જોખમ વગર મેળવો બમ્પર વળતર! સરકારી સ્કીમમાં 7.7% વ્યાજ સાથે ટેક્સ બચાવવાની ઉત્તમ તક

5 વર્ષમાં ₹13.47 લાખનું વ્યાજ! NSCમાં ₹30 લાખના રોકાણનું જાણો આખું ગણિત

આજના સમયમાં રોકાણના અનેક વિકલ્પો ઉપલબ્ધ છે, પરંતુ દરેક રોકાણમાં જોખમ અને વળતરનું પ્રમાણ અલગ હોય છે. શેરબજાર અને મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં વધારે વળતર મેળવવાની શક્યતા હોય છે, પરંતુ તેમાં બજારના ઉતાર-ચઢાવનું જોખમ પણ રહે છે. બીજી તરફ, જે લોકો પોતાના પૈસાની સુરક્ષાને સૌથી વધુ મહત્વ આપે છે અને નિશ્ચિત વળતર ઈચ્છે છે, તેમના માટે સરકાર સમર્થિત બચત યોજનાઓ મહત્વની બની રહે છે.

આવી જ એક યોજના છે નેશનલ સેવિંગ્સ સર્ટિફિકેટ એટલે કે NSC. પોસ્ટ ઓફિસ દ્વારા ઉપલબ્ધ આ યોજનામાં રોકાણકારને નિશ્ચિત સમયગાળા માટે પૈસા રોકવાના હોય છે અને તેના પર સરકાર દ્વારા નક્કી કરાયેલ વ્યાજ મળે છે. NSC ખાસ કરીને એવા રોકાણકારો માટે ઉપયોગી બની શકે છે, જેઓ લાંબા સમય માટે પૈસા સુરક્ષિત રીતે રાખવા માગે છે.

હાલના 7.7 ટકાના વાર્ષિક વ્યાજ દરને આધારે જો કોઈ દંપતી મળીને કુલ ₹30 લાખનું રોકાણ કરે, તો 5 વર્ષના સમયગાળામાં આ રકમ કેવી રીતે વધે છે અને કેટલું વ્યાજ મળે છે, તેનું ગણિત રસપ્રદ છે.

પતિ-પત્ની મળીને ₹30 લાખ રોકે તો શું થશે?

ધારો કે પતિ NSCમાં ₹15 લાખનું રોકાણ કરે છે અને પત્ની પણ પોતાના નામે ₹15 લાખનું રોકાણ કરે છે. એટલે બંનેનું કુલ રોકાણ ₹30 લાખ થયું.

જો આ રોકાણ પર 7.7 ટકાના વાર્ષિક વ્યાજ દર પ્રમાણે ચક્રવૃદ્ધિનો લાભ ગણવામાં આવે, તો 5 વર્ષના અંતે કુલ રકમ આશરે ₹43.47 લાખ સુધી પહોંચી શકે છે.

અર્થાત્, શરૂઆતમાં રોકાયેલા ₹30 લાખમાંથી આશરે ₹13.47 લાખ જેટલું વધારાનું વળતર વ્યાજના સ્વરૂપમાં મળી શકે છે. પાંચ વર્ષ પૂર્ણ થયા પછી મૂળ રકમ અને વ્યાજ મળીને આશરે ₹43.47 લાખની રકમ બને છે.

અહીં ખાસ વાત એ છે કે NSCમાં વ્યાજ દર વર્ષે ગણવામાં આવે છે અને શરૂઆતના વર્ષોમાં મળતા વ્યાજને ફરીથી રોકાણ થયેલું માનવામાં આવે છે. આ કારણે સમય જતાં વ્યાજ પર પણ વ્યાજનો લાભ મળે છે.

એક વ્યક્તિના ₹15 લાખનું કેટલું થશે?

હવે જો બંનેના રોકાણને અલગથી સમજીએ તો ગણતરી વધુ સરળ બની જાય છે.

