હેલ્થ ઇન્શ્યોરન્સ સ્વિચ કરતા પહેલા ચેતી જજો: સસ્તો પ્રીમિયમ ભારે ન પડી જાય!

શું તમારી હેલ્થ પોલિસી ખરેખર સુરક્ષિત છે? એજન્ટો છુપાવે છે આ મોટું સત્ય!

જ્યારે આપણે આપણા પરિવાર કે વૃદ્ધ માતા-પિતા માટે હેલ્થ ઇન્શ્યોરન્સ પોલિસી પસંદ કરીએ છીએ, ત્યારે સૌથી પહેલી નજર તેના ઓછા પ્રીમિયમ પર જાય છે. દર વર્ષે ભરવાના પૈસા ઘટે તેવું કોને ન ગમે? પરંતુ, તાજેતરના એક રિપોર્ટમાં હેલ્થ ઇન્શ્યોરન્સની એક એવી મહત્વની બાબત સામે આવી છે, જેના પર વેચાણ સમયે ભાગ્યે જ કોઈ પૂરતું ધ્યાન આપે છે – અને તે છે ‘૫ વર્ષનો મોરેટોરિયમ પિરિયડ’ (Moratorium Period).

ઇન્સ્યુરન્સ રેગ્યુલેટરી એન્ડ ડેવલપમેન્ટ ઓથોરિટી ઓફ ઇન્ડિયા (IRDAI) ના નિયમો મુજબ, સતત ૬૦ મહિના (૫ વર્ષ) સુધી નિરંતર કવરેજ જાળવી રાખ્યા પછી હેલ્થ ઇન્શ્યોરન્સ પોલિસી સામાન્ય રીતે ‘નોન-કોન્ટેસ્ટેબલ’ બની જાય છે. એટલે કે, માત્ર જાણી જોઈને કરવામાં આવેલી છેતરપિંડી (Fraud) ના કિસ્સા સિવાય, કંપની આટલા વર્ષો પછી પોલિસી રદ કરી શકતી નથી કે ક્લેમ નકારી શકતી નથી.

૫ વર્ષનો મોરેટોરિયમ પિરિયડ કેમ આટલો મહત્વનો છે?

મોરેટોરિયમ પિરિયડ એટલે સતત હેલ્થ ઇન્શ્યોરન્સ ચાલુ રાખવાના શરૂઆતના ૬૦ મહિના. આ સમય પૂરો થયા પછી, ઇન્શ્યોરન્સ કંપની પ્રારંભિક ફોર્મ ભરતી વખતે કોઈ માહિતી છુપાઈ જવાના કે ભૂલ રહી જવાના બહાને ક્લેમ કે પોલિસી રદ કરી શકતી નથી.

ધારો કે કોઈ પરિવારે ૫ લાખ રૂપિયાની વીમા પૉલિસી ૬ વર્ષથી સતત ચાલુ રાખી છે અને જૂનું ફોર્મ ભરતી વખતે કોઈ બીમારી (જેવા કે હાઇ બ્લડ પ્રેશર) ની માહિતી આપવાની રહી ગઈ હતી. હવે જો કોઈ હાર્ટ સંબંધિત સારવારનો દાવો (Claim) આવે, તો ૬ વર્ષ વીતી ગયા હોવાથી કંપની માત્ર ભૂલ રહી જવાના આધારે ક્લેમ નામંજૂર કરી શકતી નથી. તેના માટે કંપનીએ સાબિત કરવું પડે કે ગ્રાહકે જાણી જોઈને ફ્રોડ કર્યું હતું.

પરંતુ, આનો અર્થ એ નથી કે ગ્રાહકો જાણી જોઈને મેડિકલ ઇતિહાસ છુપાવી શકે. જો કોઈ જાણી જોઈને ખોટી માહિતી આપે, તો કંપની ફ્રોડ ગણીને કાર્યવાહી કરી શકે છે. એટલા માટે જ પોલિસી ખરીદતી કે રિન્યુ કરતી વખતે સાચી માહિતી આપવી હંમેશાં જરૂરી છે.

નવી પોલિસી ખરીદવાથી સમયનું ચક્ર ફરી શૂન્યથી શરૂ થાય છે

અસલી સમસ્યા ત્યારે ઊભી થાય છે જ્યારે કોઈ પોલિસીધારક માત્ર સસ્તા પ્રીમિયમના લોભમાં જૂની પોલિસી રદ કરીને બિલકુલ નવી પોલિસી ખરીદી લે છે. નવી પોલિસી ખરીદવાથી અગાઉની કંપની સાથે મેળવેલા સતત કવરેજનો ઇતિહાસ આપોઆપ ટ્રાન્સફર થતો નથી.

આના કારણે પેલા ૫ વર્ષના મોરેટોરિયમ પિરિયડનો સમય ફરીથી શૂન્યથી શરૂ થઈ જાય છે અને શરૂઆતના વર્ષોમાં પોલિસીધારક સુરક્ષાના લાભ ગુમાવી બેસે છે. ગુરુગ્રામના એક સ્ટાર્ટઅપ ફાઉન્ડરે પણ આ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરતા જણાવ્યું હતું કે માત્ર પ્રીમિયમ ઘટાડવાના ચક્કરમાં સ્વિચ કરવાથી વર્ષોથી જમા થયેલા લાભો ગુમાવવા પડી શકે છે.

