શું SIP ની સફળતાની વાર્તા એકતરફી બની ગઈ છે? શંકર શર્માએ ભારતના શેરબજારના રોકાણ બૂમ પર ઉઠાવ્યા સવાલો

૧૪% રિટર્નનો ખેલ કે મોટો ધડાકો? શંકર શર્માએ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ અને ઈક્વિટી રોકાણનું ગણિત ખુલ્લું કર્યું!

છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ભારતમાં સિસ્ટમેટિક ઇન્વેસ્ટમેન્ટ પ્લાન (SIP) નો ક્રેઝ જે રીતે વધ્યો છે, તે પર્સનલ ફાઇનાન્સની દુનિયામાં એક બહુ મોટો વિજય માનવામાં આવે છે. દર મહિને SIP દ્વારા મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સમાં આવતી રકમ નવા રેકોર્ડ સર્જી રહી છે, કરોડપતિ રોકાણકારોની સંખ્યા વધી રહી છે અને “SIP કરો” એ દરેક ભારતીય ઘરનો નવો મંત્ર બની ગયો છે.

પરંતુ, જાણીતા વરિષ્ઠ રોકાણકાર અને GQuant Investech ના સ્થાપક શંકર શર્માનું માનવું કંઈક અલગ છે. ‘ફાઇનાન્સિયલ એક્સપ્રેસ’ સાથેની ખાસ વાતચીતમાં તેમણે ચેતવણી આપી છે કે SIP અને શેરબજાર અંગેનો ચર્ચા-વિચારણાનો અભિગમ હવે અત્યંત એકતરફી બની ગયો છે. નાના અને સામાન્ય રોકાણકારો પોતાની ક્ષમતા કરતાં વધુ ઈક્વિટી જોખમ (Equity Risk) લઈ રહ્યા છે, જે ભવિષ્યમાં ભારે પડી શકે છે.

“સમસ્યા SIP સાથે નથી, પરંતુ અતિશય ઈક્વિટી પ્રેમથી છે”

ઇન્ટરવ્યુ દરમિયાન શંકર શર્માએ સ્પષ્ટતા કરી હતી કે તેમનો વિરોધ રોકાણ કરવાના સાધન તરીકે SIP સામે બિલકુલ નથી. SIP એ શિસ્તબદ્ધ રોકાણ માટે એક ઉત્તમ માધ્યમ છે. પરંતુ તેમની મુખ્ય ચિંતા એ બાબતને લઈને છે કે સામાન્ય ભારતીય પરિવારોની બચતનો એક બહુ મોટો હિસ્સો માત્ર અને માત્ર શેરબજાર (ઈક્વિટી) તરફ વાળવામાં આવી રહ્યો છે.

તેમણે જણાવ્યું હતું કે, માર્કેટમાં એવો ભ્રમ ફેલાવવામાં આવી રહ્યો છે કે ઘરની તમામ બચત ઈક્વિટીમાં મૂકવી જ શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ છે. આ વિચારસરણી સામાન્ય પરિવાર માટે જોખમી સાબિત થઈ શકે છે.

My interview in today’s Financial Express.

I have wholeheartedly supported SIPs.

And you can already see results of my support in the June flows.

Because of my support:

July will be 35k cr, August 45k, September 50k, and by December, I expect MF flows to be 100k PM. pic.twitter.com/wR64IzIQBJ

— Shankar Sharma (@1shankarsharma) July 20, 2026

આંકડાઓનો ભ્રમ: વાર્ષિક ૧૪% ના રિટર્ન પાછળનું સાચું સત્ય

સામાન્ય રીતે મ્યુચ્યુઅલ ફંડ કે શેરબજારમાં રોકાણ કરાવતી વખતે રોકાણકારોને ઐતિહાસિક આંકડા બતાવીને કહેવામાં આવે છે કે લાંબા ગાળે શેરબજારે દર વર્ષે સરેરાશ ૧૪% જેટલું વાર્ષિક રિટર્ન (Average Annual Return) આપ્યું છે.

