ITR ફાઇલિંગમાં નવો વળાંક: ફ્યુચર્સ અને ઓપ્શન્સના ટર્નઓવરની જાણકારી હવે આપવી પડશે ફરજિયાત, જાણો શું બદલાયું
સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ ડાયરેક્ટ ટેક્સીસ (CBDT) એ તાજેતરમાં એસેસમેન્ટ યર (AY) 2026-27 (નાણાકીય વર્ષ 2025-26) માટે નવા ઇન્કમ ટેક્સ રિટર્ન (ITR) ફોર્મ જાહેર કર્યા છે. જો તમે શેરબજારમાં ફ્યુચર્સ એન્ડ ઓપ્શન્સ (F&O) માં ટ્રેડિંગ કરો છો, તો આ વખતે તમારા માટે રિટર્ન ભરવાની પ્રક્રિયામાં કેટલાક મહત્વના ફેરફારો કરવામાં આવ્યા છે.
તમારા માટે એ જાણવું ખૂબ જરૂરી છે કે હવે સરકારે ટ્રાન્સપરન્સી વધારવા માટે F&O ટ્રેડર્સ પાસેથી વધુ વિગતવાર માહિતી માંગવાનું શરૂ કર્યું છે. ચાલો સમજીએ કે આ નવા ફોર્મમાં શું ખાસ છે અને તમારે કઈ બાબતોનું ધ્યાન રાખવાનું છે.
નવા ITR ફોર્મમાં શું ફેરફાર થયો છે?
સામાન્ય રીતે, વ્યક્તિગત ટ્રેડર્સ ITR-3 ફોર્મ ભરે છે. આ ફોર્મમાં ‘Part A-Trading Account’ નામનું એક શેડ્યૂલ હોય છે. અત્યાર સુધી આ શેડ્યૂલમાં ઓપનિંગ સ્ટોક, ખરીદી, વેચાણ અને ક્લોઝિંગ સ્ટોક જેવી મૂળભૂત માહિતી આપવાની રહેતી હતી. પરંતુ હવે, ખાસ કરીને F&O ટ્રેડર્સ માટે નવા કોલમ ઉમેરવામાં આવ્યા છે.
નવા કોલમમાં શું માહિતી આપવી પડશે?
-
F&O ટ્રેડિંગનું ટર્નઓવર: તમારે વર્ષ દરમિયાન ફ્યુચર્સ અને ઓપ્શન્સમાં કુલ કેટલું ટર્નઓવર કર્યું છે તેની સ્પષ્ટ વિગત આપવી પડશે.
-
P&L એકાઉન્ટમાં જમા થયેલી આવક: F&O ટ્રેડિંગ દ્વારા મળેલી કુલ આવક જે તમે તમારા પ્રોફિટ અને લોસ (P&L) સ્ટેટમેન્ટમાં દર્શાવી છે, તેની વિગત અહીં આપવાની રહેશે.
યાદ રહે કે વર્ષ 2024-25 (AY 2025-26) સુધી આ વિગતો અલગથી આપવી પડતી નહોતી, પરંતુ હવે તે ફરજિયાત બની ગઈ છે. આ જ નિયમો ફર્મ અને કંપનીઓ (ITR-5 અને ITR-6) માટે પણ લાગુ પડશે.
ઇન્ટ્રાડે ટ્રેડિંગ માટેના નિયમો
જો તમે ઇન્ટ્રાડે ટ્રેડિંગ (એક જ દિવસમાં શેર ખરીદીને વેચી દેવા) પણ કરો છો, તો તેના માટેના નિયમો અગાઉના વર્ષ જેવા જ છે. તમારે નીચે મુજબની માહિતી આપવી પડશે:
-
ઇન્ટ્રાડે ટ્રેડિંગનું કુલ ટર્નઓવર.
-
ઇન્ટ્રાડે ટ્રેડિંગમાંથી થયેલો નફો કે નુકસાન જે P&L એકાઉન્ટમાં ટ્રાન્સફર કરવામાં આવ્યું હોય.
F&O આવક પર ટેક્સ કેવી રીતે લાગે છે?
ઘણા લોકો માને છે કે F&O એ કેપિટલ ગેઈન છે, પરંતુ ટેક્સની ભાષામાં તે ‘બિઝનેસ ઇન્કમ’ ગણાય છે.
-
નૉન-સ્પેક્યુલેટિવ બિઝનેસ ઇન્કમ: F&O માંથી થતી આવકને ‘પ્રોફિટ એન્ડ ગેઈન્સ ઓફ બિઝનેસ ઓર પ્રોફેશન’ (PGBP) હેડ હેઠળ દર્શાવવી પડે છે.
-
ટેક્સ રેટ: આ આવક પર તમારા ટેક્સ સ્લેબ મુજબ (જેમ કે 5%, 20% અથવા 30%) ટેક્સ લાગે છે.
-
નુકસાનનો ફાયદો: સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે જો તમને F&O માં નુકસાન થયું હોય, તો તેને અન્ય બિઝનેસ ઇન્કમ સામે સેટ-ઓફ (ભરપાઈ) કરી શકાય છે. જો પૂરેપૂરું નુકસાન સેટ-ઓફ ન થાય, તો તેને આગામી 8 વર્ષ સુધી કેરી ફોરવર્ડ કરી શકાય છે. તેથી, નુકસાન થયું હોય તો પણ રિટર્ન ભરવું તમારા ફાયદામાં છે.
નવા ITR ફોર્મમાં ફેરફારોનો મુખ્ય હેતુ ટેક્સ ચોરી રોકવા અને ડેટા વધુ સચોટ બનાવવાનો છે. F&O ટ્રેડર્સ તરીકે, તમારે હવે તમારા ટ્રેડિંગ બુક અને સ્ટેટમેન્ટ વધુ સાવચેતીપૂર્વક મેન્ટેન કરવા પડશે. યોગ્ય રીતે રિટર્ન ફાઈલ કરવાથી તમે ભવિષ્યની નોટિસથી બચી શકશો અને તમારા નુકસાનનો પણ ટેક્સ બેનિફિટ લઈ શકશો.