પતિએ જો ₹15 લાખનું રોકાણ કર્યું હોય અને 5 વર્ષ સુધી 7.7 ટકાના દરે ચક્રવૃદ્ધિ પ્રમાણે રકમ વધે, તો મેચ્યોરિટી સમયે આ રોકાણ આશરે ₹21.74 લાખ થઈ શકે છે.

એટલે કે, ₹15 લાખના મૂળ રોકાણ પર આશરે ₹6.74 લાખનું વ્યાજ મળવાની ગણતરી થાય છે.

તે જ રીતે પત્ની પણ ₹15 લાખનું રોકાણ કરે તો પાંચ વર્ષ બાદ તેમના રોકાણની રકમ પણ આશરે ₹21.74 લાખ થઈ શકે છે. એટલે પત્નીના રોકાણ પર પણ આશરે ₹6.74 લાખનું વ્યાજ ગણાય.

આ રીતે બંનેનું કુલ મૂળ રોકાણ ₹30 લાખ અને બંનેને મળતું કુલ વ્યાજ આશરે ₹13.47 લાખ થાય છે. પાંચ વર્ષના અંતે બંનેની મળેલી કુલ રકમ લગભગ ₹43.47 લાખ થઈ શકે છે.

NSCમાં ચક્રવૃદ્ધિનો ફાયદો કેવી રીતે મળે છે?

NSCની ગણતરી સમજતી વખતે ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજની ભૂમિકા સમજવી જરૂરી છે. સામાન્ય વ્યાજમાં મૂળ રકમ પર જ વ્યાજ ગણવામાં આવે છે, જ્યારે ચક્રવૃદ્ધિમાં અગાઉ મળેલા વ્યાજને પણ ગણતરીમાં સામેલ કરવામાં આવે છે.

સરળ ઉદાહરણથી સમજીએ તો, શરૂઆતમાં તમારા પૈસા પર જે વ્યાજ મળે છે તે આગળની ગણતરી માટે રકમનો એક ભાગ બની જાય છે. ત્યારબાદ વધેલી રકમ પર ફરીથી વ્યાજની ગણતરી થાય છે. આ પ્રક્રિયા સમય જતાં રોકાણને ઝડપથી વધારવામાં મદદ કરે છે.

NSCમાં પાંચ વર્ષના સમયગાળા દરમિયાન આ રીતે વ્યાજનો લાભ મળે છે. જોકે, અહીં રોકાણકારને દર મહિને કે દર વર્ષે વ્યાજ હાથમાં મળતું નથી. મેચ્યોરિટી સમયે મુખ્ય રકમ અને લાગુ પડતું વ્યાજ એકસાથે મેળવવામાં આવે છે.

NSCની મેચ્યોરિટી કેટલા વર્ષની હોય છે?

NSCની સૌથી મહત્વની વિશેષતાઓમાં તેની નિશ્ચિત મેચ્યોરિટીનો સમાવેશ થાય છે. સામાન્ય રીતે આ સર્ટિફિકેટનો સમયગાળો 5 વર્ષનો હોય છે.

એટલે કે, તમે જે તારીખે NSC ખરીદો છો, તે તારીખથી લાગુ નિયમો અનુસાર પાંચ વર્ષ પૂર્ણ થયા બાદ તેની મેચ્યોરિટી થાય છે. આ કારણે જે વ્યક્તિ પોતાના પૈસાને ચોક્કસ સમયગાળા માટે અલગ રાખવા માગે છે, તેના માટે આ યોજના ઉપયોગી બની શકે છે.

જો કોઈ રોકાણકારને આગામી પાંચ વર્ષમાં મોટી રકમની જરૂર પડવાની શક્યતા હોય, તો રોકાણ કરતા પહેલાં પોતાની નાણાકીય જરૂરિયાતોનું આયોજન કરવું જરૂરી છે. કારણ કે NSCનો હેતુ સામાન્ય રીતે મધ્યમ ગાળાના સુરક્ષિત રોકાણ તરીકે જોવામાં આવે છે.

₹1,000થી પણ કરી શકાય છે શરૂઆત

NSCમાં રોકાણ કરવા માટે મોટી રકમ હોવી જરૂરી નથી. તેમાં નાની રકમથી પણ શરૂઆત કરી શકાય છે.

