શેરબજારમાં મંદીનો માહોલ: મોંઘી બેંકો છોડી રોકાણકારો કેમ પસંદ કરી રહ્યા છે મિડ-સાઇઝ પ્રાઇવેટ બેંકો?

આ 3 સસ્તી બેંકો આપશે બમ્પર રિટર્ન? લાર્જ-કેપ છોડી રોકાણકારો અહીં કેમ દોડ્યા!

દલાલ સ્ટ્રીટ એટલે કે ભારતીય શેરબજાર હાલમાં એક મોટા પરિવર્તન અને ઉથલપાથલના તબક્કામાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. વૈશ્વિક સ્તરે વધી રહેલી ભૌગોલિક-રાજકીય તંગદિલી, ખાસ કરીને પશ્ચિમ એશિયા (મિડલ ઈસ્ટ)નું સંકટ અને વૈશ્વિક સ્તરે સતત વધી રહેલી મોંઘવારીએ રોકાણકારોની ચિંતામાં વધારો કર્યો છે. આ વૈશ્વિક અસ્થિરતાની સીધી અસર ભારતીય બજાર પર જોવા મળી રહી છે, જ્યાં વિદેશી પોર્ટફોલિયો રોકાણકારો (FII) સતત અને મોટા પાયે વેચવાલી કરી રહ્યા છે. વિદેશી સંસ્થાઓ દ્વારા દરરોજ બજારમાંથી કરોડો રૂપિયા પાછા ખેંચવામાં આવી રહ્યા છે, જેના કારણે મોટા અને જાણીતા શેરોમાં મોટો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે.

પરંતુ, આ નકારાત્મક માહોલ વચ્ચે પણ ભારતીય સ્થાનિક રોકાણકારો (DII) અને રિટેલ રોકાણકારો હિંમત હાર્યા નથી. તેઓ આ મંદીને એક તક તરીકે જોઈ રહ્યા છે. રોકાણકારો હવે બજારમાં એવા મજબૂત શેરોની શોધમાં છે જે કિંમતમાં સસ્તા (અંડરવેલ્યૂડ) હોય અને જેમાં આગામી સમયમાં ગ્રોથ એટલે કે વિકાસની પ્રબળ સંભાવનાઓ છુપાયેલી હોય. જ્યારે પણ ભારતીય અર્થતંત્રના વિકાસની વાત આવે છે, ત્યારે બેંકિંગ સેક્ટરને હંમેશાં અર્થતંત્રનું ‘ગ્રોથ એન્જિન’ માનવામાં આવે છે. બેંકિંગ ક્ષેત્ર મજબૂત હોય તો જ દેશનો આર્થિક વિકાસ શક્ય બને છે. તાજેતરમાં રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) અને સરકાર દ્વારા લેવાયેલા સકારાત્મક પગલાં, જેમ કે ડિસેમ્બર 2025માં રેપો રેટમાં કરવામાં આવેલો ઘટાડો, બજાર માટે બૂસ્ટર ડોઝ સમાન સાબિત થયા છે અને તેનાથી બેંકિંગ ક્ષેત્રને મોટી રાહત મળી છે.

રોકાણકારોની બદલાતી પસંદગી: લાર્જ-કેપથી મિડ-કેપ તરફ પ્રયાણ

વર્તમાન બજારની પરિસ્થિતિમાં એક રસપ્રદ ટ્રેન્ડ જોવા મળી રહ્યો છે. અત્યાર સુધી રોકાણકારો એચડીએફસી બેંક (HDFC Bank) અથવા કોટક મહિન્દ્રા બેંક (Kotak Mahindra Bank) જેવા બેંકિંગ ક્ષેત્રના જાયન્ટ્સ અને મોંઘા શેરો તરફ વધુ આકર્ષાતા હતા. પરંતુ આ લાર્જ-કેપ બેંકોના વેલ્યુએશન ખૂબ ઊંચા થઈ ગયા છે અને તેમાં ટૂંકા ગાળામાં મોટો નફો મળવાની શક્યતા મર્યાદિત દેખાઈ રહી છે. આથી, સ્માર્ટ રોકાણકારો હવે પોતાનું ધ્યાન હટાવીને મિડ-સાઇઝ એટલે કે મધ્યમ કદની ખાનગી બેંકો તરફ કેન્દ્રિત કરી રહ્યા છે. આ મિડ-સાઇઝ બેંકો કદમાં નાની હોવા છતાં તેમનું પ્રદર્શન શાનદાર રહ્યું છે અને તેમના વેલ્યુએશન પણ ઘણા સસ્તા છે.

