બજાર ધડામ! વિદેશી રોકાણકારોએ મે મહિનામાં જ ભારતીય શેરોમાંથી ૩૨,૯૬૩ કરોડ રૂપિયા પાછા ખેંચી લીધા
ભારતીય શેરબજારમાં વિદેશી સંસ્થાગત રોકાણકારો (FPIs – ફોરેન પોર્ટફોલિયો ઇન્વેસ્ટર્સ) ની વેચવાલીનો સિલસિલો અટકવાનું નામ નથી લઈ રહ્યો. નેશનલ સિક્યોરિટીઝ ડિપોઝિટરી લિમિટેડ (NSDL) દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા તાજેતરના આંકડા અનુસાર, મે મહિનામાં પણ વિદેશી રોકાણકારોએ ભારતીય શેરોમાંથી મોટા પાયે નાણાં પાછા ખેંચ્યા છે. આ સમયગાળા દરમિયાન બજારમાંથી કુલ ૩૨,૯૬૩ કરોડ રૂપિયાનું નેટ આઉટફ્લો (ચોખ્ખી વેચવાલી) નોંધાયું છે. વર્ષ ૨૦૨૬ના કેલેન્ડર વર્ષમાં આ સતત ત્રીજો એવો મહિનો છે જેમાં વિદેશી રોકાણકારો ભારતીય ઇક્વિટી માર્કેટમાં વેચવાલ બનીને રહ્યા છે.
વૈશ્વિક સ્તરે અનેક આર્થિક અને ભૌગોલિક-રાજકીય (Geopolitical) પરિવર્તનોના કારણે ભારતીય બજારો દબાણ હેઠળ જોવા મળી રહ્યા છે. બજારના વિશ્લેષકોનું કહેવું છે કે પશ્ચિમ એશિયા (મિડલ ઈસ્ટ) માં ચાલી રહેલા સૈન્ય અને રાજકીય તણાવના કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં બ્રિન્ટ ક્રૂડ ઓઈલ (Brent Crude Oil) ના ભાવ પ્રતિ બેરલ ૧૦૦ અમેરિકી ડોલરની સપાટીને વટાવી ગયા હતા. ક્રૂડ ઓઈલ મોંઘું થવાને કારણે ભારતના આયાત બિલ (Import Bill) માં મોટો વધારો થવાની અને દેશમાં ફુગાવો (Inflation) વધવાની ચિંતાઓ ઊભી થઈ હતી, જેની સીધી નકારાત્મક અસર વિદેશી રોકાણકારોના સેન્ટિમેન્ટ પર પડી છે. જોકે, ચાલુ સપ્તાહે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ ઘટીને ૧૦૦ ડોલરની નીચે આવી ગયા છે, તેમ છતાં તે હજુ પણ અગાઉના સામાન્ય સ્તર કરતાં ઘણા ઊંચા છે. ભારત પોતાની ઊર્જા જરૂરિયાતોનો એક બહુ મોટો હિસ્સો મિડલ ઈસ્ટના દેશોમાંથી આયાત કરતો હોવાથી તેલના ઊંચા ભાવ હંમેશાં બજાર માટે ચિંતાનો વિષય બને છે. આ સિવાય વૈશ્વિક રોકાણ પ્રવાહનો એક મોટો હિસ્સો અત્યારે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ટેકનોલોજી આધારિત દેશો તરફ વળી રહ્યો છે અને વૈશ્વિક રોકાણકારો ભારતને હજુ એઆઈ-કેન્દ્રિત મોટું માર્કેટ નથી માની રહ્યા, જે પણ આ વેચવાલીનું એક મુખ્ય કારણ છે.
વર્ષ ૨૦૨૬માં કેવું રહ્યું FPIs નું ટ્રેન્ડ?
ચાલુ વર્ષ ૨૦૨૬ વિદેશી રોકાણકારોના વલણની દ્રષ્ટિએ અત્યંત ઉથલપાથલ ભરેલું રહ્યું છે. NSDL ના ડેટા પર નજર કરીએ તો સમજાશે કે માર્કેટમાંથી કેટલા મોટા પાયે ભંડોળ બહાર ગયું છે:
-
એપ્રિલ ૨૦૨૬: વિદેશી પોર્ટફોલિયો રોકાણકારોએ ભારતીય બજારમાંથી ૬૦,૮૪૭ કરોડ રૂપિયાના શેર વેચ્યા હતા.
-
માર્ચ ૨૦૨૬: આ મહિનો ચાલુ વર્ષનો સૌથી ખરાબ મહિનો સાબિત થયો હતો, જેમાં રેકોર્ડ બ્રેક ૧,૧૭,૭૭૫ કરોડ રૂપિયાની ચોખ્ખી વેચવાલી જોવા મળી હતી.
-
ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬: આ વર્ષનો એકમાત્ર એવો મહિનો રહ્યો જેમાં બજારમાં વિદેશી નાણાંની આવક થઈ હતી. ફેબ્રુઆરીમાં FPIs એ ભારતીય બજારમાં ૨૨,૬૧૫ કરોડ રૂપિયાનું ચોખ્ખું રોકાણ (ઇનફ્લો) કર્યું હતું.
