શેરબજારમાં મિની ક્રેશ! નિફ્ટી ૨૪,૦૦૦ ની નીચે સરક્યો, હવે રોકાણકારોએ શું કરવું?
શેરબજારમાં ક્યારે શું થઈ જાય તે કહેવું મુશ્કેલ છે. બુધવારે સવાર સુધી શાંત દેખાતું ભારતીય શેરબજાર બપોર પછી અચાનક ધ્રુજી ઊઠ્યું હતું. બપોરના સમયે બજારમાં એટલી ભયંકર વેચવાલી (Panic Selling) જોવા મળી કે રોકાણકારોને સંભાળવાનો મોકો પણ ન મળ્યો. આ અચાનક આવેલી તેજી-મંદીની સુનામી પાછળ અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનું ઇરાનને લઈને આપેલું એક આક્રમક નિવેદન હતું.
ટ્રમ્પના આ નિવેદનને કારણે વૈશ્વિક સ્તરે રોકાણકારોમાં ભારે ગભરાટ ફેલાઈ ગયો, જેની સીધી અને આકરી અસર ભારતીય શેરબજાર પર જોવા મળી. જોતજોતામાં સેન્સેક્સ ૧,૯०० કરતાં વધુ પોઈન્ટ તૂટીને ૭૬,૨૮૦ ના સ્તરે આવી ગયો હતો, જ્યારે નિફ્ટી પણ ૫૭૯ પોઈન્ટના મોટા કડાકા સાથે ૨૩,૮૧૭ ના સ્તરે સરકી ગયો હતો. બજારમાં આ મિની ક્રેશને કારણે રોકાણકારોની આશરે ૧૦ લાખ કરોડ રૂપિયાની સંપત્તિ મિનિટોમાં ધોવાઈ ગઈ હતી.
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના નિવેદનથી કેમ મચ્યો હડકંપ?
વાસ્તવમાં, નાટો (NATO) શિખર સંમેલન દરમિયાન અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ પરથી એક મોટું નિવેદન આપ્યું હતું. તેમણે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું કે, “ઇરાન સાથેનો યુદ્ધવિરામ હવે સત્તાવાર રીતે સમાપ્ત થઈ ચૂક્યો છે અને અમેરિકાને હવે તેહરાન (ઇરાન) સાથે કોઈ નવા કરાર કે સમજૂતીની આશા નથી.”
ટ્રમ્પનું આ નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે તાજેતરમાં જ અમેરિકાએ ઇરાન પર સૈન્ય કાર્યવાહી કરી છે. આ નિવેદન આવતાની સાથે જ વૈશ્વિક બજારના સેન્ટિમેન્ટ્સ સંપૂર્ણપણે બગડી ગયા હતા. રોકાણકારોને ડર છે કે જો મિડલ-ઈસ્ટ (મધ્ય-પૂર્વ એશિયા) માં તણાવ વધુ વકરશે, તો તેની સીધી અસર કાચા તેલની સપ્લાય ચેઈન પર પડશે, જેનાથી આગામી દિવસોમાં મોંઘવારી અકાશે આંબી શકે છે.
અમેરિકા-ઇરાન વચ્ચેનો આભાસી યુદ્ધનો માહોલ
બજાર તૂટવા પાછળનું સૌથી મોટું અને ત્વરિત કારણ અમેરિકા અને ઇરાન વચ્ચે વધી રહેલી સૈન્ય અથડામણ છે. મીડિયા રિપોર્ટ્સ અનુસાર, અમેરિકી સેનાએ ઇરાન વિરુદ્ધ કડક સૈન્ય પગલાં લીધા હતા, જેના જવાબમાં ઇરાને પણ આક્રમક વલણ અપનાવ્યું છે. ઇરાની સેનાએ વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ ગણાતા ‘હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ’ (Strait of Hormuz) વિસ્તારમાં ત્રણ આંતરરાષ્ટ્રીય જહાજો પર હુમલો કર્યો હોવાના અહેવાલ છે.
આટલું જ નહીં, ઇરાને બહેરીન અને કુવૈત જેવા પડોશી દેશોને પણ નિશાના પર લીધા છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ એ દુનિયાભરમાં કાચા તેલના પરિવહન માટેનો સૌથી મહત્વનો દરિયાઈ માર્ગ છે. આ વિસ્તારમાં યુદ્ધ જેવી સ્થિતિ સર્જાતાં વૈશ્વિક બજારોમાં ચિંતાની લહેર દોડી ગઈ છે કે જો આ માર્ગ બંધ થશે તો આખી દુનિયામાં તેલનું સંકટ ઊભું થઈ જશે.
