ફિટમેન્ટ ફેક્ટરનું નવું ગણિત: ₹૧૮,૦૦૦ નો લઘુત્તમ પગાર સીધો ₹૬૮,૯૪૦ એ પહોંચશે? જાણો સંગઠનોની મોટી માંગણીઓ
કેન્દ્રીય કર્મચારીઓ અને પેન્શનધારકો માટે 8મું પગાર પંચ (8th Pay Commission) આ દિવસોમાં દેશભરમાં સૌથી વધુ ચર્ચાનો વિષય બન્યું છે. ખાસ કરીને સરકારી કર્મચારીઓનો નવો પગાર નક્કી કરનાર ‘ફિટમેન્ટ ફેક્ટર’ (Fitment Factor) ને લઈને બજારમાં ગણગણાટ તેજ થયો છે. વિવિધ કર્મચારી સંગઠનો અને નિષ્ણાતો દ્વારા સરકાર સમક્ષ રજૂ કરવામાં આવી રહેલી માંગણીઓ વચ્ચે હવે એક નવું મોટું અપડેટ સામે આવ્યું છે. જે અંતર્ગત કર્મચારીઓનો લઘુત્તમ મૂળ પગાર (Minimum Basic Pay) 92% થી લઈને 283% સુધી વધવાની આશા સેવાઈ રહી છે.
કેન્દ્ર સરકારના લાખો કર્મચારીઓ અને પેન્શનર્સ જેની આતુરતાથી રાહ જોઈ રહ્યા છે તે 8મા પગાર પંચને લઈને નવીનતમ અહેવાલો સામે આવ્યા છે. સત્તાવાર બેઠકોના લાંબા દોર બાદ કર્મચારી સંગઠનો સતત પોતાની માંગણીઓ સરકાર સમક્ષ મૂકી રહ્યા છે. અગાઉ આ માંગણીઓ અને મેમોરેન્ડમ સબમિટ કરવાની છેલ્લી તારીખ ૩૧ મે નક્કી કરવામાં આવી હતી, પરંતુ કર્મચારીઓના હિતને ધ્યાનમાં રાખીને આ સમયમર્યાદા હવે લંબાવીને ૧૫ જૂન, ૨૦૨૬ કરવામાં આવી છે. આ ફેરફારને કારણે કર્મચારી સંગઠનોને પોતાની રજૂઆતો વધુ મજબૂત રીતે રજૂ કરવાનો મોકો મળ્યો છે.
ફિટમેન્ટ ફેક્ટર કેમ છે આટલું મહત્વનું?
સરકારી કર્મચારીઓ માટે ફિટમેન્ટ ફેક્ટર એ એક પ્રકારનો જાદુઈ આંકડો છે. તે એક એવો ગુણક (Multiplier) છે જેના આધારે કર્મચારીઓનો જૂનો અથવા વર્તમાન મૂળભૂત પગાર નવા પગાર માળખામાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવે છે. જો ફિટમેન્ટ ફેક્ટર ઊંચું રાખવામાં આવે, તો કર્મચારીઓના હાથમાં આવતો પગાર અને ભથ્થાં ખૂબ વધી જાય છે. જો કે, સરકારે દેશની આર્થિક સ્થિતિ અને તિજોરી પર પડનારા વધારાના નાણાકીય બોજને પણ ધ્યાનમાં રાખવો પડે છે, તેથી હજુ સુધી કોઈ સત્તાવાર આંકડાની જાહેરાત કરવામાં આવી નથી.
