ITR Refund Status: ઈ-વેરિફિકેશન પછી પણ નથી આવ્યો ટેક્સ રિફંડ? જાણો તેના મુખ્ય કારણો અને ઉકેલ

શું તમારું Tax Refund પણ અટવાયું છે? બેંક એકાઉન્ટમાં પૈસા મેળવવા તુરંત કરો આ 3 કામ.

સમયસર ઈનકમ ટેક્સ રિટર્ન (ITR) ફાઈલ કરી દીધું હોય અને ઈ-ફાઈલિંગ પોર્ટલ પર તમારું રિટર્ન “Processed” (પ્રોસેસ્ડ) પણ બતાવતું હોય, છતાં જો ટેક્સ રિફંડના નાણાં હજુ સુધી તમારા બેંક ખાતામાં જમા ન થયા હોય, તો અધીરા થવાની કે ગભરાવાની જરૂર નથી. સામાન્ય રીતે, રિટર્ન પ્રોસેસ થવાની પ્રક્રિયા પૂર્ણ થયા બાદ પણ ખાતમાં રકમ ટ્રાન્સફર થવામાં થોડો સમય લાગતો હોય છે. જોકે, જો નિયત સમયમર્યાદા વિતી ગયા પછી પણ નાણાં ન મળે, તો તેની પાછળના કારણો સમજીને યોગ્ય પગલાં ભરવાં અત્યંત જરૂરી છે.

ઈ-વેરિફિકેશન અને રિફંડ પ્રક્રિયાની સમયમર્યાદા

આવકવેરા વિભાગના નિયમો અનુસાર, ટેક્સ રિફંડની પ્રક્રિયા ત્યારે જ આગળ વધે છે જ્યારે કરદાતા પોતાના આઈટીઆરનું ઈ-વેરિફિકેશન (E-Verification) સફળતાપૂર્વક પૂરું કરે છે.

• પ્રક્રિયાનો સમય: સામાન્ય રીતે, ઈ-વેરિફિકેશન પૂર્ણ થયાના 4 થી 5 અઠવાડિયાની અંદર રિફંડની રકમ કરદાતાના બેંક ખાતમાં જમા કરી દેવામાં આવે છે.

• સ્ટેટસ તપાસવું: જો આ નિર્ધારિત સમય વીતી ગયા પછી પણ પૈસા ન મળે, તો કરદાતાએ સૌથી પહેલા પોતાના રજિસ્ટર્ડ ઈમેલ આઈડી અને મોબાઈલ નંબર પર આવકવેરા વિભાગ તરફથી આવેલી કોઈ સૂચના કે મેસેજ ચકાસવો જોઈએ.

• ઓનલાઈન પોર્ટલ: આ ઉપરાંત, આવકવેરા વિભાગના અધિકૃત ઈ-ફાઈલિંગ પોર્ટલ પર લોગ-ઈન કરીને પોતાના ‘Refund Status’ ની સ્થિતિ જાતે જ તપાસી લેવી જોઈએ.

ટેક્સ રિફંડ મેળવવા માટેની પ્રાથમિક શરતો

નાણાં ખાતામાં ટ્રાન્સફર કરતા પહેલા આવકવેરા વિભાગ કેટલીક મૂળભૂત શરતોની ચકાસણી કરે છે. આ શરતો પૂરી ન થાય ત્યાં સુધી સિસ્ટમ ઓટોમેટિક રિફંડ અટકાવી દે છે:

1. PAN ની સ્થિતિ: કરદાતાનો PAN કાર્ડ સક્રિય હોવો જોઈએ અને તે આધાર સાથે લિંક થયેલો હોવો જોઈએ.

2. સાચું રિટર્ન: રિફંડનો દાવો કરતું આઈટીઆર યોગ્ય ફોર્મમાં અને સાચી ગણતરીઓ સાથે ફાઈલ થયેલું હોવું જોઈએ.

3. સક્રિય પોર્ટલ એકાઉન્ટ: ઈ-ફાઈલિંગ પોર્ટલનો યુઝર આઈડી અને પાસવર્ડ સક્રિય હોવો જોઈએ જેથી વિભાગ દ્વારા મોકલવામાં આવતા કોઈ પણ સંદેશનો સમયસર જવાબ આપી શકાય.

કયા કારણોસર ટેક્સ રિફંડ અટકી શકે છે?

આવકવેરા વિભાગ દ્વારા રિફંડ મંજૂર કરી દેવામાં આવ્યું હોવા છતાં, ઘણી વખત ટેકનિકલ કે વહીવટી ખામીઓના કારણે નાણાં પ્રોસેસ થઈ શકતા નથી. તેના મુખ્ય કારણો નીચે મુજબ છે:

• ગલત બેંક વિગતો: રિટર્ન ફાઈલ કરતી વખતે અજાણતા ખોટો બેંક એકાઉન્ટ નંબર અથવા ખોટો IFSC કોડ દાખલ થઈ ગયો હોય.

