મેક ઇન ઇન્ડિયા ૨.૦: કેબિનેટની મંજૂરી પછી સરકારે જાહેર કરી નવી ગાઇડલાઇન્સ, જાણો કયા સેક્ટર્સને થશે બમ્પર ફાયદો

ઉદ્યોગો માટે લોન્ચ થઈ ‘પ્લગ-એન્ડ-પ્લે’ સિસ્ટમ! પીયૂષ ગોયલે કરી એવી જાહેરાત કે દુનિયા જોતી રહી ગઈ

કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા દેશમાં મેન્યુફેક્ચરિંગ (ઉત્પાદન) અને ઔદ્યોગિક વિકાસને એક નવી ઊંચાઈ પર લઈ જવા માટે એક ઐતિહાસિક અને અત્યંત મહત્વપૂર્ણ પગલું ભરવામાં આવ્યું છે. કેન્દ્રીય વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રી પીયૂષ ગોયલે શનિવારે દેશના ઔદ્યોગિક ઇતિહાસમાં ક્રાંતિ લાવી શકે તેવી ‘BHAVYA (Bharat Audyogik Vikas Yojna) Scheme’ એટલે કે ‘ભારત ઔદ્યોગિક વિકાસ યોજના’ ની સત્તાવાર માર્ગદર્શિકા (Guidelines) જાહેર કરી છે.

આ મહત્વાકાંક્ષી યોજના અંતર્ગત સમગ્ર દેશમાં ૧૦૦ અદ્યતન ઇન્ડસ્ટ્રિયલ પાર્ક (ઔદ્યોગિક વસાહતો) વિકસાવવાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. સરકારનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય આ પાર્ક્સ દ્વારા મોટા પાયે વિદેશી અને સ્થાનિક રોકાણ આકર્ષવાનો, દેશના યુવાનો માટે રોજગારીની લાખો નવી તકો ઊભી કરવાનો અને ભારતને વૈશ્વિક સ્તરે મેન્યુફેક્ચરિંગ હબ તરીકે સ્થાપિત કરવાનો છે.

₹૩૩,૬૬૦ કરોડનું માતબર રોકાણ અને ‘પ્લગ-એન્ડ-પ્લે’ મોડલ

આ ભવ્ય યોજનાને જમીની સ્તરે સફળ બનાવવા માટે કેન્દ્ર સરકારે ૩૩,૬૬૦ કરોડ રૂપિયાનું અધધ બજેટ ફાળવ્યું છે. આ યોજના માત્ર કાગળ પર ન રહેતા વાસ્તવિકતા બને તે માટે તેને રાજ્ય સરકારોના સીધા સહયોગથી લાગુ કરવામાં આવશે. આ યોજનાની સૌથી મોટી ખાસિયત એ છે કે આ તમામ પાર્ક ‘પ્લગ-એન્ડ-પ્લે’ (Plug-and-Play) મોડલ પર આધારિત હશે.

સામાન્ય ભાષામાં સમજીએ તો, જ્યારે કોઈ કંપની નવો પ્લાન્ટ શરૂ કરવા માંગે છે, ત્યારે તેને જમીન ખરીદવાથી લઈને વીજળી, પાણી, રસ્તા અને મંજૂરીઓ મેળવવામાં વર્ષો નીકળી જાય છે. પરંતુ ‘પ્લગ-એન્ડ-પ્લે’ મોડલ હેઠળ સરકાર રોકાણકારોને તમામ પાયાની સુવિધાઓ જેવી કે પાકા રસ્તા, ચોવીસ કલાક વીજળી, પાણી, અદ્યતન લોજિસ્ટિક્સ અને કનેક્ટિવિટી પહેલાથી જ તૈયાર કરીને આપશે. કંપનીઓએ માત્ર આવીને પોતાના મશીનો ગોઠવીને ઉત્પાદન શરૂ કરવાનું રહેશે. કેન્દ્રીય મંત્રીએ જણાવ્યું કે આ યોજનાને અંદાજે બે મહિના પહેલા જ કેન્દ્રીય કેબિનેટ દ્વારા મંજૂરી આપી દેવામાં આવી હતી અને હવે તેના પર ઝડપથી કામ શરૂ થઈ રહ્યું છે.

પ્રથમ ચરણનો રોડમેપ: ૪ મહિનામાં ૫૦ પાર્ક શરૂ કરવાનો લક્ષ્યાંક

સરકારે આ યોજનાને ઝડપથી અને વ્યવસ્થિત રીતે અમલમાં મૂકવા માટે એક ચોક્કસ સમયરેખા (Timeline) તૈયાર કરી છે. મંત્રી પીયૂષ ગોયલના જણાવ્યા અનુસાર, આ પ્રોજેક્ટ ચરણબદ્ધ રીતે આગળ વધશે:

• પ્રથમ બે મહિના: દેશના જુદા જુદા ભાગોમાં પહેલા ૨૦ ઇન્ડસ્ટ્રિયલ પાર્કનું કામ શરૂ કરી દેવામાં આવશે.