હાલની જોગવાઈ પ્રમાણે NSCમાં ન્યૂનતમ ₹1,000નું રોકાણ કરી શકાય છે. ત્યારબાદ ₹100ના ગુણાંકમાં રોકાણ વધારી શકાય છે. ખાસ વાત એ છે કે આ યોજનામાં રોકાણની કોઈ નિશ્ચિત મહત્તમ મર્યાદા નથી.

એટલે કે, કોઈ વ્યક્તિ પોતાની નાણાકીય ક્ષમતા પ્રમાણે ₹1,000થી શરૂઆત કરી શકે છે અને પોતાની જરૂરિયાત તથા ઉપલબ્ધ મૂડી પ્રમાણે મોટી રકમનું રોકાણ પણ કરી શકે છે.

જોકે, મોટી રકમનું રોકાણ કરતાં પહેલાં તેને એક જ જગ્યાએ રાખવાને બદલે પોતાના સમગ્ર નાણાકીય આયોજનને ધ્યાનમાં લેવું વધુ યોગ્ય રહે છે.

ટેક્સ બચાવવાનો પણ મળી શકે છે લાભ

NSCની બીજી એક મહત્વની બાબત તેની કર સંબંધિત સુવિધા છે. આ યોજનામાં રોકાણ કરવાથી આવકવેરા કાયદાની કલમ 80C હેઠળ લાગુ મર્યાદા સુધી કર કપાતનો લાભ મળી શકે છે.

પરંતુ અહીં એક મહત્વની બાબત સમજવી જરૂરી છે. ટેક્સનો લાભ વ્યક્તિની કુલ આવક, ટેક્સ વ્યવસ્થા અને 80C હેઠળ ઉપલબ્ધ અન્ય રોકાણો પર પણ આધાર રાખે છે. એટલે માત્ર NSCમાં રોકાણ કરવાથી દરેક વ્યક્તિને સમાન ટેક્સ બચત થશે એવું માનવું યોગ્ય નથી.

ખાસ કરીને નવી અને જૂની આવકવેરા વ્યવસ્થા વચ્ચેના તફાવતને ધ્યાનમાં રાખીને રોકાણ કરતા પહેલાં પોતાની ટેક્સ સ્થિતિ સમજવી જરૂરી છે.

NSCમાં રોકાણ કર્યા પછી શું મળે છે?

NSCમાં રોકાણ કર્યા બાદ રોકાણકારને અધિકૃત પ્રમાણપત્ર આપવામાં આવે છે. આ સર્ટિફિકેટમાં રોકાણ સંબંધિત વિગતો હોય છે. આજના સમયમાં પ્રક્રિયા અને પ્રમાણપત્રનું સ્વરૂપ પોસ્ટ ઓફિસની વ્યવસ્થા અનુસાર હોઈ શકે છે.

આ યોજના સરકાર સમર્થિત હોવાને કારણે ઘણા રોકાણકારો તેને સલામત રોકાણના વિકલ્પ તરીકે પસંદ કરે છે. ખાસ કરીને એવા લોકો, જેઓ બજાર આધારિત રોકાણના જોખમથી દૂર રહેવા માગે છે, તેઓ માટે આવી બચત યોજનાઓ આકર્ષક બની શકે છે.

વ્યાજ દર હંમેશા એકસરખો રહેતો નથી

અહીં રોકાણકારોએ સૌથી મહત્વની વાત ધ્યાનમાં રાખવી જોઈએ. 7.7 ટકા વ્યાજ દરને કાયમી દર માનવો નહીં. સરકાર નાની બચત યોજનાઓના વ્યાજ દરની સમયાંતરે સમીક્ષા કરે છે અને તેમાં ફેરફાર થઈ શકે છે.

એટલે કોઈ વ્યક્તિ આજે રોકાણ કરે ત્યારે લાગુ પડતો દર અને ભવિષ્યમાં નવી NSC ખરીદનારને મળતો દર અલગ હોઈ શકે છે. તેથી રોકાણ કરતાં પહેલાં તે સમયે લાગુ પડતો સત્તાવાર વ્યાજ દર ચોક્કસપણે તપાસવો જોઈએ.

