રિટાયરમેન્ટ ફંડ માટે EPF અને NPS માંથી કયો વિકલ્પ પસંદ કરવો?
દરેક નોકરીયાત અને પગારદાર વ્યક્તિ માટે નિવૃત્તિ (Retirement) પછીનું જીવન આર્થિક રીતે શાંતિપૂર્ણ અને સુરક્ષિત રહે તે અત્યંત જરૂરી છે. આ માટે યોગ્ય સમયે બચતની શરૂઆત કરવી અને સાચા નાણાકીય સાધનોમાં રોકાણ કરવું સૌથી મહત્વપૂર્ણ પગલું ગણાય છે. જો કોઈ વ્યક્તિ પોતાની કારકિર્દીની શરૂઆતથી દર મહિને ₹૧૦,૦૦૦ ની નાની બચત કરે અને સતત ૩૦ વર્ષ સુધી આ રોકાણ ચાલુ રાખે, તો તેની પોતાની કુલ જમા રકમ ₹૩૬ લાખ થાય છે.
પરંતુ ૩૦ વર્ષના લાંબા ગાળા પછી આ ₹૩૬ લાખનું રોકાણ તમને કેટલું ભંડોળ આપશે, તે તમે પસંદ કરેલા રોકાણના વિકલ્પ પર આધાર રાખે છે. ભારતમાં નોકરીયાતો માટે કર્મચારી ભવિષ્ય નિધિ (EPF) અને નેશનલ પેન્શન સિસ્ટમ (NPS) બંને અત્યંત લોકપ્રિય માધ્યમો છે. ચાલો, આ બંને યોજનાઓના વ્યાજદર અને રિટર્નના ગણિતને વિગતવાર સમજીએ.
કર્મચારી ભવિષ્ય નિધિ (EPF): નિશ્ચિત વ્યાજ અને શૂન્ય જોખમ
EPF એ સરકારી સુરક્ષા ધરાવતો અને નોકરીયાત વર્ગ માટે સૌથી વધુ વિશ્વાસપાત્ર બચત વિકલ્પ છે. તેમાં સરકાર દ્વારા નક્કી કરાયેલા વ્યાજદરના આધારે વ્યાજ ચક્રવૃદ્ધિ થાય છે, જેના કારણે શેરબજારના સીધા જોખમોથી સંપૂર્ણ રક્ષણ મળે છે. નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬ માટે EPF પર ૮.૨૫ ટકાનો વાર્ષિક વ્યાજદર જાહેર કરવામાં આવ્યો હતો.
જો આગામી ૩૦ વર્ષ સુધી સરેરાશ આટલો જ વ્યાજદર જળવાઈ રહે અને તમે દર મહિને ₹૧૦,૦૦૦ નું રોકાણ ચાલુ રાખો, તો ૩૦ વર્ષ પછી તમારું નિવૃત્તિ ભંડોળ અંદાજે ₹૧.૫૭ કરોડ સુધી પહોંચી શકે છે. જોકે, EPF નો વ્યાજદર દર વર્ષે સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ ટ્રસ્ટીઝ દ્વારા બદલાઈ શકે છે, તેથી આ રકમ એક અંદાજિત ગણતરી છે.
નેશનલ પેન્શન સિસ્ટમ (NPS): બજાર આધારિત વધુ રિટર્નની સંભાવના
બીજી તરફ, નેશનલ પેન્શન સિસ્ટમ (NPS) માં જમા કરાયેલી રકમનું રોકાણ શેરબજાર (Equity), સરકારી બોન્ડ્સ અને કોર્પોરેટ ડેટમાં કરવામાં આવે છે. આ કારણે NPS નું રિટર્ન સીધું બજારની ચાલ પર આધારિત હોય છે.
જો ૩૦ વર્ષના લાંબા સમયગાળા દરમિયાન NPS માં સરેરાશ ૧૦ ટકા વાર્ષિક રિટર્ન મળે, તો દર મહિને ₹૧૦,૦૦૦ ના રોકાણથી ૩૦ વર્ષ બાદ અંદાજે ₹૨.૨૬ કરોડનું ભંડોળ તૈયાર થઈ શકે છે. જો બજારનું પ્રદર્શન થોડું ધીમું રહે અને સરેરાશ રિટર્ન ૯ ટકા જ રહે, તો પણ અંદાજિત ભંડોળ ₹૧.૮૩ કરોડ થઈ શકે છે. જોકે, માર્કેટ આધારિત સાધન હોવાથી તેમાં રિટર્નની કોઈ નિશ્ચિત ગેરંટી હોતી નથી.
ઉપાડના નિયમો અને ટેક્સની જોગવાઈઓ
માત્ર રિટર્ન જ નહીં, પરંતુ પૈસા ઉપાડવાના નિયમો અને કરવેરાની બાબતમાં પણ બંને યોજનાઓ અલગ પડે છે. EPF માંથી નિવૃત્તિ સમયે ચોક્કસ નિયમો અને પાત્રતાના આધારે સંપૂર્ણ રકમ ટેક્સ-ફ્રી તરીકે એકસાથે ઉપાડી શકાય છે. જોકે, વાર્ષિક કર્મચારી યોગદાન ₹૨.૫ લાખથી વધુ હોય, તો વધારાના વ્યાજ પર ટેક્સ લાગુ થઈ શકે છે.
જ્યારે NPS માં નિવૃત્તિ સમયે ૬૦ ટકા રકમ એકસાથે (Lumpsum) ઉપાડી શકાય છે અને તે કરમુક્ત હોય છે. બાકીની ૪૦ ટકા રકમમાંથી એન્યુઇટી (Annuity) ખરીદવી અનિવાર્ય બને છે, જેમાંથી દર મહિને પેન્શન પ્રાપ્ત થાય છે. આ ઉપરાંત, આવકવેરા કાયદાની વિવિધ કલમો હેઠળ NPS માં વધારાની ટેક્સ છૂટનો લાભ પણ મળે છે.
તમારા માટે કયો વિકલ્પ શ્રેષ્ઠ છે?
જો તમે બિલકુલ જોખમ લેવા માંગતા ન હોવ અને તમને સરકાર આધારિત નિશ્ચિત વ્યાજદરમાં વિશ્વાસ હોય, તો EPF તમારા માટે એક આદર્શ અને સુરક્ષિત પસંદગી છે. પરંતુ જો તમે લાંબા ગાળે ફુગાવાને માત આપીને મોટું ફંડ બનાવવાની ક્ષમતા ધરાવતા હોવ અને બજારનું જોખમ સ્વીકારી શકતા હોવ, તો NPS પર વિચાર કરી શકાય છે. કોઈપણ આખરી નિર્ણય લેતા પહેલા તમારી આવક, ટેક્સ સ્લેબ, જોખમ લેવાની ક્ષમતા અને નિવૃત્તિ પછીની વ્યક્તિગત જરૂરિયાતોનું મૂલ્યાંકન કરવું અનિવાર્ય છે.
