મેટામાં ફરી છટણીના એંધાણ: માર્ક ઝુકરબર્ગના સંકેત અને AI નો વધતો પ્રભાવ
ટેક જગતની દિગ્ગજ કંપની અને ફેસબુકની પેરન્ટ કંપની ‘મેટા’ (Meta) માં ફરી એકવાર નોકરીઓ પર તલવાર લટકતી જોવા મળી રહી છે. કંપનીના સીઈઓ માર્ક ઝુકરબર્ગે તાજેતરમાં આપેલા સંકેતો મુજબ, મેટા તેના કાર્યબળમાં મોટો ઘટાડો કરવાની તૈયારી કરી રહી છે. આ સમાચાર એવા સમયે આવ્યા છે જ્યારે કંપની પોતાનું સંપૂર્ણ ધ્યાન અને રોકાણ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) તરફ વાળી રહી છે. ટેક નિષ્ણાતોના મતે, આ વખતે થનારી છટણી અગાઉના વર્ષો કરતા પણ વધુ ગંભીર અને મોટી હોઈ શકે છે, જે હજારો પરિવારોની આજીવિકા પર અસર કરશે.
AI ના કારણે ૨૦% વર્કફોર્સ પર જોખમ
માર્ક ઝુકરબર્ગે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે AI ટેક્નોલોજી હવે એટલી સક્ષમ બની ગઈ છે કે જે કામ કરવા માટે અગાઉ મોટી ટીમોની જરૂર પડતી હતી, તે કામ હવે ગણતરીના પ્રતિભાશાળી લોકો AI ની મદદથી કરી શકે છે. રિપોર્ટ્સ અનુસાર, આ છટણી મેટાના કુલ ૨૦% વર્કફોર્સને અસર કરી શકે છે. ૨૦૨૫ના અંત સુધીમાં મેટા પાસે અંદાજે ૭૯,૦૦૦ કર્મચારીઓ હતા, જેમાંથી અંદાજે ૧૫,૦૦૦ જેટલા કર્મચારીઓને છૂટા કરવામાં આવે તેવી શક્યતા છે.
આ ફેરફાર પાછળનું મુખ્ય કારણ ‘કાર્યક્ષમતા’ (Efficiency) છે. ઝુકરબર્ગનું માનવું છે કે AI ના ઉપયોગથી કંપની ઓછા ખર્ચે વધુ સારું પરિણામ મેળવી શકે છે. ૨૦૨૮ સુધીમાં મેટા AI અને મેટાવર્સ જેવા ક્ષેત્રોમાં અંદાજે ૬૦૦ બિલિયન અમેરિકી ડોલર (આશરે ૫૫ લાખ કરોડ રૂપિયા) નું જંગી રોકાણ કરવાનું આયોજન કરી રહી છે. આટલું મોટું રોકાણ કરવા માટે કંપની પોતાના ઓપરેશનલ ખર્ચમાં કાપ મૂકવા માંગે છે, જેનો ભોગ કર્મચારીઓ બની રહ્યા છે.
ટેક જગતમાં બદલાતું સમીકરણ: માણસ વિરુદ્ધ મશીન
માર્ક ઝુકરબર્ગે અનેક જાહેર મંચ પરથી કહ્યું છે કે AI વસ્તુઓને ખૂબ જ સરળ બનાવી દે છે. તેમણે જાન્યુઆરીમાં પણ એક નિવેદન આપ્યું હતું કે, “હવે એવા પ્રોજેક્ટ્સ કે જેમાં સેંકડો લોકોની જરૂર હતી, તે એક જ ટેલેન્ટેડ વ્યક્તિ AI ના સાધનો વાપરીને પૂરો કરી શકે છે.” આ વિચારધારા માત્ર મેટા પૂરતી મર્યાદિત નથી, પરંતુ ગૂગલ, એમેઝોન અને માઇક્રોસોફ્ટ જેવી અન્ય મોટી ટેક કંપનીઓ પણ આ જ દિશામાં આગળ વધી રહી છે.
વર્ષ ૨૦૨૨માં પણ મેટાએ ૧૧,૦૦૦ કર્મચારીઓની છટણી કરી હતી, જેને ‘યર ઓફ એફિશિયન્સી’ નામ આપવામાં આવ્યું હતું. પરંતુ હવે ૨૦૨૬માં ફરીથી એ જ સ્થિતિ સર્જાઈ રહી છે. કંપનીના વરિષ્ઠ નેતૃત્વને આ અંગે પહેલેથી જ જાણ કરી દેવામાં આવી છે. જોકે, છટણીની ચોક્કસ તારીખ હજુ જાહેર કરવામાં આવી નથી, પરંતુ કર્મચારીઓમાં ભારે ફફડાટ જોવા મળી રહ્યો છે. ટેક સેક્ટરમાં કામ કરતા લોકો માટે હવે માત્ર પોતાની કુશળતા પૂરતી નથી, પણ AI સાથે કદમ મિલાવીને ચાલવું અનિવાર્ય બની ગયું છે.
ભવિષ્યનું આયોજન અને પડકારો
મેટા જે રીતે AI માં ૫૫ લાખ કરોડ રૂપિયાનું રોકાણ કરી રહી છે, તે દર્શાવે છે કે આગામી દાયકો આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સનો જ હશે. પરંતુ આ પ્રગતિની કિંમત હજારો લોકોએ પોતાની નોકરી ગુમાવીને ચૂકવવી પડી રહી છે. જે પ્રોજેક્ટ્સ હવે AI દ્વારા હેન્ડલ થઈ શકે છે, ત્યાં કંપનીઓ માનવ સંસાધનો પર ખર્ચ કરવા માંગતી નથી. આ છટણીના કારણે કંપનીના શેરોમાં ઉછાળો જોવા મળી શકે છે કારણ કે ખર્ચમાં ઘટાડો થશે, પરંતુ સામાજિક રીતે આ એક મોટો પડકાર છે.
ટેક કર્મચારીઓએ હવે ‘અપસ્કિલિંગ’ (Upskilling) પર ધ્યાન આપવું પડશે. જે લોકો AI ના સાધનોનો ઉપયોગ કરતા શીખી જશે, તેમના માટે તકો રહેશે, પરંતુ જેઓ પરંપરાગત પદ્ધતિઓ પર નિર્ભર છે, તેમના માટે મેટા જેવી કંપનીઓમાં ટકી રહેવું મુશ્કેલ બનશે. ઝુકરબર્ગનું વિઝન સ્પષ્ટ છે: એક નાની પણ અત્યંત ટેક-સેવી ટીમ જે AI ની મદદથી દુનિયાભરના અબજો યુઝર્સને હેન્ડલ કરી શકે. આ પરિવર્તન ટેક ઇન્ડસ્ટ્રીના ઈતિહાસમાં એક વળાંક સાબિત થશે, જ્યાં માનવીય બુદ્ધિ અને કૃત્રિમ બુદ્ધિ વચ્ચેનું સંતુલન ફરીથી નક્કી કરવામાં આવી રહ્યું છે.