• બેંક એકાઉન્ટ પ્રી-વેલિડેટ ન હોવું: ઈ-ફાઈલિંગ પોર્ટલ પર બેંક ખાતું ‘Pre-validated’ ન હોય તો સિસ્ટમ રિફંડ પ્રોસેસ કરતી નથી.

• નામમાં તફાવત: PAN કાર્ડ પર દર્શાવેલું નામ અને બેંક ખાતામાં નોંધાયેલું નામ એકસમાન ન હોય.

• બંધ કે નિષ્ક્રિય ખાતું: ITR માં દર્શાવેલું બેંક ખાતું બંધ થઈ ગયું હોય, ફ્રીઝ થઈ ગયું હોય કે ડોર્મેન્ટ (નિષ્ક્રિય) અવસ્થામાં હોય.

• PAN નિષ્ક્રિય હોવો: જો તમારો PAN કાર્ડ આધાર સાથે લિંક ન હોવાને કારણે ‘Inoperative’ (નિષ્ક્રિય) થઈ ગયો હોય, તો પણ રિફંડ અટકી જાય છે.

• બેંકિંગ ટેકનિકલ સમસ્યા: ટ્રાન્સફર પ્રક્રિયા દરમિયાન બેંક સર્વરમાં ટેકનિકલ ખામી સર્જાવવાથી ટ્રાન્ઝેક્શન રિજેક્ટ થઈ જાય.

• જૂની કર બાકી (Tax Demand): જો ભૂતકાળના કોઈ વર્ષની આવકવેરાની બાકી રકમ (Tax Demand) નીકળતી હોય, તો વિભાગ હાલના રિફંડની રકમને તે જૂની બાકી સામે એડજસ્ટ કરી લે છે.

• આવકના વિવરણમાં વિસંગતતા: ITR માં દર્શાવેલી આવક, Form 26AS અને AIS (Annual Information Statement) ના આંકડામાં તફાવત જણાતાં વધારાની ચકાસણીની જરૂર પડે છે.

ઈનકમ ટેક્સની નોટિસને ક્યારેય નજરઅંદાજ ન કરો

જો તમારા દ્વારા રજૂ કરવામાં આવેલા આઈટીઆર અને આવકવેરા વિભાગના ડેટા વચ્ચે કોઈ વિસંગતતા કે ભૂલ જણાય, તો વિભાગ કરદાતાને ઈમેલ અથવા પોર્ટલ દ્વારા નોટિસ કે સૂચના મોકલે છે.

• સમયસર પ્રતિક્રિયા: વિભાગ તરફથી મળેલા કોઈ પણ કોમ્યુનિકેશન કે નોટિસનો યોગ્ય અને સમયસર જવાબ આપવો અત્યંત જરૂરી છે.

• એડજસ્ટમેન્ટનો ભય: જો નોટિસને નજરઅંદાજ કરવામાં આવે અથવા તેમાં માંગવામાં આવેલી સ્પષ્ટતા સમયસર ન આપવામાં આવે, તો તમારું રિફંડ કાયમી ધોરણે અટકી શકે છે અથવા તો ડિમાન્ડ સામે એડજસ્ટ થઈ શકે છે.

• નિયમિત ચકાસણી: આથી, રિટર્ન ફાઈલ કર્યા પછી પણ કરદાતાએ પોતાનો રજિસ્ટર્ડ ઈમેલ અને ઈ-ફાઈલિંગ એકાઉન્ટ સમયાંતરે લોગ-ઈન કરીને ચેક કરતા રહેવું જોઈએ.

ફેક મેસેજ અને સાયબર ફ્રોડથી સાવધ રહો

રિફંડની રાહ જોઈ રહેલા કરદાતાઓને લક્ષ્ય બનાવીને સાયબર ઠગો પણ આ દિવસોમાં સક્રિય થઈ જાય છે. તેઓ ઈનકમ ટેક્સ વિભાગના નામે બનાવટી ઈમેલ, એસએમએસ કે વોટ્સએપ મેસેજ મોકલીને ‘રિફંડ મેળવવા માટે અહીં ક્લિક કરો’ જેવી લિંક મોકલતા હોય છે.

• અજાણી લિંક પર ક્લિક ન કરવું: કોઈ પણ સંજોગોમાં મેસેજમાં આવેલી શંકાસ્પદ લિંક પર ક્લિક કરીને બેંકિંગ વિગતો કે ઓટીપી શેર કરશો નહીં.

• અધિકૃત માધ્યમનો ઉપયોગ: આવકવેરા વિભાગ ક્યારેય પણ ઈમેલ કે મેસેજમાં લિંક મોકલીને પિન કે બેંકિંગ પાસવર્ડ માંગતો નથી. કોઈ પણ નોટિસ કે સ્ટેટસ જાણવા માટે હંમેશા માત્ર આવકવેરા વિભાગના અધિકૃત પોર્ટલ (incometax.gov.in) નો જ ઉપયોગ કરો.