નફાનો ૯૦% હિસ્સો સીધો બેંક ખાતામાં! ITC ના રોકાણકારો માટે કેમ આ શેર છે સોનાની લગડી?
ભારતીય શેરબજારમાં જ્યારે પણ એવા શેરોની ચર્ચા થાય છે જે પોતાના રોકાણકારોને નિયમિત અને આકર્ષક ડિવિડન્ડ (લાભાંશ) આપે છે, ત્યારે સૌથી પહેલું નામ જે મગજમાં આવે છે તે છે આઈટીસી લિમિટેડ (ITC Limited). આ કંપની દાયકાઓથી પોતાના શેરધારકોને મજબૂત ડિવિડન્ડ ચૂકવવા માટે જાણીતી છે. આ જ કારણ છે કે બજારની વધઘટ વચ્ચે પણ જે રોકાણકારો ગેરંટીડ અને નિયમિત આવક મેળવવા ઈચ્છે છે, તેમની વચ્ચે આઈટીસીનો શેર હંમેશાં હોટ ફેવરિટ રહ્યો છે.
મોટાભાગના સામાન્ય લોકો આઈટીસી કંપનીને માત્ર તેના સિગારેટના બિઝનેસ માટે જ ઓળખે છે, પરંતુ વાસ્તવિકતા એ છે કે હવે કંપનીનો કારોબાર માત્ર આ એક ક્ષેત્ર પૂરતો મર્યાદિત રહ્યો નથી. આજે કંપનીએ એફએમસીજી (FMCG), કૃષિ (એગ્રી બિઝનેસ), પેપરબોર્ડ અને પેકેજિંગ જેવા અનેક વૈવિધ્યસભર ક્ષેત્રોમાં પોતાનું મજબૂત સામ્રાજ્ય સ્થાપિત કરી દીધું છે. કંપની પાસે અત્યારે પ્રચંડ પ્રમાણમાં રોકડ ઉપલબ્ધ છે અને તે પોતાના ચોખ્ખા નફાનો એક બહુ મોટો હિસ્સો રોકાણકારોને ડિવિડન્ડ સ્વરૂપે વહેંચી દે છે. આ સંજોગોમાં દરેક સ્માર્ટ રોકાણકારના મનમાં એ સવાલ થાય કે શું આઈટીસી આજે પણ ભારતનો સૌથી મજબૂત ડિવિડન્ડ આપતો શેર છે? ચાલો કંપનીના બિઝનેસ અને આંકડાઓ પરથી આ વાતને વિગતવાર સમજીએ.
આઈટીસીનો બિઝનેસ કેટલો વિશાળ છે?
આઈટીસી લિમિટેડનો બિઝનેસ પોર્ટફોલિયો ખૂબ જ મોટો અને વૈવિધ્યસભર છે. કંપની મુખ્યત્વે નીચે દર્શાવેલા ક્ષેત્રોમાં સક્રિય છે:
-
સિગારેટ અને તમાકુ ઉત્પાદનો: આ કંપનીનો પરંપરાગત અને સૌથી વધુ કમાણી કરી આપતો બિઝનેસ છે.
-
એફએમસીજી (FMCG) બ્રાન્ડ્સ: આમાં પેકેજ્ડ ફૂડ (જેમ કે આશીર્વાદ લોટ, સનફીસ્ટ બિસ્કિટ, યીપ્પી નૂડલ્સ), પર્સનલ કેર પ્રોડક્ટ્સ (સાબુ, શેમ્પૂ) અને સ્ટેશનરી (ક્લાસમેટ નોટબુક) નો સમાવેશ થાય છે જે બજારમાં ખૂબ ઝડપથી આગળ વધી રહ્યા છે.
-
કૃષિ અને પેપરબોર્ડ બિઝનેસ: કંપનીનો એગ્રી બિઝનેસ તેને પોતાના ઉત્પાદનો માટે સરળતાથી કાચો માલ પૂરો પાડે છે અને સાથે વધારાની મોટી આવક પણ રળી આપે છે. આ ઉપરાંત, પેપર અને પેકેજિંગ ઉદ્યોગ પણ કંપનીની કુલ કમાણીમાં મોટો ફાળો આપે છે.
સિગારેટ કારોબાર: આજે પણ કંપનીની કમાણીનો મુખ્ય આધાર
ભલે કંપનીએ અન્ય ક્ષેત્રોમાં મોટો વિકાસ કર્યો હોય, પરંતુ આઈટીસીની કુલ કમાણી અને વેચાણનો સૌથી મોટો આધાર આજે પણ તેનો સિગારેટ બિઝનેસ જ છે.
જો કંપનીની કુલ આવકની ટકાવારી પર નજર કરીએ તો:
-
કંપનીની કુલ આવકનો સિંહફાળો એટલે કે આશરે ૪૪ ટકા હિસ્સો એકલા સિગારેટ બિઝનેસમાંથી આવે છે.
-
એફએમસીજી (FMCG) બિઝનેસ કંપનીની કુલ આવકમાં આશરે ૩૦ ટકાનો ફાળો આપે છે.
-
કૃષિ (એગ્રી) બિઝનેસ ૧૬ ટકા અને પેપર તથા પેકેજિંગ બિઝનેસ અંદાજે ૯ ટકાનું યોગદાન આપે છે.
આ આંકડા દર્શાવે છે કે કંપનીએ જોખમ ઘટાડવા માટે પોતાના બિઝનેસનું ઘણું ખરું વૈવિધ્યકરણ (Diversification) કરી લીધું છે.