કાચા તેલના ભાવમાં ભડકો: ભારત માટે ચિંતાની ઘંટડી
ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવ (Geo-Political Tension) વધવાની સાથે જ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલ (Brent Crude) ની કિંમતોમાં અચાનક ભયંકર ઉછાળો આવ્યો છે. બ્રેન્ટ ક્રૂડની કિંમત લગભગ ૬ ટકા વધીને ૭૮ ડોલર પ્રતિ બેરલને પાર પહોંચી ગઈ છે. નોંધનીય છે કે આ હુમલાઓ પહેલાં પણ તેલના ભાવમાં ૩ ટકાની તેજી નોંધાઈ ચૂકી હતી.
કાચા તેલના વધતા ભાવ ભારત જેવા દેશ માટે ખૂબ જ ચિંતાજનક બાબત માનવામાં આવે છે. ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું ૮૦ ટકાથી વધુ નાણું કાચું તેલ આયાત કરવા પાછળ ખર્ચે છે. જો ક્રૂડ મોંઘું થશે તો ભારતમાં પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ વધી શકે છે, જેનાથી ટ્રાન્સપોર્ટેશન મોંઘું થશે અને આખરે સામાન્ય નાગરિકો પર મોંઘવારીનો બોજ વધશે. આ ઉપરાંત દેશનું આયાત બિલ વધવાથી દેશની અર્થવ્યવસ્થા પર પણ દબાણ આવે છે, જે બજારના પતનનું મુખ્ય કારણ બન્યું છે.
બજારમાં ગભરાટનો આંકડો: India VIX માં ૭% નો ઉછાળો
જ્યારે પણ શેરબજારમાં રોકાણકારો ડરેલા હોય છે, ત્યારે તેની અસર ‘ઇન્ડિયા વિક્સ’ (India VIX) પર જોવા મળે છે, જેને બજારનો ‘ફિયર ઇન્ડેક્સ’ (ગભરાટ માપવાનો આંકડો) પણ કહેવામાં આવે છે. બુધવારની આ ભયાનક વેચવાલી વચ્ચે India VIX પણ ૭ ટકાથી વધુ ઉછળીને ૧૨.૪૭ ના સ્તરે પહોંચી ગયો હતો.
VIX માં આ પ્રકારનો અચાનક વધારો એ સંકેત આપે છે કે આગામી દિવસોમાં બજારમાં સ્થિરતા નહીં રહે અને ભારે ઉતાર-ચઢાવ (Volatility) જોવા મળી શકે છે. જ્યાં સુધી વૈશ્વિક સ્થિતિ શાંત નહીં થાય, ત્યાં સુધી બજારમાં મોટી હલચલ ચાલુ રહેશે.
ડોલર સામે રૂપિયો પણ નબળો પડ્યો
વૈશ્વિક કટોકટી અને ક્રૂડ ઓઈલની વધતી કિંમતો વચ્ચે ભારતીય ચલણ ‘રૂપિયો’ પણ દબાણ હેઠળ આવી ગયો છે. બુધવારે કારોબારની શરૂઆતમાં રૂપિયો ડોલર સામે ૯૫.૧૬ ના સ્તરે ખૂલ્યો હતો, જ્યારે તેની અગાઉના ટ્રેડિંગ સેશનમાં તે ૯૪.૯૭ ના સ્તરે બંધ થયો હતો. ડોલર સામે રૂપિયાનું આ નબળા પડવું એ દર્શાવે છે કે વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારો (FIIs) ભારતીય બજારમાંથી પોતાના નાણાં પાછા ખેંચી રહ્યા છે અને સલામત ગણાતા ડોલર તરફ વળી રહ્યા છે.
રોકાણકારોએ હવે શું કરવું જોઈએ?
આવી અચાનક આવેલી મંદીના સમયે બજારના નિષ્ણાતો રોકાણકારોને શાંતિ જાળવવાની સલાહ આપે છે. પૅનિકમાં આવીને ખોટમાં શેર વેચી દેવાને બદલે, વૈશ્વિક પરિસ્થિતિ પર નજર રાખવી જરૂરી છે. ભૂતકાળમાં પણ આવા જીઓ-પોલિટિકલ તણાવ આવ્યા છે અને બજાર થોડા સમય પછી ફરી રિકવર થઈ ગયું છે. તેથી, મજબૂત ફંડામેન્ટલ ધરાવતી કંપનીઓમાં બનેલા રહેવું અને ઉતાવળમાં નિર્ણયો ન લેવા એ જ અત્યારની સ્થિતિમાં સમજદારીભર્યું પગલું ગણાશે.
