હોળી પર લાગશે વર્ષનું પ્રથમ ચંદ્રગ્રહણ, જાણો હોલિકા દહન પર તેની શું અસર થશે?

હોળીના રંગો વચ્ચે ગ્રહણનો પડછાયો, વર્ષ 2026ના પ્રથમ ચંદ્રગ્રહણની તારીખ અને સૂતક કાળની વિગતો

જ્યોતિષ શાસ્ત્ર અને ખગોળ વિજ્ઞાન, બંને દૃષ્ટિએ ગ્રહણની ઘટના અત્યંત મહત્વની માનવામાં આવે છે. વર્ષ 2026 અવકાશ પ્રેમીઓ અને જ્યોતિષમાં વિશ્વાસ રાખનારાઓ માટે ખૂબ જ ખાસ રહેવાનું છે. આ વર્ષે કુલ ચાર ગ્રહણ લાગશે, જેમાંથી બે સૂર્યગ્રહણ અને બે ચંદ્રગ્રહણ હશે.

સૌથી રસપ્રદ વાત એ છે કે વર્ષ 2026નું પ્રથમ ચંદ્રગ્રહણ રંગોના તહેવાર ‘હોળી’ (હોલિકા દહન)ના દિવસે લાગવા જઈ રહ્યું છે. આ ગ્રહણ ભારતના કેટલાક ભાગોમાં દેખાવાનું હોવાથી, ધાર્મિક દૃષ્ટિએ તેનો સૂતક કાળ અને નિયમો પણ લાગુ થશે. ચાલો વિગતવાર જાણીએ આ ગ્રહણના સમય, સૂતક કાળ અને તેની અસરો વિશે.

ચંદ્રગ્રહણ શું છે? (ખગોળીય અને ધાર્મિક દૃષ્ટિકોણ)

ખગોળ વિજ્ઞાન અનુસાર, ચંદ્રગ્રહણ ત્યારે થાય છે જ્યારે પૃથ્વી, સૂર્ય અને ચંદ્રની વચ્ચે આવી જાય છે. આ સ્થિતિમાં પૃથ્વી સૂર્યના પ્રકાશને ચંદ્ર સુધી પહોંચતા રોકે છે, જેનાથી પૃથ્વીનો પડછાયો ચંદ્ર પર પડે છે.

બીજી તરફ, હિન્દુ ધર્મમાં ગ્રહણને અશુભ ઘટના માનવામાં આવે છે. પૌરાણિક કથાઓ અનુસાર, રાહુ અને કેતુ દ્વારા ચંદ્રને ગ્રસવાને કારણે ગ્રહણ લાગે છે. આ જ કારણ છે કે આ સમય દરમિયાન શુભ કાર્યો કરવાની મનાઈ હોય છે.

2026નું પ્રથમ ચંદ્રગ્રહણ: તારીખ અને સમય

વર્ષ 2026નું પ્રથમ ચંદ્રગ્રહણ 3 માર્ચ 2026 ના રોજ લાગશે. આ દિવસે ફાગણ માસની પૂનમ છે, જેને દેશભરમાં હોલિકા દહન તરીકે ઉજવવામાં આવે છે.

• ગ્રહણનો પ્રારંભ: બપોરે 03:20 વાગ્યે

• ગ્રહણની સમાપ્તિ: સાંજે 06:47 વાગ્યે

• કુલ સમયગાળો: 3 કલાક 27 મિનિટ

• નક્ષત્ર અને રાશિ: આ ગ્રહણ પૂર્વાફાલ્ગુની નક્ષત્ર અને સિંહ રાશિમાં લાગશે.

સૂતક કાળનો સમય (Sutak Kaal Time)

ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, ચંદ્રગ્રહણ શરૂ થવાના 9 કલાક પહેલા જ સૂતક કાળ શરૂ થઈ જાય છે. આ ગ્રહણ ભારતમાં દેખાવાનું હોવાથી સૂતકના નિયમો પ્રભાવી રહેશે.

• સૂતક કાળ શરૂ: 3 માર્ચ, સવારે 06:20 વાગ્યાથી

• સૂતક કાળ સમાપ્ત: સાંજે 06:46 વાગ્યે (ગ્રહણની સમાપ્તિ સાથે)

• વિશેષ છૂટછાટ: બાળકો, વૃદ્ધો અને બીમાર વ્યક્તિઓ માટે સૂતકનો કઠોર નિયમ બપોરે 03:28 વાગ્યાથી અમલી માનવામાં આવશે.

સૂતક કાળ શું છે?

સૂતક કાળ એ સમય છે જેને ‘દૂષિત’ માનવામાં આવે છે. આ દરમિયાન પ્રકૃતિમાં નકારાત્મક ઉર્જાનો સંચાર વધી જાય છે.

1. પૂજા-પાઠ વર્જિત: સૂતક લાગતા જ મંદિરોના દ્વાર બંધ કરી દેવામાં આવે છે. મૂર્તિઓને સ્પર્શ કરવાની મનાઈ હોય છે.

2. ભોજન સંબંધી નિયમો: આ સમયે ભોજન બનાવવું અને જમવું વર્જિત છે. ખાવા-પીવાની વસ્તુઓમાં તુલસીના પાન મૂકવામાં આવે છે.

3. ગર્ભવતી મહિલાઓ: આ દરમિયાન ગર્ભવતી મહિલાઓને વિશેષ સાવધાની રાખવાની, જેમ કે અણીદાર વસ્તુઓનો ઉપયોગ ન કરવાની સલાહ આપવામાં આવે છે.

ભારતમાં ક્યાં-ક્યાં દેખાશે આ ચંદ્રગ્રહણ?

આ ચંદ્રગ્રહણ આખા ભારતમાં નહીં, પરંતુ મુખ્યત્વે પૂર્વોત્તર અને પૂર્વ ભારતના કેટલાક ભાગોમાં દેખાશે:

• રાજ્યો: મિઝોરમ, નાગાલેન્ડ, મણિપુર, અસમ અને અરુણાચલ પ્રદેશ.

• વિસ્તાર: પશ્ચિમ બંગાળના ઉત્તર-પૂર્વીય ભાગોમાં પણ તે જોઈ શકાશે.

આ વિસ્તારોમાં ગ્રહણ દેખાવાનું હોવાથી ત્યાં રહેતા લોકો માટે સૂતક કાળના નિયમોનું પાલન કરવું અનિવાર્ય રહેશે.

ગ્રહણ દરમિયાન શું કરવું અને શું ન કરવું?

• શું કરવું: ગ્રહણ દરમિયાન ભગવાનનું નામ સ્મરણ કરો, મંત્રોનો ઉચ્ચાર કરો અને ગ્રહણ પૂર્ણ થયા પછી દાન-પુણ્ય કરો.

• શું ન કરવું: આ દરમિયાન ઊંઘવું, શારીરિક સંબંધ બાંધવા કે નવું કાર્ય શરૂ કરવાથી બચવું જોઈએ.

નિષ્કર્ષ

3 માર્ચ 2026નું ચંદ્રગ્રહણ ખગોળીય પ્રેમીઓ માટે એક અદ્ભુત દૃશ્ય હશે, જ્યારે શ્રદ્ધા રાખનારાઓ માટે આ સંયમ અને સાધનાનો સમય છે. હોળીનો તહેવાર હોવાથી, ગ્રહણના સમયનું ધ્યાન રાખવું અને સૂતક કાળ પછી જ તહેવારની ખુશીઓ મનાવવી હિતાવહ રહેશે.