-
જાન્યુઆરી ૨૦૨૬: વર્ષની શરૂઆતમાં જ વિદેશી રોકાણકારોએ ૩૫,૯૬૨ કરોડ રૂપિયાના શેર વેચીને નફો વસૂલવાનું શરૂ કરી દીધું હતું.
જો સમગ્ર વર્ષ ૨૦૨૬ના અત્યાર સુધીના આંકડાનો સરવાળો કરવામાં આવે, તો વિદેશી રોકાણકારોએ ભારતીય ઇક્વિટી માર્કેટમાંથી કુલ ૨,૨૪,૯૩૨ કરોડ રૂપિયા જેવી માતબર રકમ પાછી ખેંચી લીધી છે.
બજારની ઉથલપાથલ પર એક્સપર્ટનો અભિપ્રાય
શેરબજારમાં ચાલી રહેલી આ અણધારી અફરાતફરી અને વોલેટિલિટી પર ટિપ્પણી કરતાં જિયોજિત ઇન્વેસ્ટમેન્ટ્સ લિમિટેડ (Geojit Investments Limited) ના ચીફ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ સ્ટ્રેટેજિસ્ટ વી. કે. વિજયકુમારે જણાવ્યું હતું કે, “હાલના બજારનો સૌથી મહત્વનો ટ્રેન્ડ ‘બાય ઓન ડિપ્સ અને સેલ ઓન રેલીઝ’ (Buy on Dips and Sell on Rallies) નો જોવા મળી રહ્યો છે. આનો અર્થ એ છે કે જ્યારે પણ માર્કેટ નીચલા મથાળે ખુલે છે ત્યારે સ્થાનિક સ્તરે ખરીદી શરૂ થઈ જાય છે અને જ્યારે બજાર ઊંચા મથાળે ખુલે છે ત્યારે તરત જ પ્રોફિટ બુકિંગ એટલે કે વેચવાલી હાવી થઈ જાય છે.”
તેમણે ઉમેર્યું કે આ પ્રકારની વધઘટ પાછળ મોટાભાગે સંસ્થાગત રોકાણકારો (Institutional Investors) ની સક્રિયતા જવાબદાર હોય છે. આવા માહોલમાં સામાન્ય અને નાના છૂટક વેપારીઓ (Retail Traders) એ બહુ સાવધાનીપૂર્વક અને કુશળતાપૂર્વક ટ્રેડિંગ કરવું જોઈએ જેથી કોઈ મોટું નુકસાન ન થાય.
સતત વેચવાલી વચ્ચે પણ દેખાઈ રહ્યા છે કેટલાક સકારાત્મક સંકેતો
માર્કેટ એક્સપર્ટ વી. કે. વિજયકુમારે એ બાબત પર પણ પ્રકાશ પાડ્યો હતો કે ભલે વિદેશી રોકાણકારો નાણાં પાછા ખેંચી રહ્યા હોય, પરંતુ ભારતીય અર્થતંત્ર માટે કેટલાક મહત્વના મેક્રો ઇકોનોમિક સૂચકાંકોમાં સુધારો થઈ રહ્યો છે જે લાંબા ગાળે બજારને ટેકો આપી શકે છે.
ખાસ કરીને બે મુખ્ય પરિબળો દેશની આર્થિક સ્થિતિ માટે ખૂબ જ હકારાત્મક સાબિત થઈ રહ્યા છે:
-
આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં વૈશ્વિક બેન્ચમાર્ક ગણાતું બ્રિન્ટ ક્રૂડ ઓઈલ ઘટીને ૧૦૫ અમેરિકી ડોલરની નીચે આવી ગયું છે, જેનાથી ભારતની આયાત ચિંતાઓ થોડી ઓછી થશે.
-
બીજી તરફ, યુએસ ડોલર સામે ભારતીય રૂપિયો મજબૂત થયો છે. રૂપિયો ૯૬.૯૬ ના સ્તરેથી સુધરીને ૯૬.૨૦ ના સ્તરે પહોંચી ગયો છે. રૂપિયો મજબૂત થવાથી આયાતી વસ્તુઓ સસ્તી થાય છે અને દેશની નાણાકીય સ્થિતિ સુધરે છે.
લાર્જકેપ અને બ્રોડર માર્કેટ વચ્ચે મોટો તફાવત
બજારના આંતરિક વિશ્લેષણ પર વાત કરતાં નિષ્ણાતોએ જણાવ્યું છે કે વિદેશી ફંડ્સની વેચવાલીની મુખ્ય અસર માત્ર મોટી અને જાણીતી કંપનીઓના શેરો એટલે કે લાર્જ-કેપ (Large-cap) સ્ટોક્સ પર જ વધુ જોવા મળી રહી છે. આથી વિપરીત, બ્રોડર માર્કેટ (Broader Market) એટલે કે મિડકેપ અને સ્મોલકેપ સેક્ટરમાં હજુ પણ જોરદાર તેજી અને ખરીદીનો માહોલ જોવા મળી રહ્યો છે.
