સસ્તા ઘર કેમ નથી બની રહ્યા? મોંઘવારી અને ૫૦% ટેક્સ કેવી રીતે તોડી રહ્યા છે મધ્યમ વર્ગનું ઘરનું સ્વપ્ન?

ક્રેડાઈની ચેતવણી: મોંઘા રો મટીરિયલ્સ અને ટેક્સના કારણે ઘટી રહી છે સસ્તા ઘરની સપ્લાય

આજના સમયમાં પોતાનું ઘર હોવું એ દરેક વ્યક્તિનું સૌથી મોટું સ્વપ્ન હોય છે. મધ્યમ અને સામાન્ય પરિવાર માટે તો આ જીવનભરની મૂડી રોકાણ સમાન છે. પરંતુ, વધતી મોંઘવારી અને જટિલ ટેક્સ સિસ્ટમને કારણે આજે ‘સસ્તા ઘર’ (Affordable Housing) બનાવવાનું સ્વપ્ન ધૂળમાં મળી રહ્યું છે. રિયલ એસ્ટેટ ક્ષેત્રના સૌથી મોટા સંગઠન ‘ક્રેડાઈ’ (CREDAI) દ્વારા તાજેતરમાં ચોંકાવનારા ખુલાસા કરવામાં આવ્યા છે. ચાલો વિગતવાર સમજીએ કે આ પાછળના વાસ્તવિક કારણો શું છે અને ક્રેડાઈએ સરકાર સમક્ષ કઈ મુખ્ય માંગણીઓ મૂકી છે.

૩૦ થી ૫૦ ટકા સુધીનો ટેક્સ: આશિયાનાના સપનામાં સૌથી મોટો રોડો

સસ્તા ઘર ન બનવા પાછળનું સૌથી મોટું અને ચોંકાવનારું કારણ ટેક્સ બર્ડન છે. ક્રેડાઈના પ્રેસિડેન્ટ શેખર પટેલે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જમીનની વધતી કિંમતો, બાંધકામનો ઊંચો ખર્ચ અને તેની સાથે વેચાણ મૂલ્યનો ૩૦ થી ૫૦ ટકા હિસ્સો માત્ર ટેક્સ રૂપે જ ચાલ્યો જાય છે.

ડેવલપર્સ દ્વારા કેન્દ્ર સરકાર, રાજ્ય સરકારો અને સ્થાનિક મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનોને વિવિધ પ્રકારના ટેક્સ અને ચાર્જ ચૂકવવા પડે છે. આ ભારે-ભરખમ કરવેરાને કારણે બિલ્ડર્સ અને ડેવલપર્સ માટે પરવડે તેવી કિંમતે મકાનો તૈયાર કરવાનું અશક્ય બનતું જાય છે. જ્યારે પ્રોજેક્ટનો કુલ ખર્ચ જ આટલો ઊંચો આવે, ત્યારે ગ્રાહકોને સસ્તા ઘરો આપવા શક્ય રહેતા નથી.

પોષણક્ષમ ઘરોની હિસાબ-કિતાબ: હિસ્સેદારી ઘટીને માત્ર ૧૪ ટકા થઈ

થોડા વર્ષો પહેલા સુધી રિયલ એસ્ટેટ માર્કેટમાં સામાન્ય અને મધ્યમ વર્ગને ધ્યાનમાં રાખીને બનતા સસ્તા ઘરોની સંખ્યા ઘણી મોટી હતી. પરંતુ તાજેતરના આંકડા ખૂબ જ ચિંતાજનક છે.

