રોકાણકારો માટે લોટરી: કોલ ઇન્ડિયાની આ મોટી કંપનીનો આવી રહ્યો છે IPO, લિસ્ટિંગ પર જ કરાવી શકે છે બમ્પર નફો
ભારતીય શેરબજારમાં (Stock Market) પ્રાઈમરી માર્કેટ એટલે કે આઈપીઓ (IPO) દ્વારા કમાણી કરવા ઈચ્છતા રોકાણકારો માટે એક બહુ મોટા અને શાનદાર સમાચાર સામે આવ્યા છે. કેન્દ્ર સરકારે દેશની અગ્રણી અને જાહેર ક્ષેત્રની મોટી કોલસા કંપની ‘મહાનદી કોલફિલ્ડ્સ લિમિટેડ’ (Mahanadi Coalfields Limited – MCL) ના આઈપીઓ (IPO) ને સત્તાવાર મંજૂરી આપી દીધી છે. સરકારના આ મહત્ત્વના નિર્ણય સાથે જ હવે આ સરકારી કંપનીના શેરબજારમાં લિસ્ટ થવાનો રસ્તો બિલકુલ સાફ થઈ ગયો છે.
અહીં એ નોંધવું જરૂરી છે કે મહાનદી કોલફિલ્ડ્સ એ શેરબજારની દિગ્ગજ કંપની કોલ ઇન્ડિયા લિમિટેડ (Coal India Limited) ની સંપૂર્ણ માલિકી ધરાવતી (100% સબસિડિયરી) કંપની છે. તે દેશમાં સૌથી વધુ કોલસાનું ઉત્પાદન કરતી કંપનીઓની યાદીમાં મોખરાનું સ્થાન ધરાવે છે. જાહેર ક્ષેત્રની કંપનીઓ (PSUs) માં સામાન્ય રોકાણકારોની ભાગીદારી વધારવા અને કંપનીઓનું મૂલ્ય બજાર સમક્ષ લાવવા માટે સરકારનું આ પગલું એક બહુ મોટો નિર્ણય માનવામાં આવી રહ્યું છે.
શું છે સરકારની અસલી યોજના? (The Government’s Plan)
સરકારી સુત્રો અને સત્તાવાર અહેવાલો અનુસાર, ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ એન્ડ પબ્લિક એસેટ મેનેજમેન્ટ (DIPAM) અને કોલસા મંત્રાલય દ્વારા આ આઈપીઓ લાવવાનો પ્રસ્તાવ મંજૂરી માટે મોકલવામાં આવ્યો હતો. હવે સરકારની વિશેષ સમિતિ ‘અલ્ટરનેટિવ મિકેનિઝમ’ (Alternative Mechanism – AM) દ્વારા આ યોજનાને ગ્રીન સિગ્નલ આપી દેવામાં આવ્યું છે.
આ યોજના હેઠળ મુખ્ય કંપની કોલ ઇન્ડિયા, મહાનદી કોલફિલ્ડ્સ (MCL) માં રહેલા પોતાના શેરનો અમુક હિસ્સો ‘ઓફર ફોર સેલ’ (Offer For Sale – OFS) ના માધ્યમથી બજારમાં વેચશે. સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ હિસ્સો એકસાથે વેચવાને બદલે બજારની સ્થિતિ જોઈને અલગ-અલગ તબક્કાવાર વેચવામાં આવી શકે છે. જોકે, તમામ તબક્કાઓ મળીને પણ કોલ ઇન્ડિયા પોતાની આ પેટા કંપનીમાંથી મહત્તમ (વધુમાં વધુ) ૨૫ ટકા સુધીનો હિસ્સો જ ઓછો કરશે, એટલે કે બહુમતી હિસ્સો અને નિયંત્રણ કોલ ઇન્ડિયા પાસે જ રહેશે.
નવા શેર જારી કરીને કંપની પણ ફંડ એકત્ર કરશે
આ આઈપીઓ માત્ર સરકાર કે કોલ ઇન્ડિયા માટે હિસ્સો વેચવાનો મોકો નથી, પરંતુ મહાનદી કોલફિલ્ડ્સ કંપની પોતે પણ આનાથી મજબૂત બનશે.
