કાર ચોરીના ક્લેમમાં નજીવી મોડપણાને આધારે વળતર નકારવું ખોટું: ગ્રાહક આયોગનો મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો

પોલીસ કે વીમા કંપનીને જાણ કરવામાં મોડું થાય તો પણ મળશે ક્લેમ! જાણો ગ્રાહક આયોગનો મોટો નિર્ણય

ઘણીવાર એવું જોવા મળે છે કે વાહન ચોરી થયા પછી જો પોલીસમાં ફરિયાદ કે વીમા કંપનીને જાણ કરવામાં સહેજ પણ મોડું થાય, તો વીમા કંપનીઓ પોલિસીની શરતોનું બહાનું કાઢીને ક્લેમ રદ (રિજેક્ટ) કરી દેતી હોય છે. સામાન્ય નાગરિકો માટે આ પરિસ્થિતિ અત્યંત મુશ્કેલ બની જાય છે. આવો જ એક કિસ્સો ગાઝિયાબાદમાંથી સામે આવ્યો હતો, જ્યાં કાર ચોરી થયા પછી FIR નોંધાવવામાં અને વીમા કંપનીને જાણ કરવામાં થયેલા નજીવા વિલંબના આધારે કંપનીએ કાર માલિકનો ક્લેમ ફગાવી દીધો હતો.

પરંતુ આ મામલો જ્યારે ગ્રાહક વિવાદ નિવારણ આયોગ (કન્ઝ્યુમર ફોરમ) સમક્ષ પહોંચ્યો, ત્યારે આયોગે વીમા કંપનીની આ નીતિને અયોગ્ય ઠેરવી હતી. આયોગે સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું હતું કે વાસ્તવિક ચોરીના કિસ્સામાં માત્ર મોડું થવાના આધારે કાયદેસરનો ક્લેમ રદ કરી શકાય નહીં. ખાસ કરીને ત્યારે, જ્યારે ચોરીની જાણ પોલીસને સમયસર કરવામાં આવી હોય અને પોલીસ તપાસ બાદ પણ વાહન મળી આવ્યું ન હોય. આ ચુકાદાના આધારે આયોગે વીમા કંપનીને કાર માલિકને આશરે રૂ. 4.68 લાખ ચૂકવવાનો આદેશ આપ્યો છે, જેમાં વાહનની બીમા રકમ, માનસિક ત્રાસનું વળતર અને કાનૂની ખર્ચનો સમાવેશ થાય છે.

શું હતો સમગ્ર ગાઝિયાબાદનો મામલો?

આ ઘટના 26 ડિસેમ્બર 2019 ના રોજ ગાઝિયાબાદના પ્રતાપ વિહાર વિસ્તારમાંથી બની હતી. કાર માલિકની કાર ત્યાંથી ચોરી થઈ ગઈ હતી. કાર માલિકે ઘટનાના દિવસે જ પોલીસનો સંપર્ક કરીને જાણ કરી દીધી હતી, પરંતુ પોલીસ વિભાગ તરફથી સત્તાવાર FIR દાખલ કરવામાં થોડા દિવસોનો વિલંબ થયો હતો. ત્યારબાદ પોલીસે તપાસ હાથ ધરી હતી, પરંતુ વાહનનો કોઈ પત્તો લાગ્યો નહોતો. તપાસ પૂરી થયા પછી પોલીસે કોર્ટમાં પોતાનો અંતિમ રિપોર્ટ (Final Report) રજૂ કર્યો હતો.

કારનો વીમો સંપૂર્ણપણે માન્ય (Valid) હતો, તેથી કાર માલિકે ચોરી બાદ થયેલા નુકસાનના વળતર માટે વીમા કંપની સમક્ષ ક્લેમ રજૂ કર્યો હતો. પરંતુ વીમા કંપનીએ આ દાવો સ્વીકારવાનો સ્પષ્ટ ઇનકાર કરી દીધો. વીમા કંપનીએ દલીલ કરી કે ચોરીની જાણ તેમને કરવામાં નક્કી કરેલા સમય કરતાં વિલંબ થયો હતો, જે પોલિસીના નિયમો અને શરતોનું ઉલ્લંઘન છે. અહેવાલો મુજબ, વીમા કંપનીને ચોરીની જાણ 2 જાન્યુઆરી 2020 ના રોજ કરવામાં આવી હતી, જેના આધારે કંપનીએ ક્લેમ ફગાવી દીધો હતો.