કંપનીની નાણાકીય સ્થિતિ અને નફાની ગતિ
નાણાકીય દ્રષ્ટિએ આઈટીસી ભારતની સૌથી સુરક્ષિત અને મજબૂત કંપનીઓમાંથી એક છે. શેરબજારમાં આઈટીસીનું કુલ માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશન (બજાર મૂલ્ય) આશરે ૩.૬૧ લાખ કરોડ રૂપિયા જેટલું પ્રચંડ છે. પાછલા પાંચ વર્ષોના ટ્રેક રેકોર્ડ પર નજર કરીએ તો, કંપનીના ચોખ્ખા નફામાં વાર્ષિક સરેરાશ ૧૦ ટકાના દરે સતત વૃદ્ધિ જોવા મળી છે.
નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬ (FY26) માં કંપનીએ શાનદાર પ્રદર્શન કર્યું છે:
-
કંપનીનો ચોખ્ખો નફો (Net Profit) વધીને ૨૧,૦૧૮ કરોડ રૂપિયા ના ઐતિહાસિક સ્તરે પહોંચી ગયો છે.
-
આ જ સમયગાળા દરમિયાન કંપનીની કુલ આવક (Revenue) ૧૦.૩ ટકાના ઉછાળા સાથે ૮૯,૨base૮ કરોડ રૂપિયા થઈ ગઈ છે.
કંપનીના આ શાનદાર ગ્રોથ પાછળ તેના એફએમસીજી અને સિગારેટ બિઝનેસના શાનદાર વેચાણે સૌથી મહત્વની ભૂમિકા ભજવી છે.
ડિવિડન્ડ રોકાણકારો માટે આ શેર કેમ છે ‘જેકપોટ’?
જે લોકો શેરના ભાવ વધવા ઉપરાંત ડિવિડન્ડની કમાણી પર આધાર રાખે છે, તેમના માટે આઈટીસી એક આશીર્વાદ સમાન છે. નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫ અને ૨૦૨૬ દરમિયાન કંપનીએ પોતાના શેરધારકોને પ્રતિ શેર ૧૪.૫ રૂપિયાનું તગડું ડિવિડન્ડ ચૂકવ્યું છે. જો શેરના અત્યારના બજાર ભાવના આધારે ગણતરી કરવામાં આવે, તો આઈટીસીની ડિવિડન્ડ યીલ્ડ (Dividend Yield) આશરે ૫ ટકા જેટલી થાય છે. ભારતીય શેરબજારની અન્ય કોઈ પણ મોટી બ્લુચિપ કંપનીની સરખામણીએ આ ડિવિડન્ડ રેટ ખૂબ જ ઉત્તમ અને આકર્ષક માનવામાં આવે છે.
આઈટીસીની સૌથી મોટી ખાસિયત એ છે કે તે પોતાના કમાયેલા નફામાંથી બહુ ઓછી રકમ પોતાની પાસે રાખે છે અને બાકીના આશરે ૮૦ થી ૯૦ ટકા નાણાં ડિવિડન્ડ તરીકે સીધા રોકાણકારોના બેંક ખાતામાં ટ્રાન્સફર કરી દે છે. નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬માં તો કંપનીએ હદ કરી દીધી અને પોતાના કુલ નફાના લગભગ ૯૦ ટકા હિસ્સો ડિવિડન્ડ તરીકે વહેંચી દીધો હતો.
કંપની પાસે છે રોકડા નાણાંનો મજબૂત ભંડાર (Cash Flow)
કોઈપણ કંપની સતત મોટું ડિવિડન્ડ ત્યારે જ આપી શકે જ્યારે તેની પાસે ધંધામાં પૂરતી રોકડ આવતી હોય. આઈટીસી આ બાબતમાં બહુ નસીબદાર છે. નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬માં કંપનીએ વ્યવસાયમાંથી આશરે ૧૭,૦૯૫ કરોડ રૂપિયાનો ઓપરેટિંગ કેશ ફ્લો (Operating Cash Flow) મેળવ્યો હતો. કંપનીના તમામ જરૂરી મૂડી ખર્ચ (Capital Expenditure) કાઢી નાખ્યા પછી પણ, કંપની પાસે આશરે ૧૫,૦૦૦ કરોડ રૂપિયાનો ફ્રી કેશ ફ્લો (Free Cash Flow) બચ્યો હતો. આ જ મજબૂત રોકડ ભંડાર કંપનીને કોઈપણ આર્થિક તકલીફ વગર દર વર્ષે નિયમિત ડિવિડન્ડ ચૂકવવામાં મદદ કરે છે.
ભવિષ્યના પડકારો અને રોકાણકારો માટે અંતિમ સલાહ
જો કે, દરેક બિઝનેસની જેમ આઈટીસી સામે પણ કેટલાક પડકારો ચોક્કસ ઉભા છે. તાજેતરના સમયમાં સરકાર દ્વારા સિગારેટ અને તમાકુ ઉત્પાદનો પર ટેક્સ (કરવેરા) માં વધારો કરવામાં આવ્યો છે, જેના કારણે કંપનીના મુખ્ય બિઝનેસ પર થોડું દબાણ જોવા મળ્યું છે. ટેક્સ વધવાના કારણે ટૂંકા ગાળા માટે સિગારેટના વેચાણ અને બજારની માગ પર થોડી નકારાત્મક અસર પડી શકે છે. જો કે, કંપનીના મેનેજમેન્ટનું માનવું છે કે આ ટૂંકા ગાળાની અસર છે અને સમય જતાં બજારની માગ ફરી સામાન્ય થઈ જશે. વળી, કંપનીનો એફએમસીજી અને અન્ય બિઝનેસ હવે એટલો સક્ષમ થઈ ગયો છે કે તે કંપનીની કુલ આવકને સરળતાથી ટેકો આપી શકે છે.
