IT અને કોર્પોરેટ જગતમાં મોટો આંચકો! 1 લાખ કર્મચારીઓની જશે નોકરી, જાણો કઈ કંપની કરી રહી છે છટણી

Volkswagen-Porsche પર સંકટના વાદળો: 2030 સુધીમાં હજારો નોકરીઓ પર અસર, ઓટો ઉદ્યોગ કેમ બદલાઈ રહ્યો છે?

વિશ્વના જાણીતા ઓટોમોબાઇલ ગ્રુપ્સમાં સ્થાન ધરાવતી Volkswagen Group હાલમાં પોતાના સૌથી મોટા પરિવર્તનના તબક્કામાંથી પસાર થઈ રહી છે. જર્મન કાર ઉદ્યોગની આ દિગ્ગજ કંપની સામે વધતી કિંમત, ચીનની કંપનીઓની સ્પર્ધા, બદલાતી ગ્રાહક પસંદગી, ઇલેક્ટ્રિક વાહનોમાં મોંઘું ટ્રાન્ઝિશન અને કેટલાક મહત્વના બજારોમાં ઘટતી માંગ જેવા પડકારો ઊભા થયા છે. આ પરિસ્થિતિને પહોંચી વળવા કંપનીએ આગામી વર્ષોમાં મોટા પાયે પુનર્ગઠન કરવાનો નિર્ણય લીધો છે.

કંપનીના Future Plan 2030 હેઠળ વૈશ્વિક સ્તરે આશરે 50,000 વધુ પદોમાં ઘટાડાની યોજના છે. અગાઉથી જાહેર કરાયેલા ઘટાડા સાથે કુલ સંખ્યા ઘણી મોટી બની શકે છે. સપ્ટેમ્બર 2026માં Volkswagenના Supervisory Boardએ Future Plan 2030ને મંજૂરી આપી હતી. કંપનીનું કહેવું છે કે આ પરિવર્તનનો હેતુ માત્ર ખર્ચ ઘટાડવાનો નથી, પરંતુ બદલાતા વૈશ્વિક ઓટોમોબાઇલ માર્કેટમાં કંપનીને વધુ સ્પર્ધાત્મક બનાવવાનો છે.

100,000 નોકરીઓના આંકડાએ કેમ મચાવી હલચલ?

Volkswagenના પુનર્ગઠન અંગે છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓમાં લગભગ 1 લાખ નોકરીઓ સુધીના ઘટાડાનો આંકડો ચર્ચામાં રહ્યો છે. આ આંકડો માત્ર એક જ નવી જાહેરાતનું પરિણામ નથી. કંપનીમાં અગાઉ નક્કી થયેલા કર્મચારી ઘટાડા અને Future Plan 2030 હેઠળની નવી વ્યવસ્થાઓને સાથે જોવામાં આવે ત્યારે આ સંખ્યા સામે આવે છે.

રિપોર્ટ્સ અનુસાર, Volkswagen Groupમાં કુલ કર્મચારીઓની સંખ્યા 6.5 લાખથી વધુ છે. કંપનીએ હવે પોતાના માળખાને વધુ સુવ્યવસ્થિત કરવાની દિશામાં આગળ વધવાનું નક્કી કર્યું છે. સપ્ટેમ્બર 2026માં કંપનીએ લગભગ 50,000 પદોમાં વધુ સમાયોજનની યોજના જાહેર કરી હતી, જેના કારણે અગાઉના ઘટાડા સાથે કુલ અસર આશરે 1 લાખ સુધી પહોંચી શકે છે.

જોકે અહીં એક મહત્વની વાત સમજવી જરૂરી છે. કંપની દ્વારા જણાવવામાં આવતી દરેક સંખ્યા સીધી રીતે તાત્કાલિક છટણીનો અર્થ કરતી નથી. Volkswagenએ જણાવ્યું છે કે કર્મચારી ઘટાડાનો મોટો હિસ્સો સ્વૈચ્છિક કરાર, આંશિક નિવૃત્તિ અને અન્ય સામાજિક રીતે જવાબદાર રીતોથી કરવાની યોજના છે. કંપનીના CEO Oliver Blumeએ પણ જણાવ્યું છે કે 2030 સુધીના જર્મનીમાં અગાઉથી નક્કી થયેલા આશરે 50,000 પદોના ઘટાડામાંથી મોટી સંખ્યા voluntary અને partial early retirement મારફતે થઈ રહી છે.