વૃદ્ધ માતા-પિતા માટે વીમો લેતી વખતે આ બાબત ખૂબ જ નાજુક બની જાય છે. વૃદ્ધોની ઉંમર સાથે મેડિકલ ઇતિહાસ લાંબો હોય છે અને તેમને કવરેજની સૌથી વધુ જરૂર હોય છે. આવા સમયે જૂના લાભો ગુમાવવાથી મુશ્કેલી વધી શકે છે.

પોર્ટેબિલિટી અને માઈગ્રેશન દ્વારા લાભો કેવી રીતે બચાવવા?

જો કોઈ વીમાધારક પોતાની વીમા કંપની કે પ્લાન બદલવા માંગતો હોય, તો તેની પાસે બે સત્તાવાર રસ્તાઓ છે:

• પોર્ટેબિલિટી (Portability): આના દ્વારા તમે તમારી ચાલુ હેલ્થ પોલિસીને એક કંપનીમાંથી બીજી કંપનીમાં ટ્રાન્સફર કરી શકો છો.

• માઈગ્રેશન (Migration): આના દ્વારા તમે તમારી વર્તમાન કંપનીના જ બીજા યોગ્ય પ્રોડક્ટમાં શિફ્ટ થઈ શકો છો.

આ બંને વિકલ્પો દ્વારા તમારા અગાઉના લાભો – જેવા કે મોરેટોરિયમ પિરિયડના ક્રેડિટ, પ્રી-એક્ઝિસ્ટિંગ ડિસીઝ (જૂની બીમારીઓ) માટેના વેઇટિંગ પીરિયડ અને નો-ક્લેમ બોનસ – જળવાઈ રહે છે.

સામાન્ય રીતે પોર્ટેબિલિટી માટે પોલિસી રિન્યુ થવાની તારીખથી ૩૦ થી ૬૦ દિવસ પહેલાં અરજી કરવી પડે છે. નવી કંપની પોતાના નિયમો મુજબ દરખાસ્ત ચકાસે છે. તેથી, સ્વિચ કરતા પહેલા નવી કંપની પાસેથી લેખિતમાં કન્ફર્મેશન મેળવી લેવું ખૂબ જ જરૂરી છે કે જૂના ક્રેડિટ્સ ટ્રાન્સફર થઈ રહ્યા છે કે નહીં.

સમ ઇન્સ્યોરર્ડ (વીમાની રકમ) વધારતી વખતે ખાસ સાવધાની રાખો

જો તમે સ્વિચ કરતી વખતે વીમાની રકમ (Sum Insured) ૫ લાખથી વધારીને ૧૦ લાખ કરવા માંગતા હો, તો એક વાત સમજી લેવી જરૂરી છે. જૂના ક્રેડિટ્સ માત્ર અગાઉના ૫ લાખ સુધી જ લાગુ પડી શકે છે. બાકીના વધારાના ૫ લાખ માટે નવો વેઇટિંગ પીરિયડ અને નવો મોરેટોરિયમ પિરિયડ લાગુ થઈ શકે છે. તેથી, આ બાબતે કંપની સાથે સ્પષ્ટતા કરી લેવી હિતાવહ છે.

સુપર ટોપ-અપ પ્લાન પણ એક સારો વિકલ્પ છે

જો તમારો હેતુ માત્ર કવરેજ વધારવાનો છે, તો જૂની પોલિસી છોડવાને બદલે એક અલગ ‘સુપર ટોપ-અપ’ (Super Top-up) પ્લાન પણ ખરીદી શકાય છે. આનાથી તમારી જૂની પોલિસીના ક્રેડિટ્સ પણ સચવાઈ રહેશે અને મોટો હોસ્પિટલ ખર્ચ પણ કવર થઈ જશે. જો કે, સુપર ટોપ-અપ ખરીદતા પહેલા તેના શરતો અને ડિડક્ટિબલ (Deductible) ને સારી રીતે સમજી લેવું જોઈએ.

પોલિસી બદલતા પહેલા કઈ બાબતો ધ્યાનમાં રાખવી?

માત્ર સસ્તું પ્રીમિયમ જોઈને એજન્ટની સલાહ પર આંધળો વિશ્વાસ ન કરો. નીચેની બાબતોની ચોક્કસ સરખામણી કરો:

• મોરેટોરિયમ ક્રેડિટ: જૂની પોલિસીના વર્ષો ગણાય છે કે નહીં તેની ખાતરી કરો.

• વેઇટિંગ પીરિયડ: જૂની બીમારીઓના વેઇટિંગ પીરિયડના લાભ ટ્રાન્સફર થાય છે કે કેમ તે ચકાસો.

• રૂમ રેન્ટ અને કો-પેમેન્ટ: નવી પોલિસીમાં હોસ્પિટલના રૂમ ભાડા પર કોઈ મર્યાદા કે શરતો છે કે નહીં તે જુઓ.

• હૉસ્પિટલ નેટવર્ક: તમારી નજીકની સારી હોસ્પિટલો નવી કંપનીના નેટવર્કમાં સામેલ છે કે નહીં તેની ચકાસણી કરો.

ટૂંકમાં કહીએ તો, નાની એવી બચત પાછળ વર્ષોની મહેનતથી મેળવેલી સુરક્ષા ગુમાવવી સમજદારી નથી. તહેવારોની જેમ જ નાણાકીય બાબતોમાં પણ સંતુલન અને સાચી સમજ જ પરિવારનું સાચું રક્ષણ કરી શકે છે.