• ત્યારબાદના બે મહિના: બીજા ૩૦ નવા ઇન્ડસ્ટ્રિયલ પાર્ક લોન્ચ કરવામાં આવશે.

આનો અર્થ એ થયો કે આગામી માત્ર ચાર મહિનાની અંદર દેશમાં કુલ ૫૦ ઔદ્યોગિક પાર્ક પર કામ શરૂ થઈ જશે. સરકારનું માનવું છે કે આ આક્રમક વ્યૂહરચનાથી દેશના વિવિધ રાજ્યોમાં આર્થિક પ્રવૃત્તિઓ ઝડપી બનશે. આનાથી માત્ર વૈશ્વિક સ્તરની મોટી કંપનીઓને જ નહીં, પરંતુ ભારતના નાના અને મધ્યમ ઉદ્યોગો (MSMEs) ને પણ સપ્લાય ચેઈનનો હિસ્સો બનવાની મોટી તક મળશે.

કેન્દ્ર-રાજ્ય સહયોગ અને વ્યાપાર માટે સાનુકૂળ વાતાવરણ (Ease of Doing Business)

કોઈપણ રાષ્ટ્રીય કક્ષાની યોજના ત્યારે જ સફળ થઈ શકે જ્યારે તેને રાજ્યોનો સંપૂર્ણ સાથ મળે. કેન્દ્રીય મંત્રીએ આ બાબતે ભાર મૂકતા જણાવ્યું કે, કેન્દ્ર સરકાર ઈચ્છે છે કે તમામ રાજ્ય સરકારો ઉદ્યોગોને પોતાના તરફ આકર્ષવા માટે વધુ સારું અને પારદર્શક વાતાવરણ તૈયાર કરે. રાજ્યોએ પોતાની નીતિઓમાં એવા સુધારા કરવા પડશે જેથી રોકાણકારોને સિંગલ વિન્ડો સિસ્ટમ દ્વારા તમામ સરકારી મંજૂરીઓ ખૂબ જ ઝડપથી મળી જાય.

સરકારનો મુખ્ય ફોકસ એવા ‘ઇન્ડસ્ટ્રિયલ ક્લસ્ટર’ બનાવવાનો છે જ્યાં કાચા માલથી લઈને ફિનિશ્ડ ગુડ્સ (તૈયાર માલ) ના ટ્રાન્સપોર્ટેશન સુધીની બધી જ સુવિધાઓ એક જ જગ્યાએ ઉપલબ્ધ હોય. જ્યારે ઉદ્યોગોને આવી સુવિધા મળે છે, ત્યારે તેમની ઉત્પાદન કિંમત (Production Cost) માં મોટો ઘટાડો થાય છે, જેનાથી વૈશ્વિક બજારમાં ભારતની પ્રોડક્ટ્સ વધુ સ્પર્ધાત્મક અને સસ્તી બને છે.

ભારતીય મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટરમાં ‘ગેમચેન્જર’ સાબિત થશે ભવ્ય યોજના

‘BHAVYA Scheme’ આગામી સમયમાં ભારતના મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટર માટે એક મોટો ટર્નિંગ પોઈન્ટ સાબિત થઈ શકે છે. નિષ્ણાતોના મતે, આ યોજનાના કારણે દેશના અનેક મહત્વના ક્ષેત્રોમાં રોકાણનો મોટો પૂર આવશે. જેમાં મુખ્યત્વે:

૧. ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને સેમિકન્ડક્ટર: જે દેશની આજના સમયની સૌથી મોટી જરૂરિયાત છે. ૨. ઓટોમોબાઈલ અને ઇલેક્ટ્રિક વ્હીકલ્સ (EV): ભવિષ્યના ટ્રાન્સપોર્ટેશનને મજબૂતી આપવા માટે. ૩. ટેક્સટાઈલ અને ગારમેન્ટ્સ: જે ભારતમાં મોટા પાયે રોજગારી આપતું ક્ષેત્ર છે. ૪. ગ્રીન એનર્જી અને એન્જિનિયરિંગ: ટકાઉ વિકાસ અને નવી ટેકનોલોજી માટે.

આ યોજના સીધી રીતે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના ‘મેક ઇન ઇન્ડિયા’ (Make in India) અને ‘આત્મનિર્ભર ભારત’ (Atmanirbhar Bharat) ના વિઝનને વેગ આપશે. હાલમાં વિશ્વની ઘણી મોટી કંપનીઓ ચીન સિવાય અન્ય દેશોમાં પોતાના મેન્યુફેક્ચરિંગ બેઝ બનાવવાનો વિચાર કરી રહી છે (China+1 Strategy). આવી સ્થિતિમાં, ‘ભવ્ય યોજના’ હેઠળ તૈયાર થનારા આ ૧૦૦ ઇન્ડસ્ટ્રિયલ પાર્ક વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઈનમાં ભારતને સૌથી મજબૂત અને ભરોસાપાત્ર વિકલ્પ તરીકે રજૂ કરશે.