નજીવા વિલંબ પર આખો ક્લેમ રદ કરવો અયોગ્ય: ગ્રાહક આયોગ

વીમા કંપની દ્વારા ક્લેમ ફગાવી દેવાતાં, કાર માલિકે પૂર્વ દિલ્હી જિલ્લા ગ્રાહક વિવાદ નિવારણ આયોગના દરવાજા ખટખટાવ્યા. કેસની સુનાવણી દરમિયાન આયોગે તમામ પુરાવા અને સંજોગોનું ઝીણવટપૂર્વક નિરીક્ષણ કર્યું.

આયોગે નોંધ્યું કે વાહન માલિકે ચોરીની ઘટનાને છુપાવવાનો કે ખોટો દાવો કરવાનો કોઈ પ્રયાસ કર્યો નહોતો અને ઘટના બનતા જ પોલીસ પ્રક્રિયા પણ શરૂ કરી દેવામાં આવી હતી. આવા સંજોગોમાં, માત્ર FIR નોંધવામાં થયેલા થોડા દિવસોના વિલંબ કે વીમા કંપનીને જાણ કરવામાં થયેલા મોડપણાના આધારે જ યોગ્ય દાવાને સંપૂર્ણપણે રદ કરી દેવો વ્યાજબી નથી.

તમામ પાસાઓને ધ્યાનમાં રાખીને આયોગે વીમા કંપનીને નીચે મુજબ ચુકવણી કરવાનો કડક આદેશ આપ્યો:

• બીમિત રકમ (IDV Value): કારની વીમા રકમ તરીકે રૂ. 4.31 લાખ ચૂકવવા.

• માનસિક ત્રાસનું વળતર: ગ્રાહકને થયેલી માનસિક પરેશાની બદલ રૂ. 25,000 ચૂકવવા.

• મુકદમાનો ખર્ચ: કાનૂની લડાઈના ખર્ચ પેટે રૂ. 12,500 આપવા.

વાહન ચોરી થાય ત્યારે ગ્રાહકોએ આ બાબતોનું ખાસ ધ્યાન રાખવું

જો ક્યારેય તમારી કાર કે બાઇક ચોરી થઈ જાય, તો નુકસાનથી બચવા અને ક્લેમ સરળતાથી મેળવવા માટે નીચેની બાબતો ધ્યાનમાં રાખવી જરૂરી છે:

1. પોલીસને ત્વરિત જાણ: વાહન ચોરી થતાં જ સૌથી પહેલા નજીકના પોલીસ સ્ટેશનમાં જાણ કરો અને FIR નોંધાવવાનો પ્રયાસ કરો.

2. વીમા કંપનીને લેખિત જાણ: બનાવ બન્યા પછી શક્ય તેટલી વહેલી તકે વીમા કંપનીને ટોલ-ફ્રી નંબર અથવા લેખિત/ઈમેલ માધ્યમથી જાણ કરી દો.

3. દસ્તાવેજોનો રેકોર્ડ સાચવવો: પોલીસ ફરિયાદની નકલ, FIR, વીમા પોલિસી, વાહનના અસલ કાગળો અને વીમા કંપની સાથે થયેલી તમામ વાતચીત કે ઈમેલનો રેકોર્ડ સુરક્ષિત રાખો.

4. લેખિતમાં કારણ માંગવું: જો વીમા કંપની તમારો ક્લેમ રદ કરે, તો તેમની પાસે રદ કરવાનું કારણ સત્તાવાર લેખિત સ્વરૂપમાં જ માંગો.

5. ગ્રાહક આયોગનો સંપર્ક: જો કંપની ગેરવ્યાજબી કારણો આપીને ક્લેમ નકારે, તો ગભરાયા વગર ગ્રાહક આયોગ (Consumer Court) માં ફરિયાદ નોંધાવો. આયોગ આવા કિસ્સાઓમાં ગ્રાહકોના અધિકારોનું રક્ષણ કરે છે.