમાં પણ જોખમ યથાવત્
મિડકેપ અને સ્મોલકેપ શેરોએ હાલ મજબૂતી દર્શાવી હોવા છતાં આ વલણ કાયમી રહેશે એવું માનવું યોગ્ય નથી. જો આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલના ભાવ ઊંચા રહે અને અમેરિકન બોન્ડ યીલ્ડમાં પણ ઘટાડો ન આવે તો વૈશ્વિક નાણાકીય પરિસ્થિતિ વધુ કડક બની શકે છે.
આવી સ્થિતિમાં સ્થાનિક રોકાણકારોની પ્રવાહિતા પર પણ અસર પડી શકે છે અને ઊંચા મૂલ્યાંકન ધરાવતા મિડકેપ તથા સ્મોલકેપ શેરોમાં વેચવાલીનું દબાણ વધી શકે છે. તેથી બજારમાં હાલ જોવા મળતી મજબૂતી વચ્ચે પણ રોકાણકારો માટે કંપનીના મૂળભૂત પરિબળો અને મૂલ્યાંકનને ધ્યાનમાં રાખવું મહત્વપૂર્ણ બની રહે છે.