Volkswagenને આટલા મોટા ફેરફારની જરૂર કેમ પડી?

ઓટોમોબાઇલ ઉદ્યોગ છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ઝડપથી બદલાયો છે. એક સમય હતો જ્યારે પરંપરાગત પેટ્રોલ અને ડીઝલ કારનું ઉત્પાદન અને વેચાણ કંપનીઓની સફળતાનું મુખ્ય માપદંડ હતું. હવે પરિસ્થિતિ બદલાઈ ગઈ છે.

ઇલેક્ટ્રિક વાહનો, સોફ્ટવેર, બેટરી ટેક્નોલોજી, કનેક્ટેડ કાર, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ અને નવી ઉત્પાદન પદ્ધતિઓએ કાર બનાવવાની આખી પ્રક્રિયા બદલી નાખી છે. સાથે જ ચીનની કંપનીઓ ઓછી કિંમત અને નવી ટેક્નોલોજી સાથે વૈશ્વિક બજારમાં મજબૂત રીતે પ્રવેશી રહી છે.

Volkswagen માટે યુરોપિયન બજારમાં વધુ ઉત્પાદન ક્ષમતા પણ એક મોટી સમસ્યા બની છે. કંપનીના વિશ્લેષણ મુજબ યુરોપમાં તેની ઉત્પાદન ક્ષમતા માંગ કરતાં 5 લાખથી વધુ વાહનો જેટલી વધારે છે. એટલે કે ફેક્ટરીઓની સંપૂર્ણ ક્ષમતાનો ઉપયોગ થતો નથી, પરંતુ કર્મચારીઓ, મશીનરી અને અન્ય ખર્ચ ચાલુ રહે છે.

આવી સ્થિતિમાં કંપની માટે દરેક કારનું ઉત્પાદન અગાઉ કરતાં મોંઘું પડે છે. જો વેચાણમાં તે પ્રમાણે વધારો ન થાય તો નફાકારકતા પર સીધી અસર થાય છે.

ચીનની સ્પર્ધા Volkswagen માટે મોટો પડકાર

Volkswagen લાંબા સમયથી ચીનને પોતાના સૌથી મહત્વપૂર્ણ બજારોમાં ગણતું આવ્યું છે. પરંતુ હવે ચીનનું ઓટોમોબાઇલ માર્કેટ પહેલાં જેટલું સરળ રહ્યું નથી.

સ્થાનિક ચીની કંપનીઓએ ઇલેક્ટ્રિક વાહનો, બેટરી, સોફ્ટવેર અને સ્માર્ટ કારના ક્ષેત્રમાં ઝડપથી પ્રગતિ કરી છે. BYD સહિતની કંપનીઓએ પોતાના દેશમાં મજબૂત સ્થાન બનાવ્યું છે અને હવે વૈશ્વિક બજારમાં પણ વિસ્તરણ કરી રહી છે.

Volkswagen માટે પડકાર માત્ર કાર વેચવાનો નથી. તેને એવી કાર બનાવવી પડશે જે કિંમત, ટેક્નોલોજી અને ગ્રાહક અનુભવના મામલે ચીની કંપનીઓ સામે ટકી શકે.

આ કારણે કંપની ચીન માટેની પોતાની વ્યૂહરચનામાં પણ ફેરફાર કરી રહી છે. Future Plan 2030માં ચીનમાં બજારની વૃદ્ધિ અંગે વધુ વાસ્તવિક અંદાજ સાથે આગળ વધવાની અને Global South તરફ નિકાસ વધારવાની વાત કરવામાં આવી છે.

