ભારતીય શેરબજારમાં 15 વર્ષનો સૌથી મોટો કડાકો: 2026 માં રોકાણકારોના 533 અબજ ડોલર સ્વાહા
વર્ષ 2026 ભારતીય શેરબજાર માટે અત્યાર સુધી ઘણું પડકારજનક સાબિત થયું છે. એક તરફ ભારત વિશ્વની સૌથી ઝડપથી વિકસતી અર્થવ્યવસ્થા બનવા તરફ આગળ વધી રહ્યું હતું, ત્યારે બીજી તરફ વૈશ્વિક પરિબળોએ બજારની કમર તોડી નાખી છે. વર્ષની શરૂઆતથી અત્યાર સુધીમાં ભારતીય લિસ્ટેડ કંપનીઓના માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશનમાં આશરે 533 અબજ ડોલરનો જંગી ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. આ આંકડો એટલો મોટો છે કે તેને છેલ્લા 15 વર્ષનો સૌથી મોટો ડાઉનફોલ માનવામાં આવે છે. આ પહેલા વર્ષ 2011માં ભારતીય બજારે આ પ્રકારનો મોટો આંચકો સહન કર્યો હતો, જ્યારે આખા વર્ષ દરમિયાન માર્કેટ કેપમાં 625 અબજ ડોલરનો ઘટાડો થયો હતો. આ વખતે માત્ર શરૂઆતના ગાળામાં જ આટલું મોટું નુકસાન થવું એ બજારના નિષ્ણાતો માટે ચિંતાનો વિષય બન્યો છે.
માર્કેટ કેપમાં 10% નો ઘટાડો: અનેક દેશોની કુલ અર્થવ્યવસ્થા કરતા પણ મોટું નુકસાન
વર્ષ 2026ની શરૂઆતમાં ભારતની તમામ લિસ્ટેડ કંપનીઓનું સંયુક્ત માર્કેટ કેપ આશરે 5.3 ટ્રિલિયન ડોલરની આસપાસ હતું, જે હવે ઘટીને 4.77 ટ્રિલિયન ડોલર પર આવી ગયું છે. આ ઘટાડો એપ્રિલ 2025 પછીનું સૌથી નીચું સ્તર દર્શાવે છે. આ આશ્ચર્યજનક ઘટાડાની તુલના જો વિશ્વના અન્ય દેશો સાથે કરવામાં આવે, તો આ આંકડો સ્તબ્ધ કરી દે તેવો છે. ભારતના માર્કેટ કેપમાં થયેલો આ 533 અબજ ડોલરનો ઘટાડો મેક્સિકો, મલેશિયા, દક્ષિણ આફ્રિકા, નોર્વે, ફિનલેન્ડ અને વિયેતનામ જેવા દેશોના ‘કુલ’ શેરબજારના કદ કરતા પણ મોટો છે. એટલું જ નહીં, કુવૈત, કતાર અને ફિલિપાઈન્સ જેવા દેશોના કુલ બજાર મૂલ્ય કરતા તો આ નુકસાન લગભગ બમણું છે. આ આંકડાઓ પરથી સમજી શકાય છે કે ભારતીય રોકાણકારોએ આ વર્ષે કેટલી મોટી સંપત્તિ ગુમાવી છે.
વૈશ્વિક તણાવ અને વિદેશી રોકાણકારોની સતત વેચવાલી
બજારમાં આવેલી આ સુનામી પાછળ કોઈ એક કારણ જવાબદાર નથી, પરંતુ અનેક નકારાત્મક પરિબળો એકસાથે કામ કરી રહ્યા છે. સૌથી મુખ્ય કારણ વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારો (FIIs) દ્વારા કરવામાં આવી રહેલી આક્રમક વેચવાલી છે. વૈશ્વિક બજારમાં અનિશ્ચિતતા વધતા વિદેશી રોકાણકારો ભારત જેવા ઉભરતા બજારોમાંથી નાણાં પાછા ખેંચી રહ્યા છે. આ ઉપરાંત, કોર્પોરેટ સેક્ટરમાં અપેક્ષા કરતા ઓછી કમાણી (Earnings Growth) અને આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ (AI) જેવા ભવિષ્યના સેક્ટરમાં ભારતની મર્યાદિત ભાગીદારીએ પણ રોકાણકારોના સેન્ટિમેન્ટને નબળા પાડ્યા છે. જોકે ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેના વ્યાપારિક સંબંધોમાં થોડો સુધારો દેખાયો છે, પરંતુ પશ્ચિમ એશિયામાં અમેરિકા-ઈઝરાયેલ-ઈરાન વચ્ચેના વધતા સંઘર્ષે વૈશ્વિક બજારમાં અસ્થિરતાનો માહોલ પેદા કર્યો છે.
ક્રૂડ ઓઈલનો 100 ડોલરને પાર જતો ભાવ: ભારત માટે જોખમની ઘંટડી
ભારત તેની જરૂરિયાતનું મોટાભાગનું તેલ આયાત કરે છે, તેથી કાચા તેલના ભાવમાં થતો વધારો સીધો અર્થતંત્ર પર અસર કરે છે. પશ્ચિમ એશિયાના યુદ્ધ જેવી સ્થિતિને કારણે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ 100 ડોલર પ્રતિ બેરલને પાર કરી ગયા છે. આ વધારો ભારત માટે ચિંતાજનક છે કારણ કે તે દેશના ચાલુ ખાતાની ખાધ (CAD) માં મોટો વધારો કરે છે. વિશ્લેષકોના મતે, કાચા તેલના ભાવમાં દર 10 ડોલરનો વધારો ભારતની આયાત બિલમાં આશરે 9 અબજ ડોલરનો વધારો કરી શકે છે. તેલ મોંઘુ થવાથી માત્ર પરિવહન જ નહીં, પણ તમામ જીવનજરૂરી ચીજવસ્તુઓ મોંઘી થાય છે, જેનાથી ફુગાવો વધવાની અને અર્થતંત્રની ગતિ ધીમી પડવાની ભીતિ સેવાઈ રહી છે.
સેન્સેક્સ અને નિફ્ટી સહિત તમામ ઇન્ડેક્સ દબાણ હેઠળ
બજારના મુખ્ય ઇન્ડેક્સની વાત કરીએ તો, 2026માં અત્યાર સુધીમાં સેન્સેક્સમાં લગભગ 10.8% અને નિફ્ટીમાં 9.5% નો ઘટાડો નોંધાયો છે. માત્ર લાર્જ કેપ જ નહીં, પરંતુ મિડકેપ અને સ્મોલકેપ શેરોમાં પણ ગાબડા પડ્યા છે. BSE મિડકેપ 150 ઇન્ડેક્સમાં 7.2% અને BSE સ્મોલકેપ 250 ઇન્ડેક્સમાં આશરે 9.5% નો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. આ ઘટાડો દર્શાવે છે કે બજારના દરેક સ્તરે રોકાણકારોના પોર્ટફોલિયો લાલ નિશાનમાં છે. રોકાણકારો હવે એ આશામાં છે કે વૈશ્વિક સંઘર્ષો શાંત થાય અને મોંઘવારી અંકુશમાં આવે, જેથી બજારમાં ફરીથી તેજીનો માહોલ પરત ફરી શકે. જોકે, વર્તમાન પરિસ્થિતિ જોતા બજારમાં હજુ પણ થોડો સમય ઉતાર-ચઢાવ ચાલુ રહે તેવી શક્યતા નકારી શકાતી નથી.
