બજરંગબલીની પૂજા સાથે જોડાયેલી આ માન્યતા વિશે જાણો છો? મહિલાઓ માટે ખાસ નિયમ
હિન્દુ ધર્મમાં હનુમાનજીને સંકટમોચન, શક્તિ, સાહસ અને અપાર ભક્તિના પ્રતીક માનવામાં આવે છે. બજરંગબલીના ભક્તો દુનિયાના ખૂણે-ખૂણે છે અને દર મંગળવાર તથા શનિવારે મંદિરોમાં ભારે ભીડ જોવા મળે છે. તમે અવારનવાર જોયું હશે કે ઘણા મંદિરોમાં મહિલાઓ હનુમાનજીની મૂર્તિ અથવા પ્રતિમાને સ્પર્શ કરતી નથી, પરંતુ દૂરથી જ હાથ જોડીને પ્રણામ કરે છે.
તેની પાછળની ધાર્મિક માન્યતા શું છે? શું મહિલાઓ માટે હનુમાનજીની મૂર્તિને સ્પર્શ કરવો ખરેખર વર્જિત છે? ચાલો આ લેખમાં વિસ્તારથી જાણીએ કે આની પાછળનું સાચું કારણ શું છે.
હનુમાનજીને બાળ બ્રહ્મચારી કેમ માનવામાં આવે છે?
ધાર્મિક માન્યતાઓ અને પુરાણો અનુસાર, હનુમાનજીએ પોતાનું આખું જીવન ભગવાન શ્રી રામની સેવા,નિષ્ઠા અને તેમની ભક્તિમાં સમર્પિત કરી દીધું હતું. તેમણે આજીવન બ્રહ્મચર્યનું પાલન કર્યું હતું. તેમની ઓળખ ત્યાગ, સંયમ, અતૂટ નિષ્ઠા અને પરમ તપસ્યા સાથે જોડાયેલી છે. આ જ કારણસર તેમને ‘બાળ બ્રહ્મચારી’ તરીકે પૂજવામાં આવે છે.
મહિલાઓ હનુમાનજીની મૂર્તિને કેમ નથી સ્પર્શ કરતી?
આ પરંપરા અને માન્યતા પાછળનું મુખ્ય કારણ હનુમાનજીનું બાળ બ્રહ્મચારી સ્વરૂપ અને સ્ત્રીઓ પ્રત્યેનો તેમનો દ્રષ્ટિકોણ છે.
ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, હનુમાનજી જગતની દરેક સ્ત્રીને માતા (માતા અંજની કે માતા સીતાના રૂપમાં) સમાન સન્માનની નજરે જુએ છે. તેમના આ જ પવિત્ર ભાવ અને બ્રહ્મચર્ય સ્વરૂપના સન્માનમાં કેટલાક પ્રાચીન મંદિરોમાં આ પરંપરા ચાલી આવી છે કે મહિલાઓ તેમની મૂર્તિનો સ્પર્શ કરતી નથી. ઘણી જગ્યાએ એવું માનવામાં આવે છે કે બાળ બ્રહ્મચારી હોવાને કારણે તેમને સ્ત્રીનો સ્પર્શ વર્જિત માનવામાં આવ્યો છે.
જો કે, આ સમજવું ખૂબ જ જરૂરી છે કે આ નિયમ બધા મંદિરો પર લાગુ થતો નથી. આ સંપૂર્ણપણે ક્ષેત્રીય માન્યતાઓ અને કેટલાક ચોક્કસ મંદિરોની પોતાની સ્થાનિક પરંપરાઓ પર નિર્ભર કરે છે. તેના માટે સમગ્ર હિન્દુ ધર્મમાં કોઈ એક સમાન કે કઠોર પ્રતિબંધ નથી.
શું મહિલાઓ હનુમાનજીની પૂજા કરી શકે છે?
બિલકુલ હા! આ બાબતે કોઈપણ પ્રકારના સંકોચમાં રહેવાની જરૂર નથી. મહિલાઓ સંપૂર્ણ શ્રદ્ધા, ભક્તિ અને વિશ્વાસ સાથે હનુમાનજીની પૂજા કરી શકે છે.
મહિલાઓ માટે હનુમાનજીની પૂજા સાથે જોડાયેલા કેટલાક મુખ્ય મુદ્દાઓ આ પ્રમાણે છે:
-
વ્રત અને ઉપવાસ: મહિલાઓ મંગળવાર અને શનિવારે હનુમાનજીનું વ્રત રાખી શકે છે.
-
પાઠ કરવો: તેઓ વિધિ-વિધાન સાથે હનુમાન ચાલીસા, સુંદરકાંડ અને બજરંગ બાણનો પાઠ કરી શકે છે.
-
ભોગ અને અર્પણ: મહિલાઓ બજરંગબલી સમક્ષ દીવો પ્રગટાવી શકે છે, સિંદૂર, ચોળો (કેટલીક વિશેષ પરંપરાઓને બાદ કરતાં) અને ફૂલ અર્પણ કરી શકે છે.
-
માનસિક ભાવ: હનુમાનજી દરેક સાચા ભક્તની પોકાર સાંભળે છે, ભલે તે સ્ત્રી હોય કે પુરુષ. ભગવાન માટે ભક્તિ અને ભાવના સૌથી ઉપર છે.
શું શાસ્ત્રોમાં આવો કોઈ કઠોર નિયમ છે?
વિશેષુજ્ઞો અને ધર્મ ગ્રંથોના જાણકારોનું માનવું છે કે એવું કોઈ પણ સર્વમાન્ય શાસ્ત્રીય નિયમ કે આદેશ નથી જે મહિલાઓને હનુમાનજીની પૂજા કરતા અટકાવતો હોય.
પ્રતિમાને સ્પર્શ કરવા કે ન કરવા સાથે જોડાયેલી માન્યતાઓ માત્ર કેટલાક વિશેષ મંદિરોની સ્થાનિક પરંપરાઓ સુધી જ સીમિત છે. તેથી કોઈ એક મંદિર કે ક્ષેત્રની પરંપરાને સમગ્ર સનાતન ધર્મનો નિયમ માની લેવો યોગ્ય નથી. હનુમાનજીની સાચી આરાધના તો મનની પવિત્રતા અને શ્રદ્ધાથી થાય છે, અને તેમાં સ્ત્રી-પુરુષનો કોઈ ભેદ નથી.