Porsche પણ હવે ‘ઓછું વેચાણ, વધુ નફો’ તરફ

Volkswagen Groupની લક્ઝરી બ્રાન્ડ Porsche પણ અલગ પ્રકારના દબાણનો સામનો કરી રહી છે. Porscheની વૈશ્વિક ડિલિવરી 2022 પછી લગભગ 10 ટકા ઘટી છે. ખાસ કરીને ચીનમાં માંગમાં ઘટાડો અને અમેરિકામાં ટેરિફ સંબંધિત પડકારોએ કંપની પર દબાણ વધાર્યું છે.

Porsche હવે માત્ર વધારે કાર વેચીને વૃદ્ધિ મેળવવા કરતાં વધુ નફાકારક કાર પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાની દિશામાં આગળ વધી રહી છે. કંપનીની નવી વ્યૂહરચનાને ‘value over volume’ તરીકે જોવામાં આવી રહી છે.

સરળ ભાષામાં સમજીએ તો Porscheનો અભિગમ એવો બની રહ્યો છે કે દરેક વર્ષે મોટી સંખ્યામાં કાર વેચવી જરૂરી નથી, પરંતુ જે કાર વેચાય તેમાં કંપનીને વધુ નફો મળે તે વધારે મહત્વનું છે.

911 જેવી પ્રીમિયમ સ્પોર્ટ્સ કાર અને ઊંચી કિંમત ધરાવતા મોડલ્સ આ વ્યૂહરચનાના કેન્દ્રમાં રહેશે. Porsche લાંબા ગાળે પોતાની ઓપરેટિંગ માર્જિનને સુધારીને લગભગ 15 ટકા સુધી લઈ જવા માગે છે. જોકે આ લક્ષ્ય હાંસલ કરવામાં અનેક વર્ષ લાગી શકે છે.

Porscheમાં પણ હજારો નોકરીઓ પર અસર

Porscheએ પણ ખર્ચ ઘટાડવા માટે મોટો પ્લાન બનાવ્યો છે. તાજેતરના અહેવાલ મુજબ કંપની 2030 સુધીમાં આશરે 9,000 નોકરીઓ ઘટાડવાની તૈયારીમાં છે, જે તેના વર્તમાન કર્મચારીબળનો આશરે ચોથો ભાગ ગણાય છે. અગાઉ જાહેર કરાયેલા ઘટાડા સાથે કુલ અસર લગભગ 30 ટકા સુધી પહોંચી શકે છે.

કંપની ઉત્પાદન સંબંધિત કર્મચારી ખર્ચમાં 30 ટકા સુધી ઘટાડો કરવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે. મેનેજમેન્ટ પદોમાં પણ નોંધપાત્ર ઘટાડો કરવાની યોજના છે. વિકાસ ખર્ચને પણ નિયંત્રિત કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે.

આનો અર્થ એ છે કે પરિવર્તનની અસર માત્ર ફેક્ટરીમાં કાર બનાવતા કર્મચારીઓ સુધી સીમિત નહીં રહે. મેનેજમેન્ટ, એન્જિનિયરિંગ, વિકાસ અને અન્ય સપોર્ટ વિભાગો પર પણ તેની અસર પડી શકે છે.

ઇલેક્ટ્રિક કારનું ટ્રાન્ઝિશન પણ મોંઘું પડ્યું

ઓટો ઉદ્યોગમાં ઇલેક્ટ્રિક વાહનો તરફનું પરિવર્તન લાંબા ગાળે અનિવાર્ય માનવામાં આવે છે, પરંતુ આ બદલાવ કંપનીઓ માટે સરળ નથી.

ઇલેક્ટ્રિક કાર વિકસાવવા માટે બેટરી, સોફ્ટવેર, નવી પ્લેટફોર્મ ટેક્નોલોજી અને ઉત્પાદન ક્ષમતામાં ભારે રોકાણ કરવું પડે છે. બીજી તરફ કેટલાક બજારોમાં EVની માંગ અપેક્ષા મુજબ ઝડપથી વધી નથી.

