ઈતિહાસનું પુનરાવર્તન? જ્યારે પણ બજાર ૫% તૂટ્યું છે, ત્યારે આવી છે બમ્પર રિકવરી, જાણો આંકડા શું કહે છે.
ભારતીય શેરબજારમાં તાજેતરમાં જોવા મળેલી ભારે વેચવાલીએ ઘણા રોકાણકારો અને ટ્રેડર્સને ચિંતામાં મૂકી દીધા છે. જ્યારે બજાર સતત નીચે જતું હોય, ત્યારે મનમાં પહેલો વિચાર ‘શોર્ટ સેલિંગ’ (Short Selling) કરવાનો આવે છે. પરંતુ SAMCO સિક્યોરિટીઝના નિષ્ણાતો માને છે કે અત્યારે નિફ્ટીમાં શોર્ટ પોઝિશન લેવી એ ‘આગ સાથે રમવા’ જેવું સાબિત થઈ શકે છે. ઈતિહાસ અને ટેકનિકલ ડેટા સૂચવે છે કે મોટી પછડાટ બાદ બજારમાં ઘણીવાર ઝડપી રિકવરી આવતી હોય છે.
નિફ્ટી અને બ્રેન્ટ ક્રૂડનો રેશિયો: એક મહત્વપૂર્ણ સંકેત
શેરબજારની દિશા નક્કી કરવા માટે માત્ર ચાર્ટ જોવો પૂરતો નથી, કેટલીકવાર આંતરરાષ્ટ્રીય પરિબળો સાથેનો તેનો સંબંધ સમજવો જરૂરી છે. SAMCO સિક્યોરિટીઝના રિસર્ચ એનાલિસ્ટ્સ જહોલ પ્રજાપતિ અને સૌરવ ચૌબેના મતે, નિફ્ટી અને બ્રેન્ટ ક્રૂડ ઓઈલનો રેશિયો અત્યારે લાંબા ગાળાના સપોર્ટ ઝોન (Support Zone) ની નજીક છે. તાજેતરમાં વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં થયેલા વધારાને કારણે આ રેશિયો ઝડપથી નીચે આવ્યો છે.
ઐતિહાસિક રીતે જોવામાં આવ્યું છે કે જ્યારે પણ આ રેશિયો આટલા નીચલા સ્તરે પહોંચે છે, ત્યારે બજારમાં રિકવરીની શરૂઆત થાય છે. આનો અર્થ એ છે કે વર્તમાન સ્તરેથી નિફ્ટીમાં વધુ ઘટાડો થવાની શક્યતા ઓછી છે. જો કોઈ ટ્રેડર અત્યારે નવો ‘શોર્ટ ટ્રેડ’ લે છે, તો તેમાં જોખમનું પ્રમાણ ઘણું વધારે છે. બજાર અહીંથી ગમે ત્યારે યુ-ટર્ન લઈ શકે છે, જેના કારણે શોર્ટ સેલર્સને મોટું નુકસાન થવાની ભીતિ રહે છે. તેથી, આક્રમક રીતે વેચાણ કરવાને બદલે ‘વેઈટ એન્ડ વોચ’ની નીતિ અપનાવવી વધુ સમજદારીભર્યું ગણાશે.
૫ ટકાથી વધુનો ઘટાડો અને બજારનો ૧૫ વર્ષનો ઈતિહાસ
બજારના વર્તનને સમજવા માટે છેલ્લા ૧૫ વર્ષના આંકડાઓ પર નજર નાખવી ખૂબ જ રસપ્રદ છે. ડેટા દર્શાવે છે કે છેલ્લા દોઢ દાયકામાં એવા આશરે ૭ પ્રસંગો બન્યા છે જ્યારે બજાર એક જ અઠવાડિયામાં ૫ ટકા કરતા વધુ તૂટ્યું હોય. આશ્ચર્યજનક રીતે, મોટાભાગના કિસ્સાઓમાં (સિવાય કે કોઈ મોટી વૈશ્વિક આર્થિક કટોકટી હોય) ઘટાડા પછીના આગામી થોડા અઠવાડિયામાં બજાર સ્થિર થયું છે અને પછી તેમાં તેજી જોવા મળી છે.
આંકડાકીય રીતે જોઈએ તો, આવી મોટી પછડાટ બાદ સરેરાશ વળતર નીચે મુજબ જોવા મળ્યું છે:
-
૧ અઠવાડિયા પછી: +૩.૪% રિકવરી
-
૨ અઠવાડિયા પછી: +૩% રિકવરી
-
૪ અઠવાડિયા પછી: +૧.૯% રિકવરી
વધુમાં, પોઝિટિવ રિટર્ન મળવાની સંભાવના પણ ઘણી વધારે રહી છે. આશરે ૭૧ ટકા કિસ્સાઓમાં બજાર ૧ થી ૪ અઠવાડિયાના સમયગાળામાં ઉપર ગયું છે. આ ડેટા સ્પષ્ટ કરે છે કે બજારમાં જ્યારે ગભરાટ (Panic) ફેલાય છે, ત્યારે તે ખરીદી કરવાની ઉત્તમ તક હોઈ શકે છે, નહીં કે શોર્ટ કરવાની. ઈતિહાસ કહે છે કે રિકવરી ઘણીવાર અનપેક્ષિત અને ઝડપી હોય છે, જે શોર્ટ પોઝિશન ધરાવનારાઓને બહાર નીકળવાની તક પણ આપતી નથી.
વર્તમાન સ્થિતિમાં રોકાણકારોએ શું કરવું જોઈએ?
વર્તમાન બજારમાં રોકાણકારોએ ડરને બદલે શિસ્ત (Discipline) થી કામ લેવાની જરૂર છે. જો તમે લાંબા ગાળાના રોકાણકાર છો, તો ગુણવત્તાયુક્ત શેરોમાં ઘટાડે ખરીદી કરવાની આ સારી તક હોઈ શકે છે. શોર્ટ ટર્મ ટ્રેડર્સ માટે સલાહ છે કે જ્યાં સુધી બજારમાં કોઈ સ્પષ્ટ રિવર્સલ સિગ્નલ ન મળે ત્યાં સુધી નવી મોટી પોઝિશન લેવાનું ટાળવું જોઈએ.
નિષ્ણાતોના મતે, અત્યારે બજાર ‘ઓવરસોલ્ડ’ (Oversold) ઝોનમાં હોઈ શકે છે. આવા સમયે ટેકનિકલ બાઉન્સ-બેક આવવાની પૂરેપૂરી શક્યતા છે. જો ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવ (Geopolitical tension) માં થોડો પણ ઘટાડો આવે, તો ભારતીય બજાર ફરીથી નવી ઊંચાઈ તરફ પ્રયાણ કરી શકે છે. યાદ રાખો કે ભારતીય અર્થતંત્રના ફંડામેન્ટલ્સ મજબૂત છે અને વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારો (FIIs) ની વેચવાલી વચ્ચે સ્થાનિક રોકાણકારોનો ટેકો બજારને વધુ નીચે જતું રોકી શકે છે. તેથી, અત્યારે શોર્ટ કરવાને બદલે રિકવરીની રાહ જોવી એ જ સાચી વ્યુહરચના છે.
