ભારતીય શેરબજારમાં ઓક્ટોબર ૨૦૨૬નો મોટા ફેરબદલ: લાર્જકેપનું વર્ચસ્વ અને સ્મોલકેપમાં ગાબડું

શું તમારે પણ સ્મોલકેપ SIP બંધ કરી દેવી જોઈએ? બજારના આંકડા જોઈને તમારા પણ હોશ ઉડી જશે!

ભારતીય શેરબજારના રોકાણકારો માટે અત્યંત રસપ્રદ અને સાથે જ પાઠ ભણાવનારો રહ્યો છે. આ મહિના દરમિયાન ભારતીય ઈક્વિટી માર્કેટમાં એક તરફી ચાલ જોવા મળવાને બદલે સ્પષ્ટ બે ફાટા પડતા નજરે પડ્યા હતા. એક તરફ જ્યાં લાર્જકેપ (મોટી) કંપનીઓના શેરોએ ઉત્તમોત્તમ દેખાવ કરીને બજારને ટકાવી રાખ્યું હતું, તો બીજી તરફ મિડકેપ, સ્મોલકેપ અને માઇક્રોકેપ કેટેગરીના શેરોમાં ભારે વેચવાલી અને મોટો ઘટાડો નોંધાયો હતો.

બજારના આ પરસ્પર વિરોધી દેખાવને કારણે ખાસ કરીને મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં SIP (સિસ્ટમેટિક ઇન્વેસ્ટમેન્ટ પ્લાન) દ્વારા દર મહિને રોકાણ કરતા સામાન્ય રોકાણકારો માટે એક મોટો યક્ષપ્રશ્ન ઊભો થયો છે: શું આ યોગ્ય સમય છે કે પોતાની SIP ની રકમ સ્મોલ અને મિડકેપ ફંડ્સમાંથી હટાવીને સુરક્ષિત ગણાતા લાર્જકેપ ફંડ્સ તરફ ટ્રાન્સફર કરી દેવી? કે પછી આ ઘટાડાને એક તક ગણીને સ્મોલ-મિડકેપમાં જ રોકાણ ચાલુ રાખવું?

આંકડાઓની ઝાકી: કઈ કેટેગરીમાં કેટલો ઉછાળો કે ઘટાડો નોંધાયો?

મોતીલાલ ઓસ્વાલ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ (Motilal Oswal Mutual Fund) ના તાજેતરમાં જાહેર થયેલા ‘ગ્લોબલ માર્કેટ સ્નેપશોટ – ઓક્ટોબર ૨૦૨૬’ રિપોર્ટ અનુસાર, બજારના અલગ-અલગ ઈન્ડેક્સ વચ્ચેનો આ તફાવત ખૂબ જ ચોંકાવનારો છે.

ઓક્ટોબર મહિના દરમિયાન દેશના મુખ્ય બેન્ચમાર્ક ઈન્ડેક્સ નિફ્ટી ૫૦ (Nifty 50) એ ૧.૯૧% નો પોઝિટિવ ગ્રોથ નોંધાવ્યો હતો. પરંતુ તેનાથી તદ્દન વિપરીત:

• નિફ્ટી માઇક્રોકેપ ૨૫૦ (Nifty Microcap 250): ૮.૯૫% નો મોટો કડાકો બોલાઈ ગયો હતો.

• નિફ્ટી સ્મોલકેપ ૨૫૦ (Nifty Smallcap 250): ૫.૮૧% જેટલો ઘટ્યો હતો.

• નિફ્ટી મિડકેપ ૧૫૦ (Nifty Midcap 150): ૩.૭૫% નો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો.

• નિફ્ટી નેક્સ્ટ ૫૦ (Nifty Next 50): ૨.૯૨% સુધી નીચે ફેંકાયો હતો.

• બ્રોડર માર્કેટ નિફ્ટી ૫૦૦ (Nifty 500): ૦.૮૦% જેટલો સામાન્ય ઘટીને બંધ રહ્યો હતો.

આ રિપોર્ટમાં સ્પષ્ટપણે ટાંકવામાં આવ્યું હતું કે, “ઓક્ટોબરમાં માત્ર નિફ્ટી ૫૦ ઈન્ડેક્સ ૧.૯૧% ના વધારા સાથે હરિયાળીમાં રહ્યો હતો, જ્યારે બજારના બાકીના તમામ કેપિટલાઇઝેશન સ્પેક્ટ્રમ (મિડ, સ્મોલ અને માઇક્રોકેપ) માં નુકસાન નોંધાયું હતું.”

રોકાણકારોને કેટલું નુકસાન થયું? (રૂપિયાના ગણિતથી સમજો)

ઈન્ડેક્સની ટકાવારીના આંકડાઓને બદલે જો તેને સામાન્ય રોકાણકારના ખિસ્સા અને રોકાણના મૂલ્યમાં સમજીએ, તો આ તફાવત વધુ સ્પષ્ટ થઈ જાય છે.

ધારી લો કે ઓક્ટોબર મહિનાના પ્રારંભે કોઈ રોકાણકારે ૧ લાખ રૂપિયાનું રોકાણ કર્યું હોત:

• નિફ્ટી ૫૦ (લાર્જકેપ): સંપૂર્ણપણે નિફ્ટી ૫૦ ને ટ્રેક કરતી સ્કીમમાં રોકેલા ૧ લાખ રૂપિયા વધીને ઓક્ટોબરના અંતે ₹૧,૦૧,૯૧૦ થઈ ગયા હોત (એટલે કે ₹૧,૯૧૦ નો ચોખ્ખો નફો).