શંકર શર્માના મતે, આ ‘સરેરાશ ૧૪%’ નો આંકડો આંખમાં ધૂળ નાખવા જેવો છે. વાસ્તવિકતા એ છે કે શેરબજાર સતત અને દર વર્ષે ૧૪% રિટર્ન નથી આપતું. બજારની સમગ્ર હિસ્ટ્રી જોઈએ તો મોટાભાગનો નફો માત્ર અમુક જ વર્ષોના બુલ માર્કેટ (તેજીના તબક્કા) દરમિયાન મળ્યો હોય છે, જ્યારે બાકીના વર્ષોમાં બજાર કાં તો એક જ જગ્યાએ ઊભું રહે છે અથવા ભારે ઘટાડો બતાવે છે.

ઈક્વિટી એ અત્યંત અસ્થિર (Volatile) એસેટ ક્લાસ છે. જો કોઈ વ્યક્તિને અચાનક પૈસાની જરૂર પડે અને તે સમયે માર્કેટ ડાઉન હોય, તો તેણે મોટા નુકસાન સાથે બહાર નીકળવું પડે છે.

વિકસિત દેશો અને ભારત વચ્ચેનો મોટો તફાવત

અમેરિકા કે યુરોપ જેવા દેશોમાં લોકો શેરબજારમાં ઘણું વધારે રોકાણ કરે છે, કારણ કે ત્યાંનું સામાજિક અને આર્થિક માળખું અલગ છે. શંકર શર્માએ ભારતીય સ્થિતિની સરખામણી કરતાં કહ્યું કે:

• વિકસિત દેશો: ત્યાં મજબૂત સોશિયલ સિક્યુરિટી (સામાજિક સુરક્ષા) સિસ્ટમ હોય છે. નિવૃત્તિ પછી પેન્શન, મેડિકલ અને અન્ય સુવિધાઓ સરકાર દ્વારા મળે છે. તેથી ત્યાંના લોકો શેરબજારમાં વધુ જોખમ લઈ શકે છે.

• ભારતની વાસ્તવિકતા: ભારતમાં મોટાભાગના મધ્યમવર્ગીય પરિવારો પાસે કોઈ સરકારી સામાજિક સુરક્ષા નથી હોતી. જો હેલ્થ ઈમરજન્સી આવે કે નોકરી જાય, તો પોતાની બચત જ એકમાત્ર આશરો હોય છે.

આવા સંજોગોમાં, જો કોઈ ભારતીય પરિવાર પોતાની મોટાભાગની મુડી ઈક્વિટી માર્કેટમાં રોકી દે, તો ફાઇનાન્સિયલ બફર (નાણાકીય સુરક્ષા કવચ) ન હોવાને કારણે તેઓ મોટી મુશ્કેલીમાં મુકાઈ શકે છે.

નાણાકીય સહાય માટે ‘બેલેન્સ’ જરૂરી

શંકર શર્માના આ નિવેદનો બાદ ફાઇનાન્સિયલ વર્લ્ડમાં એક નવી ચર્ચા શરૂ થઈ છે. નિષ્ણાતોનું પણ માનવું છે કે અંધાધૂંધ “SIP કરો” ના નારા પાછળ દોડવાને બદલે રોકાણકારોએ પોતાના પોર્ટફોલિયોમાં ડાયવર્સિફિકેશન (વિવિધતા) લાવવી જોઈએ.

માત્ર ઈક્વિટીમાં જ નહીં, પરંતુ ગોલ્ડ (સોનું), ફિક્સ ડિપોઝિટ (FD), અને ડેટ ફંડ્સ જેવા સુરક્ષિત વિકલ્પોમાં પણ બચતનો ચોક્કસ હિસ્સો રાખવો જોઈએ. જેથી કરીને જ્યારે શેરબજારમાં મોટો ઘટાડો આવે, ત્યારે ઘરમાં નાણાકીય કટોકટી ઊભી ન થાય.