ક્રેડાઈના જણાવ્યા અનુસાર, દેશભરમાં કુલ residential properties (આવાસીય સંપત્તિઓ) ના વેચાણમાં હવે ‘બજેટ-ફ્રેન્ડલી ઘરો’ (Affordable Housing) ની હિસ્સેદારી ઘટીને માત્ર ૧૪ ટકા જેટલી જ રહી ગઈ છે. એટલે કે માર્કેટમાં મોંઘા અને લક્ઝરી ફ્લેટ્સનું પ્રમાણ વધી ગયું છે, જ્યારે સામાન્ય માણસ ખરીદી શકે તેવા ઘરોનું પ્રમાણ અત્યંત ઓછું થઈ ગયું છે. આ સ્થિતિ લાંબા ગાળે હાઉસિંગ સેક્ટર માટે મોટો પડકાર સાબિત થઈ શકે છે.

૪૫ લાખ રૂપિયાની લિમિટ હટાવવાની માંગ અને સરકાર સમક્ષ અપીલ

આ ગંભીર પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને, ક્રેડાઈએ સરકાર સમક્ષ એક મોટી માંગણી મૂકી છે. સંગઠને અગાઉ નક્કી કરેલી ૪૫ લાખ રૂપિયાની મર્યાદા (Limit) હટાવવાની માંગ કરી છે જેથી વધુ પ્રોજેક્ટ્સને પોષણક્ષમ આવાસની શ્રેણીમાં લાવી શકાય અને સસ્તા મકાનોના નિર્માણને વેગ મળી શકે.

ક્રેડાઈના હોદ્દેદારોએ સરકારને અપીલ કરી છે કે સસ્તા એપાર્ટમેન્ટ્સની સપ્લાય અને ડિમાન્ડ વધારવા માટે વિશેષ પ્રોત્સાહનો (Incentives) આપવા જોઈએ. જો સરકાર સમયસર હસ્તક્ષેપ નહીં કરે, તો સામાન્ય માણસનું ઘર ખરીદવાનું સ્વપ્ન માત્ર એક કલ્પના બનીને રહી જશે.

રેપો રેટ, તહેવારોની મોસમ અને રિયલ એસ્ટેટનું ભવિષ્ય

આર્થિક મોરચે વાત કરીએ તો, મોનેટરી પૉલિસીમાં રેપો રેટ (Repo Rate) માં સંભવિત વધારાને લઈને ગ્રાહકોમાં થોડી ચિંતા જોવા મળે છે. પરંતુ ક્રેડાઈના વડાનું માનવું છે કે આનાથી ઘરના વેચાણ પર કોઈ બહુ મોટો નકારાત્મક પ્રભાવ નહીં પડે.

બીજી તરફ, આવનારી તહેવારોની મોસમ (Festive Season) ને લઈને હાઉસિંગ માર્કેટમાં ભારે ઉત્સાહ જોવા મળી રહ્યો છે. ક્રેડાઈના ચેરમેન બોમન ઈરાનીના મતે, ગ્રાહકો તરફથી માંગ મજબૂત બની રહી છે અને ચાલુ ત્રિમાસિક ગાળામાં પ્રોપર્ટીનું વેચાણ ઘણું સારું રહેવાની પૂરી આશા છે. લોકો તહેવારોમાં ઘર ખરીદવાને શુભ માને છે, તેથી માર્કેટમાં તેજી જળવાઈ રહેશે.

આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) અને રોજગારીનું ભવિષ્ય

આજના ડિજિટલ યુગમાં એઆઈ (AI) ના વધતા પ્રભાવ અને નોકરીઓ પરના જોખમ અંગે પણ ક્રેડાઈ દ્વારા સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી છે. સંસ્થાએ જણાવ્યું છે કે રિયલ એસ્ટેટ ઉદ્યોગ આ નવી ટેકનોલોજીને ખુલ્લા મનથી અપનાવી રહ્યો છે, કારણ કે તેનાથી ઓપરેશનલ એફિશિયન્સી (કાર્યક્ષમતા) સુધરે છે. ટેકનોલોજીના ઉપયોગથી પ્રોજેક્ટ્સ સમયસર પૂરા કરવામાં અને ગુણવત્તા જાળવવામાં ઘણી મદદ મળી રહી છે.