-
નવું કેપિટલ (પૂંજી): આઈપીઓ દરમિયાન કંપની બજારમાં તદ્દન ‘નવા શેર’ (Fresh Issue) જારી કરીને પોતાના બિઝનેસ માટે મોટું ફંડ એકત્ર કરી શકશે.
-
ભવિષ્યનું આયોજન: આ ઉપરાંત, આગામી સમયમાં કંપની પોતાની જરૂરિયાતો અને વિસ્તરણ યોજનાઓ માટે એફપીઓ (FPO), ક્યુઆઈપી (QIP) અથવા સેબી (SEBI) દ્વારા માન્ય અન્ય નાણાકીય માધ્યમો દ્વારા પણ ફંડ એકત્ર કરવાની યોજના બનાવી શકે છે.
વ્યવસાયિક દ્રષ્ટિએ જોઈએ તો, મહાનદી કોલફિલ્ડ્સ લિમિટેડનું મુખ્ય કાર્યક્ષેત્ર ઓડિશા રાજ્યમાં આવેલું છે. કંપનીનો મુખ્ય બિઝનેસ દેશભરમાં વીજળી ઉત્પાદન (Power Generation) કરતા પ્લાન્ટ્સ અને અન્ય ભારે ઉદ્યોગો ને પૂરતા પ્રમાણમાં કોલસાનો પુરવઠો સપ્લાય કરવાનો છે. દેશની પાવર સિક્યોરિટીમાં આ કંપનીનો ફાળો અત્યંત મહત્વનો છે.
ભૂતકાળનો શાનદાર ટ્રેક રેકોર્ડ: અગાઉના IPO એ કરાવ્યો બમ્પર નફો
કોલ ઇન્ડિયાની કોઈ પેટા કંપનીનો આઈપીઓ આવી રહ્યો હોય તેવું આ પહેલીવાર નથી. આ પહેલાં પણ કોલ ઇન્ડિયાની અન્ય એક પેટા કંપની ‘સેન્ટ્રલ માઇન પ્લાનિંગ એન્ડ ડિઝાઇન ઇન્સ્ટિટ્યુટ લિમિટેડ’ (CMPDIL) નો આઈપીઓ તાજેતરમાં જ માર્ચ ૨૦૨૬ માં બજારમાં આવ્યો હતો.
તે આઈપીઓ અંદાજે ૧,૮૪૧ કરોડ રૂપિયાનો હતો અને તેમાં શેરની ઇશ્યૂ પ્રાઇસ (ભાવ) ૧૭૨ રૂપિયા નક્કી કરવામાં આવી હતી. હાલમાં આ શેર નેશનલ સ્ટોક એક્સચેન્જ (NSE) પર જોરદાર તેજી સાથે આશરે ૨૩૨ રૂપિયાના સ્તર પર ટ્રેડ થઈ રહ્યો છે. અગાઉના આઈપીઓનું આ શાનદાર પ્રદર્શન જોતાં રોકાણકારોમાં MCL ના આગામી આઈપીઓ પ્રત્યે ભારે ઉત્સાહ અને આકર્ષણ જોવા મળી રહ્યું છે.
ખબર આવતા જ કોલ ઇન્ડિયા (Coal India) ના શેરમાં તેજીનો ચમકારો
મહાનદી કોલફિલ્ડ્સના આઈપીઓ મેળવવાની યોજનાને મંજૂરી મળવાના સમાચાર વાયુવેગે બજારમાં પ્રસરતા જ મુખ્ય કંપની કોલ ઇન્ડિયા લિમિટેડના શેરમાં ભારે લેવાલી જોવા મળી હતી. ગુરુવારના ટ્રેડિંગ સેશનમાં કંપનીનો શેર આશરે ૧.૭૯ ટકાના ઉછાળા સાથે ₹૪૬૨.૨૦ ના મજબૂત મથાળે બંધ રહ્યો હતો. બજારના એનાલિસ્ટ્સનું કહેવું છે કે આ આઈપીઓથી કોલ ઇન્ડિયાના વેલ્યુએશનમાં મોટો વધારો થશે, જેની સીધી પોઝિટિવ અસર તેના શેરના ભાવ પર લાંબા ગાળા સુધી જોવા મળી શકે છે.