1. કર્ણાટક બેંક (Karnataka Bank): ગોલ્ડ લોનના દમ પર જોરદાર ઉછાળો

મંગલુરુ સ્થિત કર્ણાટક બેંક ભારતીય બેંકિંગ ક્ષેત્રમાં એક જૂનું અને ભરોસાપાત્ર નામ છે. આ બેંકે માર્ચ 2026ની સમાપ્ત થયેલી ત્રિમાસિક ગાળામાં (Q4FY26) અત્યંત શાનદાર અને આશ્ચર્યજનક પ્રદર્શન કર્યું છે. બેંકની આ સફળતા પાછળનું મુખ્ય કારણ ઊંચા માર્જિન ધરાવતો ગોલ્ડ લોન (સોના સામે ધિરાણ) બિઝનેસ છે. વર્તમાન સમયમાં સોનાના વધતા ભાવો વચ્ચે ગોલ્ડ લોનની માંગ ખૂબ વધી છે અને કર્ણાટક બેંકે આ તકનો ભરપૂર ફાયદો ઉઠાવ્યો છે.

આકર્ષક વેલ્યુએશન અને લોન ગ્રોથ

રોકાણની દ્રષ્ટિએ કર્ણાટક બેંકનું વેલ્યુએશન ઘણું આકર્ષક છે. આ બેંકનો પ્રાઇસ-ટુ-બુક રેશિયો (P/B Ratio) માત્ર 0.7x છે, જે દર્શાવે છે કે શેર હજુ પણ તેની વાસ્તવિક કિંમત કરતાં સસ્તો મળી રહ્યો છે. લોન ગ્રોથની વાત કરીએ તો, વાર્ષિક ધોરણે (y-o-y) બેંકનું કુલ એડવાન્સ (ધિરાણ) 6.9% વધીને 81,809 કરોડ રૂપિયા પર પહોંચી ગયું છે. આ આંકડાઓમાં સૌથી વધુ ચોંકાવનારો ગ્રોથ ગોલ્ડ લોન સેગમેન્ટમાં જોવા મળ્યો છે, જે વાર્ષિક ધોરણે 41.3% ની ભારેખમ બંપર બઢત સાથે 4,614 કરોડ રૂપિયા થઈ ગયો છે.

નફો, માર્જિન અને એસેટ ક્વોલિટી

બેંકના નેટ ઇન્ટરેસ્ટ માર્જિન (NIM) માં પણ સારો સુધારો નોંધાયો છે. તે ગયા વર્ષના 2.98% થી વધીને 3.07% થયું છે. માર્જિન વધવાને કારણે બેંકનો સ્ટેન્ડઅલોન નેટ પ્રોફિટ (ચોખ્ખો નફો) વાર્ષિક ધોરણે 61.9% ના જંગી ઉછાળા સાથે 408.2 કરોડ રૂપિયા રહ્યો છે. બેંકિંગ સેક્ટરમાં સૌથી મહત્વની બાબત એસેટ ક્વોલિટી એટલે કે લોનની વસૂલાત છે. કર્ણાટક બેંકનો નેટ એનપીએ (Net NPA) 1.3% થી ઘટીને 0.98% પર આવી ગયો છે, જે બેંકની નાણાકીય સ્થિતિ મજબૂત થઈ રહી હોવાનો પુરાવો છે. જોકે, ભવિષ્યની સુરક્ષા માટે બેંકે એનપીએ પ્રોવિઝનિંગ (જોગવાઈ) 31 કરોડથી વધારીને 90.3 કરોડ રૂપિયા કરી છે. તાજેતરના ટ્રેડિંગ સેશનમાં આ શેર 247.9 રૂપિયા પર બંધ થયો હતો, જે તેના 52-સપ્તાહના ઉચ્ચ સ્તરની ખૂબ નજીક છે.

2. ધનલક્ષ્મી બેંક (Dhanlaxmi Bank): પ્રાદેશિક પકડ અને SME લોનની તાકાત

કેરળ સ્થિત ધનલક્ષ્મી બેંકે દક્ષિણ ભારતમાં, ખાસ કરીને પોતાના હોમ સ્ટેટ અને આસપાસના વિસ્તારોમાં ગ્રાહકો વચ્ચે ખૂબ જ મજબૂત પકડ બનાવી છે. આ બેંકે મોટા કોર્પોરેટ ગ્રાહકો પાછળ ભાગવાને બદલે નાના અને મધ્યમ ઉદ્યોગો (SME) તેમજ ગોલ્ડ લોન પર પોતાનું ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું છે, અને આ જ રણનીતિ તેની મુખ્ય તાકાત બનીને ઉભરી આવી છે.

ધિરાણમાં ધમાકેદાર વૃદ્ધિ

ધનલક્ષ્મી બેંકનું વેલ્યુએશન પણ ઘણું વ્યાજબી છે, તેનો P/B રેશિયો 0.9x છે. માર્ચ 2026 ની ત્રિમાસિકમાં બેંકના કુલ ધિરાણમાં 24.7% નો જોરદાર ગ્રોથ જોવા મળ્યો છે અને કુલ એડવાન્સ 14,918 કરોડ રૂપિયા પર પહોંચી ગયું છે. આ ગ્રોથમાં મુખ્ય ફાળો ગોલ્ડ લોનનો છે, જેમાં 71.4% નો અકલ્પનીય ઉછાળો આવ્યો છે. આ સાથે જ નાના ઉદ્યોગોને અપાતી SME લોનમાં પણ 30.9% ની શાનદાર વૃદ્ધિ થઈ છે.

