NSEનો IPO આવી રહ્યો છે! શું તમારે BSE છોડીને NSEમાં રોકાણ કરવું જોઈએ?
ભારતીય શેરબજારમાં હાલ એક મોટી હલચલ જોવા મળી રહી છે. દેશના સૌથી મોટા સ્ટોક એક્સચેન્જ ‘નેશનલ સ્ટોક એક્સચેન્જ’ (NSE) ના IPO માટે લાંબા સમયથી ચાલી રહેલી રાહ હવે અંતિમ તબક્કામાં હોય તેમ લાગે છે. અહેવાલો મુજબ, NSE આ અઠવાડિયે પોતાનું ‘ડ્રાફ્ટ રેડ હેરિંગ પ્રોસ્પેક્ટસ’ (DRHP) દાખલ કરી શકે છે. જેવો NSEનો IPO આવશે, રોકાણકારો માટે દેશના બંને દિગ્ગજ એક્સચેન્જો – NSE અને BSE – માં રોકાણ કરવાનો વિકલ્પ ઉપલબ્ધ થશે. પરંતુ, રોકાણકારોના મનમાં એક જ પ્રશ્ન છે: કોણ વધુ મજબૂત છે?
BSEની શેરબજારમાં શાનદાર રફ્તાર
જો આપણે છેલ્લા એક વર્ષના શેરના પ્રદર્શન પર નજર કરીએ, તો BSEએ રોકાણકારોને ખુશ કરી દીધા છે. BSEના શેરે છેલ્લા 12 મહિનામાં 54.31 ટકાનું જબરદસ્ત વળતર આપ્યું છે, અને વર્ષ 2026ની શરૂઆતથી અત્યાર સુધીમાં તે 58.13 ટકા જેટલું ઉછળ્યું છે. આ આંકડાઓ એટલા માટે પણ મહત્વના છે કારણ કે આ ગાળા દરમિયાન નિફ્ટી 50 ઈન્ડેક્સમાં નરમાઈ જોવા મળી છે. નિફ્ટી છેલ્લા એક વર્ષમાં લગભગ 4 ટકા અને આ વર્ષે અત્યાર સુધીમાં લગભગ 8 ટકા નબળો રહ્યો છે. હાલમાં NSEના અનલિસ્ટેડ શેર લગભગ 2,015 રૂપિયાના સ્તરે ટ્રેડ થઈ રહ્યા છે.
STTનો ફટકો અને ડેરિવેટિવ્સ માર્કેટનું ગણિત
ફેબ્રુઆરી 2026ના બજેટમાં સરકારે ‘સિક્યોરિટીઝ ટ્રાન્ઝેક્શન ટેક્સ’ (STT)માં વધારો કરવાનો નિર્ણય લીધો હતો, જેણે ટ્રેડિંગના આખા સમીકરણો બદલી નાખ્યા છે. આ વધારા પછી એપ્રિલ મહિનામાં પ્રથમવાર એવું બન્યું કે BSEએ ડેરિવેટિવ્સ ટ્રેડિંગમાં NSEને પાછળ છોડી દીધું. બજેટમાં ફ્યુચર્સ પરનો STT 0.02 ટકાથી વધારીને 0.05 ટકા અને ઓપ્શન પ્રીમિયમ પરનો ટેક્સ 0.1 ટકાથી વધારીને 0.15 ટકા કરી દેવામાં આવ્યો હતો.
આ ફેરફારો બાદ, F&O (ફ્યુચર્સ એન્ડ ઓપ્શન્સ) ના નોશનલ ટર્નઓવરમાં BSEની હિસ્સેદારી વધીને 55.4 ટકા થઈ ગઈ, જે અગાઉ 43.6 ટકા હતી. તેની સામે NSEની હિસ્સેદારી 56.4 ટકાથી ઘટીને 44.6 ટકા પર આવી ગઈ છે. આ દર્શાવે છે કે ટેક્સના ફેરફારો ટ્રેડરોની પસંદગી બદલવામાં કેટલી મોટી ભૂમિકા ભજવે છે.
નફાના આંકડા: NSE હજુ પણ ‘કિંગ’
માર્કેટ શેર ભલે બદલાયો હોય, પરંતુ કંપનીની મૂળભૂત મજબૂતી એટલે કે નફાની વાત કરીએ તો NSE હજુ પણ BSE કરતા ઘણું આગળ છે. માર્ચ ક્વાર્ટરના પરિણામો મુજબ, NSEનો ચોખ્ખો નફો 19 ટકાના વધારા સાથે 2,871 કરોડ રૂપિયા રહ્યો છે, જે અગાઉની ક્વાર્ટરમાં 2,409 કરોડ રૂપિયા હતો. બીજી તરફ, BSEએ પણ સારો દેખાવ કર્યો છે અને તેનો નફો વાર્ષિક ધોરણે 32.5 ટકા વધીને 797 કરોડ રૂપિયા સુધી પહોંચ્યો છે. જોકે, નફાના આંકડાની સરખામણીએ જોતા NSEનું કદ BSE કરતા અનેકગણું મોટું સાબિત થાય છે.
એક્સપાયરી શેડ્યૂલની બદલાતી બાજી
NSE અને BSE વચ્ચેની સ્પર્ધામાં ‘એક્સપાયરી ડે’ (Expiry Day) ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ બની ગયો છે. તાજેતરમાં એક્સપાયરી શેડ્યૂલમાં કરાયેલા ફેરફારોથી બંને એક્સચેન્જોની રણનીતિ બદલાઈ છે. નિફ્ટીની વીકલી એક્સપાયરી ગુરુવારથી બદલીને મંગળવાર કરવામાં આવી, જ્યારે સેન્સેક્સની એક્સપાયરી મંગળવારથી ગુરુવાર કરી દેવામાં આવી. આ વ્યૂહાત્મક ફેરફારથી NSEને ફાયદો થયો છે કારણ કે હવે તેની એક્સપાયરી BSE કરતા બે દિવસ પહેલા આવે છે, જેનાથી ટ્રેડિંગ વોલ્યુમમાં NSEને વધુ સારી ગતિ મળે છે.
માર્કેટ કેપ: કોનું વર્ચસ્વ વધુ?
છેલ્લે, જો આપણે માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશનની વાત કરીએ, તો BSEનું પોતાનું માર્કેટ કેપ લગભગ 1.68 લાખ કરોડ રૂપિયા છે. BSE પર લિસ્ટેડ તમામ કંપનીઓનું કુલ માર્કેટ કેપ 400 લાખ કરોડ રૂપિયાને પાર કરી ગયું છે. પરંતુ, જ્યારે NSE પર લિસ્ટેડ કંપનીઓના માર્કેટ કેપની વાત આવે છે, ત્યારે તે આંકડો 438.9 લાખ કરોડ રૂપિયા સુધી પહોંચે છે. આમ, NSE પર લિસ્ટેડ કંપનીઓનું સામૂહિક મૂલ્ય BSE કરતા વધારે છે, જે NSEના વ્યાપક પ્રભાવને દર્શાવે છે.
