ટ્રેનમાં હવે RAC ટિકિટનો નિયમ બદલાશે? એક જ બર્થ પર બે મુસાફરોને બેસાડવાની વ્યવસ્થા થઈ શકે છે બંધ!
ટ્રેનમાં લાંબી મુસાફરી કરનારા લોકો માટે એક મોટા સમાચાર સામે આવ્યા છે. ભારતીય રેલવે વર્ષોથી ચાલી આવતી RAC ટિકિટની વ્યવસ્થામાં મોટો ફેરફાર કરવાની તૈયારી કરી રહી હોવાનું જાણવા મળ્યું છે. જો આ પ્રસ્તાવ પર નિર્ણય લેવામાં આવે તો મુસાફરોને એક જ બર્થ પર બીજા અજાણ્યા વ્યક્તિ સાથે જગ્યા વહેંચીને મુસાફરી કરવાની મુશ્કેલીમાંથી રાહત મળી શકે છે. ખાસ વાત એ છે કે RAC ટિકિટ હોવા છતાં બંને મુસાફરો પાસેથી સંપૂર્ણ ભાડું વસૂલવામાં આવે છે. આ મુદ્દે સંસદીય સમિતિ પણ અગાઉ સવાલ ઉઠાવી ચૂકી છે.
જોકે, હાલમાં રેલવે દ્વારા RAC વ્યવસ્થા સંપૂર્ણપણે બંધ કરવાનો કોઈ અંતિમ નિર્ણય જાહેર કરવામાં આવ્યો નથી. આ વ્યવસ્થામાં ફેરફાર કરવાની શક્યતાઓ પર વિચારણા ચાલી રહી છે.
શું છે RAC ટિકિટની વ્યવસ્થા?
રેલવેમાં RACનું પૂરું નામ Reservation Against Cancellation છે. જ્યારે કોઈ ટ્રેનની તમામ કન્ફર્મ બર્થ બુક થઈ જાય છે, ત્યારે વધારાના મુસાફરોને RAC સ્ટેટસ આપવામાં આવે છે.
RAC ટિકિટ ધરાવતા મુસાફરોને ટ્રેનમાં મુસાફરી કરવાની મંજૂરી મળે છે, પરંતુ તેમને શરૂઆતમાં સંપૂર્ણ બર્થ મળતી નથી. સામાન્ય રીતે એક બર્થ પર બે RAC મુસાફરોને જગ્યા ફાળવવામાં આવે છે. એટલે કે બંને મુસાફરોએ એક જ બર્થ પર બેસીને અથવા મર્યાદિત જગ્યા વહેંચીને મુસાફરી કરવી પડે છે.
જો કોઈ કન્ફર્મ ટિકિટ ધરાવતો મુસાફર પોતાની ટિકિટ રદ કરાવે તો ખાલી પડેલી બર્થ RAC મુસાફરને મળી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં મુસાફરને સંપૂર્ણ બર્થ મળવાની શક્યતા રહે છે. જોકે, ચાર્ટ તૈયાર થયા પછી પણ જો ટિકિટ RAC જ રહે તો આખી મુસાફરી દરમિયાન બર્થ શેર કરવી પડી શકે છે.
રેલવે RAC સિસ્ટમ કેમ બંધ કરવા વિચારી રહી છે?
RAC વ્યવસ્થામાં સૌથી મોટો સવાલ મુસાફરો પાસેથી વસૂલવામાં આવતા ભાડાને લઈને છે. એક જ બર્થ પર બે વ્યક્તિઓ મુસાફરી કરે છે, પરંતુ બંને પાસેથી સંપૂર્ણ ટિકિટનું ભાડું લેવામાં આવે છે.
રેલવેના એક અધિકારીના હવાલાથી આવેલા અહેવાલ મુજબ, જ્યારે મુસાફરને સૂવા માટે સંપૂર્ણ બર્થ મળતી નથી, ત્યારે તેની પાસેથી આખું ભાડું વસૂલવું કેટલું યોગ્ય છે તે અંગે વિચારણા થઈ રહી છે.
આ ઉપરાંત, લાંબી મુસાફરી દરમિયાન અજાણી વ્યક્તિ સાથે એક જ બર્થની જગ્યા વહેંચવી મુસાફરો માટે અસુવિધાજનક બની શકે છે. ખાસ કરીને જ્યારે એક જ બર્થ પર મહિલા અને પુરુષ મુસાફરોને જગ્યા ફાળવવામાં આવે ત્યારે મુશ્કેલી ઊભી થઈ શકે છે. આવી સ્થિતિમાં ટ્રેનમાં હાજર TTE માટે પણ વૈકલ્પિક વ્યવસ્થા કરવી પડકારરૂપ બને છે.
સંસદીય સમિતિએ પણ ઉઠાવ્યા હતા સવાલ
RAC વ્યવસ્થામાં ફેરફારની ચર્ચા પહેલીવાર થઈ રહી નથી. સંસદની પબ્લિક એકાઉન્ટ્સ કમિટી (PAC)એ પણ આ મુદ્દે સવાલ ઉઠાવ્યા હતા.
સમિતિએ સૂચવ્યું હતું કે જે RAC મુસાફરોને સંપૂર્ણ બર્થ મળતી નથી, તેમની પાસેથી સંપૂર્ણ ભાડું વસૂલવું યોગ્ય નથી. આવા મુસાફરોને ભાડામાં આંશિક રિફંડ આપવાની વ્યવસ્થા ઊભી કરવાની ભલામણ પણ કરવામાં આવી હતી.
શું હવે RAC ટિકિટ સંપૂર્ણપણે બંધ થઈ જશે?
અત્યારે આ સૌથી મોટો સવાલ છે. રેલવે RAC વ્યવસ્થાને સંપૂર્ણપણે દૂર કરવાના વિકલ્પ પર વિચાર કરી રહી હોવાના અહેવાલ છે. આ ઉપરાંત મુસાફરોને સંપૂર્ણ બર્થ આપવી, ભાડામાં ફેરફાર કરવો અથવા અન્ય કોઈ વૈકલ્પિક વ્યવસ્થા ઊભી કરવી જેવા વિકલ્પો પણ ચર્ચામાં છે.
નોંધનીય છે કે RAC વ્યવસ્થા એવા સમયમાં શરૂ કરવામાં આવી હતી જ્યારે રેલવેમાં ટિકિટ બુકિંગની પ્રક્રિયા મોટાભાગે મેન્યુઅલ હતી. હવે ડિજિટલ રિઝર્વેશન સિસ્ટમના યુગમાં જૂની વ્યવસ્થાની સમીક્ષા કરવાની જરૂરિયાત અનુભવાઈ રહી છે.
હાલમાં મુસાફરોએ રેલવેની સત્તાવાર જાહેરાતની રાહ જોવી પડશે. જો આ ફેરફાર અમલમાં આવશે તો ખાસ કરીને લાંબી મુસાફરી કરતા લાખો મુસાફરોને મોટી રાહત મળી શકે છે.