કમાણી અને એનપીએમાં સુધારો

લોન ગ્રોથ મજબૂત હોવાના કારણે બેંકની નેટ ઇન્ટરેસ્ટ ઇનકમ (વ્યાજમાંથી થતી ચોખ્ખી આવક) 61.8% વધીને 109.4 કરોડ રૂપિયા પર પહોંચી ગઈ છે. આવક વધવાના કારણે બેંકનો ચોખ્ખો નફો પણ 50% વધીને 43.5 કરોડ રૂપિયા નોંધાયો છે. એસેટ ક્વોલિટીના મોરચે પણ ધનલક્ષ્મી બેંકે મોટું પ્રદર્શન કર્યું છે. બેંકનો નેટ એનપીએ ગયા વર્ષના 0.99% થી અડધો થઈને માત્ર 0.5% પર આવી ગયો છે. બેંકે આ ક્વાર્ટરમાં એનપીએ માટે 34.7 કરોડ રૂપિયાની પ્રોવિઝનિંગ કરી છે. બજારની ચાલુ મંદીમાં પણ આ શેર સ્થિર રહ્યો છે અને મંગળવારે 33 રૂપિયાની આસપાસ બંધ આવ્યો હતો, જે તેના રોકાણકારો માટે સસ્તા ભાવે સારો વિકલ્પ હોઈ શકે છે.

3. જેએન્ડકે બેંક (J&K Bank): ખર્ચ પર નિયંત્રણ અને કૃષિ ક્ષેત્રે કમાલ

જમ્મુ અને કાશ્મીર બેંક (J&K Bank) ની કહાની આ ક્વાર્ટરમાં થોડી અલગ અને પ્રેરણાદાયી છે. બેંકે માત્ર પોતાનો બિઝનેસ જ નથી વધાર્યો, પરંતુ પોતાના આંતરિક ખર્ચાઓને ખૂબ જ કુશળતાપૂર્વક મેનેજ કરીને પોતાના નફામાં મોટો ઉછાળો મેળવ્યો છે. આ ઉપરાંત, કૃષિ ક્ષેત્ર (Agriculture Sector) માં બેંકનો ગ્રોથ ઘણો પ્રભાવશાળી રહ્યો છે.

ધિરાણ અને ખર્ચ વ્યવસ્થાપન

0.9x ના સસ્તા P/B વેલ્યુએશન પર ટ્રેડ થઈ રહેલી જેએન્ડકે બેંકનું કુલ એડવાન્સ માર્ચ 2026 ના અંતે 17.7% વધીને 1.22 લાખ કરોડ રૂપિયાના મોટા આંકડા પર પહોંચી ગયું છે. ખાસ કરીને સમગ્ર નાણાકીય વર્ષ 2026 દરમિયાન બેંકના એગ્રીકલ્ચર લોન પોર્ટફોલિયોમાં 27.6% ની જબરદસ્ત વૃદ્ધિ જોવા મળી છે. આ બેંકની સૌથી મોટી ઉપલબ્ધિ એ રહી કે તેણે પોતાના કર્મચારીઓ પાછળ થતા ખર્ચ (Employee Cost) ને 31% જેટલો મોટો ઘટાડો કરીને 509.2 કરોડ રૂપિયા પર લાવી દીધો છે. ખર્ચ ઘટવાના સીધા ફાયદા તરીકે બેંકનો નેટ પ્રોફિટ 36.5% વધીને 797.8 કરોડ રૂપિયા થઈ ગયો છે.

માર્જિન અને શેરની સ્થિતિ

નાણાકીય વર્ષ 2026 માટે બેંકનું નેટ ઇન્ટરેસ્ટ માર્જિન (NIM) 3.6% ના ઘણા સારા સ્તરે રહ્યું છે. આ દરમિયાન નેટ એનપીએ પણ ગયા વર્ષના 0.79% ની સરખામણીએ ઘટીને 0.64% થઈ ગયો છે, જે દર્શાવે છે કે બેંકનું મેનેજમેન્ટ લોનની ગુણવત્તા બાબતે ખૂબ ગંભીર છે. આ શાનદાર નાણાકીય પરિણામોને કારણે બજારના ઘટાડામાં પણ જેએન્ડકે બેંકનો શેર મજબૂતીથી ટકી રહ્યો હતો અને મંગળવારે 4.7% ના ઉછાળા સાથે 133.4 રૂપિયા પર બંધ થયો હતો.