Porscheએ પણ ઇલેક્ટ્રિક વાહનોમાં મોટા રોકાણ કર્યા હતા, પરંતુ બજારની બદલાતી પરિસ્થિતિને કારણે હવે કંપની પોતાની EV વ્યૂહરચનાને વધુ વ્યવહારુ બનાવવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે.

આ સમગ્ર પરિસ્થિતિ બતાવે છે કે ઓટોમોબાઇલ કંપની માટે માત્ર નવી ટેક્નોલોજી અપનાવવી પૂરતી નથી. ગ્રાહક ખરેખર શું ખરીદવા તૈયાર છે અને કેટલી કિંમતે ખરીદશે તે પણ એટલું જ મહત્વનું છે.

ફેક્ટરીઓનું ભવિષ્ય પણ ચર્ચામાં

Volkswagenના Future Plan 2030નો સૌથી મહત્વનો ભાગ તેની યુરોપિયન ઉત્પાદન ક્ષમતાને ફરીથી ગોઠવવાનો છે.

કંપનીએ જણાવ્યું છે કે યુરોપમાં ઉત્પાદન ક્ષમતા હાલની માંગની સરખામણીએ વધારે છે. તેથી Emden, Zwickau, Hanover અને Neckarsulm જેવા કેટલાક પ્લાન્ટના ભવિષ્ય અંગે 2031થી 2034 વચ્ચેના સમયગાળા માટે ફેરફારોની યોજના બનાવવામાં આવી રહી છે. કંપની આ પ્લાન્ટ્સ માટે વૈકલ્પિક ઉપયોગની શક્યતાઓ પણ તપાસી રહી છે.

આ નિર્ણય કર્મચારીઓ માટે ચિંતાજનક છે, કારણ કે જર્મનીમાં ઓટોમોબાઇલ ફેક્ટરીઓ માત્ર કંપની માટે જ નહીં પરંતુ સમગ્ર સ્થાનિક અર્થતંત્ર માટે મહત્વપૂર્ણ હોય છે. એક મોટી ફેક્ટરી સાથે હજારો સીધી નોકરીઓ ઉપરાંત સપ્લાયર્સ, ટ્રાન્સપોર્ટ, સર્વિસ અને નાના વ્યવસાયો પણ જોડાયેલા હોય છે.

કંપનીનું કહેવું છે કે આ માત્ર છટણીનો પ્લાન નથી

Volkswagenનું કહેવું છે કે Future Plan 2030ને માત્ર કર્મચારી ઘટાડાની દૃષ્ટિએ જોવું યોગ્ય નથી. કંપની આગામી વર્ષોમાં નવી પ્રોડક્ટ્સ, ટેક્નોલોજી અને વિકાસના ક્ષેત્રોમાં મોટું રોકાણ કરવાની તૈયારીમાં છે.

કંપનીએ 2030 સુધીમાં લગભગ 9 ટકા ઓપરેટિંગ માર્જિન હાંસલ કરવાનો લક્ષ્યાંક રાખ્યો છે. સાથે જ કંપની પોતાની બિઝનેસ સ્ટ્રક્ચરને સરળ બનાવવા, મેનેજમેન્ટ સ્તરો ઘટાડવા અને બિનમુખ્ય બિઝનેસને અલગ કરવાની દિશામાં આગળ વધી રહી છે.

કંપનીના પોર્ટફોલિયોને પણ વધુ કેન્દ્રિત બનાવવાનો નિર્ણય લેવાયો છે. બિન-વ્યૂહાત્મક પ્રવૃત્તિઓને વેચવા અથવા ફરી ગોઠવવાની યોજના છે. આ રીતે Volkswagen પોતાના મુખ્ય ઓટોમોબાઇલ બિઝનેસ પર વધુ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવા માગે છે.

શું આ આખા ઓટો ઉદ્યોગ માટે ચેતવણી છે?

Volkswagen અને Porscheની સ્થિતિ માત્ર એક કંપનીની સમસ્યા તરીકે જોવી યોગ્ય નહીં હોય. સમગ્ર યુરોપિયન ઓટોમોબાઇલ ઉદ્યોગ હાલમાં મોટા પરિવર્તનમાંથી પસાર થઈ રહ્યો છે.