• નિફ્ટી માઇક્રોકેપ ૨૫૦: માઇક્રોકેપ ઈન્ડેક્સમાં રોકેલા ૧ લાખ રૂપિયા ઘટીને માત્ર ₹૯૧,૦૫૦ રહી ગયા હોત, જે સીધો ₹૮,૯૫૦ નું નુકસાન દર્શાવે છે.

• નિફ્ટી સ્મોલકેપ ૨૫૦: સ્મોલકેપમાં રોકેલા ૧ લાખ રૂપિયા ઘટીને ₹૯૪,૧૯૦ થઈ ગયા હોત (₹૫,૮૧૦ નું નુકસાન).

• નિફ્ટી મિડકેપ ૧૫૦: મિડકેપમાં રોકેલા ૧ લાખ રૂપિયાનું મૂલ્ય ઘટીને ₹૯૬,૨૫૦ રહી ગયું હોત.

શા માટે લાર્જકેપ શેરોએ બાજી મારી?

ઓક્ટોબર મહિનાનું આ વર્તન દર્શાવે છે કે જ્યારે પણ સમગ્ર બજારમાં અનિશ્ચિતતા કે નબળાઈનો માહોલ ઊભો થાય છે, ત્યારે મોટા અને અનુભવી રોકાણકારો નાની અને જોખમી કંપનીઓમાંથી નાણાં પાછા ખેંચીને મજબૂત બેલેન્સશીટ ધરાવતી સ્થાપિત લાર્જકેપ કંપનીઓમાં રોકવાનું વધુ પસંદ કરે છે.

આ સિવાય સેક્ટર વાઇઝ (ક્ષેત્રવાર) વલણ પણ આ ફેરફાર માટે મોટો ભાગ ભજવે છે:

• આઈટી સેક્ટર (Information Technology): આઈટી શેરોમાં ૧૭.૬૯% નો જોરદાર ઉછાળો જોવા મળ્યો હતો, જેણે લાર્જકેપ ઈન્ડેક્સને મોટો ટેકો આપ્યો.

• હેલ્થકેર અને બેન્કિંગ: હેલ્થકેર સેક્ટરમાં ૧.૯૩% નો સુધારો થયો હતો અને બેન્કિંગ સેક્ટર ૦.૧૦% ના મામૂલી વધારા સાથે સ્થિર રહ્યું હતું.

• બીજા સેક્ટર્સમાં કડાકો: બીજી તરફ મેટલ (ધાતુ) સેક્ટર ૭.૬૫%, ડીફેન્સ સેક્ટર ૬.૧૭% અને કન્ઝ્યુમર ડ્યુરેબલ્સ ૫.૭૪% જેટલા તૂટ્યા હતા.

મોતીલાલ ઓસ્વાલના અહેવાલ મુજબ, આઈટી ક્ષેત્રે નિફ્ટી ૫૦૦ ના વળતરમાં ૦.૯૯ પર્સેન્ટેજ પોઈન્ટ્સ અને ટેલિકોમે ૦.૩૨ પોઈન્ટ્સનું સકારાત્મક યોગદાન આપ્યું હતું, જ્યારે કેપિટલ ગૂડ્ઝ/ઇન્ડસ્ટ્રિયલ્સ અને કમોડિટીઝ ક્ષેત્રે ૦.૫૪-૦.૫૪ પોઈન્ટ્સનો નેગેટિવ ડ્રેગ (ઘટાડો) નોંધાવ્યો હતો.

મ્યુચ્યુઅલ ફંડ રોકાણકારો માટે હવે કઈ રણનીતિ યોગ્ય ગણાય?

બજારના આ તફાવત વચ્ચે સામાન્ય SIP રોકાણકારોએ ગભરાઈને ઉતાવળે નિર્ણયો લેવાથી બચવું જોઈએ. નાણાકીય નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે:

૧. પેનિક થઈને સ્મોલકેપ SIP બંધ ન કરો: સ્મોલ અને મિડકેપ કેટેગરી હંમેશાં વધુ વોલેટાઇલ (અસ્થિર) હોય છે. જ્યારે બજાર વધે છે ત્યારે તે ઝડપથી વધે છે અને ઘટે ત્યારે તેમાં મોટો ઘટાડો આવે છે. જો તમારું લક્ષ્ય ૭ થી ૧૦ વર્ષ જેવું લાંબા ગાળાનું હોય, તો સ્મોલકેપમાં ચાલતી SIP બંધ કરવાને બદલે તેને ચાલુ રાખવી જોઈએ જેથી નીચા ભાવે વધુ યુનિટ્સ ખરીદી શકાય (Rupee Cost Averaging).

૨. એસેટ એલોકેશન રીબેલેન્સ કરો: જો તમારા પોર્ટફોલિયોમાં સ્મોલ અને મિડકેપનું પ્રમાણ અતિશય વધી ગયું હોય, તો તમે નવી SIP ની રકમ લાર્જકેપ અથવા ‘નિફ્ટી ૫૦ ઈન્ડેક્સ ફંડ’ તરફ વાળી શકો છો જેથી પોર્ટફોલિયોમાં સ્થિરતા આવે.

૩. ફ્લેક્સીકેપ કે મલ્ટીકેપ ફંડનો સહારો લો: જો તમને જાતે નક્કી કરવામાં મુશ્કેલી પડતી હોય કે કયા કેપમાં પૈસા રોકવા, તો ફ્લેક્સીકેપ ફંડ્સ એક ઉત્તમ વિકલ્પ છે, જ્યાં ફંડ મેનેજર બજારની સ્થિતિ મુજબ લાર્જ, મિડ અને સ્મોલકેપ વચ્ચે નાણાંની ફાળવણી પોતાની મેળે બદલતા રહે છે.