યૂએઈના એનએમસી ગ્રુપ વિવાદમાં બેંક ઓફ બરોડાનું મોટું પગલું, જાણો રોકાણકારો માટે શું છે સંકેત?
બેંક ઓફ બરોડા (Bank of Baroda) અને યુએઈ (UAE) સ્થિત એનએમસી ગ્રુપ (NMC Group) વચ્ચે ચાલી રહેલો વર્ષો જૂનો કાનૂની વિવાદ આખરે સમાપ્ત થયો છે. આ મામલાને લઈને બેંક ઓફ બરોડાએ લગભગ ૫,૭૦૦ કરોડ રૂપિયા ($600 મિલિયન) ચૂકવીને કોર્ટની બહાર સમાધાન (Out-of-court settlement) કર્યું છે. આ નિર્ણય બાદ બેંકના શેરના ભાવમાં પણ ઘટાડો જોવા મળ્યો છે.
શું છે સમગ્ર વિવાદ?
આ વિવાદની શરૂઆત વર્ષ ૨૦૨૦માં થઈ હતી, જ્યારે લંડન સ્ટોક એક્સચેન્જમાં લિસ્ટેડ એનએમસી હેલ્થ (NMC Health) નામની કંપનીએ ચોંકાવનારો ઘટસ્ફોટ કર્યો હતો. કંપનીએ જણાવ્યું હતું કે તેના પર ૪ અબજ ડોલરથી વધુનું દેવું છે, જે અત્યાર સુધી છુપાવવામાં આવ્યું હતું. આ જાહેરાત બાદ કંપનીના ગ્રાઉન્ડ લેવલના સંચાલનમાં રહેલી ગેરરીતિઓ સામે આવી, જેનાથી યુએઈની ઘણી બેંકોને મોટો ફટકો પડ્યો હતો.
બેંક ઓફ બરોડાએ આ કંપની અને તેના સ્થાપક બી.આર. શેટ્ટીને ૨૫૦ મિલિયન ડોલરની લોન આપી હતી. બાદમાં એવા આક્ષેપો થયા કે બેંકે નકલી ઇન્વોઇસ અને છુપાયેલા દેવાને આધારે ક્રેડિટ સુવિધા આપી હતી, જેનાથી કંપનીના મેનેજમેન્ટને તેમની વાસ્તવિક આર્થિક સ્થિતિ છુપાવવામાં મદદ મળી હતી. એનએમસીના જોઈન્ટ એડમિનિસ્ટ્રેટર્સે બેંક ઓફ બરોડા પાસેથી અબજો ડોલરના નુકસાનની વસૂલાત કરવા માટે કોર્ટમાં કેસ કર્યો હતો. જોકે, બેંકે આ તમામ આક્ષેપોને ફગાવી દીધા હતા.
કોર્ટની બહાર સમજૂતી અને અંતિમ નિર્ણય
લાંબા સમયથી ચાલી રહેલી આ કાનૂની લડાઈ હવે પૂર્ણ થઈ છે. બેંક ઓફ બરોડાએ એક્સચેન્જ ફાઇલિંગમાં જણાવ્યું છે કે, એનએમસી હેલ્થ અને તેના જોઈન્ટ એડમિનિસ્ટ્રેટર્સ સાથે તમામ દાવાઓ અને વિવાદોનું સમાધાન થઈ ગયું છે. આ કરાર મુજબ, કોઈ પણ પક્ષે કોઈ ભૂલ કરી હોવાનું સ્વીકાર્યા વગર (without any admission of liability) કેસ બંધ કરવામાં આવ્યો છે.
આ સમાધાન અંતર્ગત, અબુ ધાબી ગ્લોબલ માર્કેટ (ADGM) કોર્ટ અને ઇંગ્લિશ કોર્ટમાં ચાલી રહેલી તમામ કાનૂની કાર્યવાહી હવે સત્તાવાર રીતે બંધ કરી દેવામાં આવી છે. આ પેમેન્ટ બેંકની અબુ ધાબી શાખા દ્વારા કરવામાં આવ્યું છે. બેંકે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ સેટલમેન્ટ બાદ બેંકની જવાબદારી માત્ર નિર્ધારિત રકમ સુધી જ મર્યાદિત રહેશે, જેનાથી અનિશ્ચિતતાનો અંત આવ્યો છે.
શેરબજાર પર શું થઈ અસર?
આ સમાચાર જાહેર થતાની સાથે જ શેરબજારમાં નેગેટિવ પ્રતિક્રિયા જોવા મળી હતી. ગુરુવારે બેંક ઓફ બરોડાના શેર ૪.૧૮% ઘટીને ૨૬૦.૧૫ રૂપિયા પર બંધ થયા હતા. રોકાણકારો આટલી મોટી રકમના પેમેન્ટને કારણે બેંકની નાણાકીય સ્થિતિ પર શું અસર પડશે, તેને લઈને ચિંતિત જણાયા હતા.
એનએમસી ગ્રુપ અને તેનો પતનનો ઇતિહાસ
એનએમસી હેલ્થની સ્થાપના ભારતીય મૂળના ઉદ્યોગપતિ બી.આર. શેટ્ટીએ કરી હતી. એક સમયે આ કંપની યુએઈમાં ખૂબ જ ઝડપથી વિસ્તરી રહી હતી અને વર્ષ ૨૦૧૭માં તેને FTSE 100 ઇન્ડેક્સમાં સામેલ કરવામાં આવી હતી. એક સમયે કંપનીનું મૂલ્ય લગભગ ૮.૬ અબજ પાઉન્ડ હતું.
જોકે, ૨૦૨૦માં જ્યારે તપાસ શરૂ થઈ ત્યારે ખબર પડી કે કંપની પર ૬.૬ અબજ ડોલરનું દેવું છે. ગેરમાર્ગે દોરનારા ફાઇનાન્શિયલ રિપોર્ટિંગ અને ગવર્નન્સની ખામીઓને કારણે કંપની ધરાશાયી થઈ ગઈ. આ માત્ર ખરાબ હોસ્પિટલ મેનેજમેન્ટનો કિસ્સો નહોતો, પરંતુ વર્ષોથી ચાલતા મોટા પાયે એકાઉન્ટિંગ ફ્રોડનો કિસ્સો હતો. હાલમાં કંપની લેણદારો (Creditors) ના નિયંત્રણ હેઠળ કામ કરી રહી છે.
કાનૂની જટિલતાઓ
આ વિવાદ એટલો જટિલ હતો કે તેમાં ADGM કાયદો, યુકેનો ઇન્સોલ્વન્સી કાયદો અને યુએઈનો સિવિલ કાયદો એમ ત્રણેય ક્ષેત્રોની કાનૂની પ્રક્રિયાઓ સામેલ હતી. ADGM કોર્ટમાં આ કેસ ટ્રાયલના અંતિમ તબક્કે હતો, જેની શરૂઆત ૨૩ માર્ચ, ૨૦૨૬ના રોજ થઈ હતી. જ્યારે ઇંગ્લિશ કોર્ટમાં ચાલી રહેલી કાર્યવાહી ADGMના નિર્ણયની રાહ જોઈને સ્ટે પર હતી.