એક તરફ ચીનની કંપનીઓ ઝડપથી આગળ વધી રહી છે, બીજી તરફ યુરોપમાં ઉત્પાદન ખર્ચ ઊંચો છે. પર્યાવરણ સંબંધિત નિયમો, ટેક્નોલોજીમાં સતત રોકાણ અને EV ટ્રાન્ઝિશનનો ખર્ચ કંપનીઓ માટે વધારાનો પડકાર છે.

તેની સાથે અમેરિકન બજારમાં ટેરિફ અને વેપાર નીતિમાં થતા ફેરફારો પણ વૈશ્વિક કાર ઉત્પાદકોની ગણતરી બદલી શકે છે.

આથી હવે મોટી કાર કંપનીઓ માટે માત્ર વધારે કાર બનાવવી પૂરતી નથી. ઉત્પાદન ક્યાં કરવું, કયા મોડલ બનાવવું, કયા બજારમાં વેચવું અને કઈ ટેક્નોલોજીમાં કેટલું રોકાણ કરવું—આ તમામ બાબતોનું નવેસરથી આયોજન કરવું પડી રહ્યું છે.

આગળ શું થશે?

Volkswagen માટે આગામી ચાર વર્ષ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ રહેશે. 2030 સુધીમાં કંપની કેટલો ખર્ચ ઘટાડે છે, કેટલા કર્મચારીઓનું પુનર્ગઠન થાય છે, નવી ટેક્નોલોજીમાં રોકાણ કેટલું સફળ રહે છે અને ચીન તથા અન્ય વૈશ્વિક બજારોમાં કંપની કેવી રીતે પોતાની સ્થિતિ મજબૂત કરે છે તે તેના ભવિષ્ય માટે નિર્ણાયક બની શકે છે.

Porsche માટે પણ સ્થિતિ અલગ નથી. કંપની હવે વધુ પ્રીમિયમ અને ઊંચા નફાવાળા મોડલ પર ભાર મૂકી રહી છે. બીજી તરફ Volkswagen વધુ વ્યાપક સ્તરે પોતાની ઉત્પાદન ક્ષમતા, કર્મચારી માળખું અને બિઝનેસ પોર્ટફોલિયોને ફરીથી ગોઠવી રહી છે.

આ સમગ્ર કિસ્સો એ વાતનો સંકેત આપે છે કે ઓટોમોબાઇલ ઉદ્યોગ હવે માત્ર એન્જિનથી ચાલતી કારથી આગળ વધી ચૂક્યો છે. ભવિષ્યની કારમાં સોફ્ટવેર, બેટરી, AI, કનેક્ટિવિટી અને ડિજિટલ સેવાઓનું મહત્વ વધવાનું છે. જે કંપનીઓ આ બદલાવને ઓછા ખર્ચે અને યોગ્ય ઝડપે અપનાવી શકશે, તેઓ આગામી દાયકામાં વધુ મજબૂત બની શકે છે.

Volkswagen માટે 2030ની યોજના તેથી માત્ર ખર્ચ ઘટાડવાનો કાર્યક્રમ નથી. આ કંપની પોતાના જૂના બિઝનેસ મોડલમાંથી બહાર આવીને બદલાતા ઓટોમોબાઇલ યુગમાં પોતાનું સ્થાન જાળવી રાખવા માટે કરી રહેલું મોટું પુનર્ગઠન છે. પરંતુ આ પ્રક્રિયા દરમિયાન હજારો કર્મચારીઓ અને અનેક ઔદ્યોગિક શહેરોના ભવિષ્ય પર પડનારી અસર પણ એટલી જ મહત્વપૂર્ણ રહેશે. આગામી વર્ષોમાં કંપની આર્થિક રીતે કેટલી ઝડપથી સુધરે છે અને કર્મચારીઓના હિત વચ્ચે કેટલું સંતુલન જાળવી શકે છે, તેના પર સમગ્ર વિશ્વની ઓટોમોબાઇલ ઇન્ડસ્ટ્રીની નજર રહેશે.