સંગઠનોની વિવિધ માંગણીઓ અને શક્ય પગાર વધારો
હાલમાં બજારમાં ૧.૯૨ થી લઈને ૩.૮૩ સુધીના અલગ-અલગ ફિટમેન્ટ ફેક્ટરના પ્રસ્તાવો ચર્ચામાં છે. ‘નેશનલ કાઉન્સિલ ઓફ જોઈન્ટ કન્સલ્ટેટિવ મશીનરી’ (JCM) ના કર્મચારી પક્ષે ઇતિહાસની સૌથી મોટી માંગણી કરતા ૩.૮૩ નું ફિટમેન્ટ ફેક્ટર લાગુ કરવા દબાણ કર્યું છે. જો આ પ્રસ્તાવ સ્વીકારવામાં આવે, તો અત્યારે જે કર્મચારીનો લઘુત્તમ મૂળ પગાર ₹૧૮,૦૦૦ છે, તે સીધો ૨૮৩% વધીને ₹૬૮,૯૪૦ થઈ જશે.
તેની સામે ‘નેશનલ પેન્શનર્સ ઓર્ગેનાઇઝેશન’ (NPO) એ ૩.૨૫ ના ફિટમેન્ટ ફેક્ટરનું સૂચન કર્યું છે, જેનાથી ₹૧૮,૦૦૦ નો બેઝિક પગાર વધીને ₹૫૮,૫૦૦ થઈ શકે છે. જ્યારે ‘ઇન્ડિયન ટ્રેડ યુનિયન કોંગ્રેસ’ (ITUC) એ ૩.૦ ના ફિટમેન્ટ ફેક્ટરની ભલામણ કરી છે, જેનાથી લઘુત્તમ પગાર ₹૫૪,૦૦૦ થઈ શકે છે. જમ્મુ-કાશ્મીરના કર્મચારી મંડળોએ ૨.૮૬ થી ૩.૬૮ વચ્ચેની માંગ કરી છે. જો ૨.૫૭ નું ફિટમેન્ટ ફેક્ટર મંજૂર થાય તો નવો પગાર ₹૪૬,૨૬૦ થશે. બીજી બાજુ, ભૂતપૂર્વ નાણા સચિવ સુભાષ ચંદ્ર ગર્ગ જેવા આર્થિક નિષ્ણાતો માને છે કે સરકાર આખરે તમામ પાસાઓ ચકાસીને ૧.૯૨ નું ફિટમેન્ટ ફેક્ટર મંજૂર કરી શકે છે, જે અંતર્ગત લઘુત્તમ પગાર ૯૨% ના વધારા સાથે ₹૩૪,૫૬૦ સુધી પહોંચી શકે છે.
ક્યારે લાગુ થશે અને ક્યારે હાથમાં આવશે નવો પગાર?
કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા ૧૭ જાન્યુઆરી, ૨૦૨૫ ના રોજ સત્તાવાર રીતે 8મા પગાર પંચની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી અને નિયમ મુજબ તે ૧ જાન્યુઆરી, ૨૦૨૬ થી પ્રભાવી થવાનું છે. જો કે, પગાર પંચને દેશભરના કર્મચારીઓની સ્થિતિ ચકાસીને પોતાનો આખરી અહેવાલ તૈયાર કરવા માટે ૧૮ મહિનાનો સમય આપવામાં આવ્યો છે.
આ ગણતરી મુજબ, કમિશનનો ફાઇનલ રિપોર્ટ ૨૦૨૭ ના મધ્ય સુધીમાં સરકારને સોંપવામાં આવે તેવી સંભાવના છે. રિપોર્ટ સોંપાયા બાદ કેન્દ્રીય કેબિનેટ (મંત્રીમંડળ) તેની મંજૂરી આપશે. આથી, કર્મચારીઓને વાસ્તવિક પગાર વધારાનો આર્થિક લાભ ૨૦૨૭ ના ઉત્તરાર્ધમાં અથવા ૨૦૨૮ ની શરૂઆતમાં મળવાનું શરૂ થશે. જો કે, આ નવું માળખું લાગુ થતાં જ જૂના પગાર મેટ્રિક્સ અને ભથ્થાંની આખી પદ્ધતિ બદલાઈ જશે અને તમામ સ્તરના કર્મચારીઓને સમાન ધોરણે પગાર વધારાનો લાભ મળશે.