આ જ કારણસર ભવિષ્યની મેચ્યોરિટી રકમની ગણતરી કરતી વખતે અહીં આપેલા ₹43.47 લાખના આંકડાને 7.7 ટકાના દરના આધારે ઉદાહરણરૂપ ગણતરી તરીકે જોવો જોઈએ.

કોના માટે NSC ઉપયોગી બની શકે?

NSC એવા રોકાણકારો માટે યોગ્ય બની શકે છે, જેઓ મુખ્યત્વે મૂડીની સુરક્ષા અને નિશ્ચિત સમયગાળા પર મળનારા વળતરને મહત્વ આપે છે.

જેઓ શેરબજારના રોજિંદા ઉતાર-ચઢાવથી દૂર રહેવા માગે છે, પાંચ વર્ષ સુધી પૈસા રાખી શકે છે અને સરકાર સમર્થિત બચત વિકલ્પ શોધી રહ્યા છે, તેઓ આ યોજનાને પોતાના પોર્ટફોલિયોના એક ભાગ તરીકે વિચારી શકે છે.

પરંતુ દરેક રોકાણકારની સ્થિતિ અલગ હોય છે. કોઈ વ્યક્તિને ટૂંકા ગાળામાં પૈસાની જરૂર હોય, તો આખી બચત NSCમાં રોકવી યોગ્ય ન પણ હોઈ શકે. ઇમરજન્સી ફંડ, વીમો, અન્ય રોકાણો અને આગામી નાણાકીય જરૂરિયાતો ધ્યાનમાં રાખીને નિર્ણય લેવો જોઈએ.

₹30 લાખના રોકાણનું આખું ગણિત એક નજરે

જો પતિ અને પત્ની બંને ₹15-₹15 લાખ NSCમાં રોકાણ કરે, તો કુલ રોકાણ ₹30 લાખ થાય છે.

7.7 ટકાના વાર્ષિક દર અને પાંચ વર્ષના ચક્રવૃદ્ધિ આધારિત ઉદાહરણમાં:

• પતિનું રોકાણ: ₹15 લાખ
• પત્નીનું રોકાણ: ₹15 લાખ
• કુલ મૂળ રોકાણ: ₹30 લાખ
• પતિને અંદાજિત વ્યાજ: ₹6.74 લાખ
• પત્નીને અંદાજિત વ્યાજ: ₹6.74 લાખ
• કુલ અંદાજિત વ્યાજ: ₹13.47 લાખ
• 5 વર્ષ બાદ કુલ રકમ: આશરે ₹43.47 લાખ

અટલે ₹30 લાખની શરૂઆતની મૂડી પાંચ વર્ષના સમયગાળામાં અંદાજે ₹43.47 લાખ સુધી પહોંચી શકે છે, જો ગણતરી માટે 7.7 ટકાનો દર લાગુ રહે અને જણાવેલી ચક્રવૃદ્ધિ પદ્ધતિ પ્રમાણે ગણતરી કરવામાં આવે.

રોકાણ પહેલાં આ બાબતો જરૂર તપાસો

NSCને સુરક્ષિત રોકાણ માનવામાં આવે છે, પરંતુ કોઈપણ નાણાકીય નિર્ણય આંખ બંધ કરીને લેવો યોગ્ય નથી. રોકાણ કરતા પહેલાં વર્તમાન વ્યાજ દર, મેચ્યોરિટી નિયમો, કર લાભ, સમય પહેલાં ઉપાડ સંબંધિત નિયમો અને પોતાની નાણાકીય જરૂરિયાતો તપાસવી જોઈએ.

ખાસ કરીને ₹30 લાખ જેવી મોટી રકમ રોકવાની હોય ત્યારે માત્ર વ્યાજ દર જોઈને નિર્ણય લેવાને બદલે તમારા સમગ્ર નાણાકીય આયોજન સાથે તેની સરખામણી કરવી જરૂરી છે.