જયા એકાદશી પર ઘરે બેઠા કેવી રીતે કરશો પૂજા? જાણો શુભ મુહૂર્ત, પૂજન સામગ્રી અને સંપૂર્ણ વિધિ

કેમ કહેવાય છે આને ‘પિશાચ મોચિની’ એકાદશી? જાણો જયા એકાદશી પાછળની પૌરાણિક કથા

હિંદુ ધર્મશાસ્ત્રોમાં એકાદશી વ્રતને ‘વ્રતોમાં શિરોમણી’ માનવામાં આવે છે. માઘ માસના શુક્લ પક્ષમાં આવતી જયા એકાદશી (Jaya Ekadashi) નું વિશેષ મહત્વ છે. ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, આ એકાદશી માત્ર વ્યક્તિના પાપોનો નાશ નથી કરતી, પરંતુ તેને પિશાચ યોનિ જેવી ખરાબ ગતિઓમાંથી પણ મુક્તિ અપાવે છે. વર્ષ ૨૦૨૬માં જયા એકાદશી પર અનેક દુર્લભ સંયોગો બની રહ્યા છે, જે આ દિવસના મહિમાને અનેકગણો વધારે છે.

ચાલો જાણીએ વર્ષ ૨૦૨૬માં જયા એકાદશીની તિથિ, પૂજાના શુભ મુહૂર્ત અને ઘરે પૂજા કરવાની સંપૂર્ણ વિધિ.

જયા એકાદશી 2026: તિથિ અને દુર્લભ સંયોગ

પંચાંગ અનુસાર, વર્ષ ૨૦૨૬માં જયા એકાદશીનું વ્રત ૨૯ જાન્યુઆરી, ગુરુવાર ના રોજ રાખવામાં આવશે. ગુરુવારનો દિવસ ભગવાન વિષ્ણુને સમર્પિત હોય છે અને તે જ દિવસે એકાદશી આવવી એ એક અત્યંત શુભ સંયોગ છે.

આ વર્ષે આ દિવસે ઈન્દ્ર, રવિ, ભદ્રાવાસ અને શિવવાસ જેવા અનેક મહત્વપૂર્ણ યોગો બની રહ્યા છે. આ યોગોમાં કરવામાં આવેલી પૂજા અને દાનનું ફળ અનેકગણું વધીને પ્રાપ્ત થાય છે. આ દિવસ વિજય, માનસિક શાંતિ અને આધ્યાત્મિક ઉન્નતિનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે.

પૂજાના શુભ મુહૂર્ત

શાસ્ત્રો અનુસાર, એકાદશીની પૂજા જો શુભ ચોઘડિયા કે મુહૂર્તમાં કરવામાં આવે, તો તે શીઘ્ર ફળદાયી બને છે:

• પ્રાતઃ કાળનું મુહૂર્ત: સવારે ૦૭:૧૧ વાગ્યાથી સવારે ૦૮:૩૨ વાગ્યા સુધી. (આ સમય સંકલ્પ અને મુખ્ય પૂજન માટે સર્વશ્રેષ્ઠ છે)

• બપોરનું મુહૂર્ત: સવારે ૧૧:૧૪ વાગ્યાથી બપોરે ૦૧:૫૫ વાગ્યા સુધી.

• પારણાનો સમય: વ્રતના પારણા બીજા દિવસે એટલે કે ૩૦ જાન્યુઆરી (દ્વાદશી) ના રોજ સૂર્યોદય પછી શુભ સમયમાં કરવા જોઈએ.

જરૂરી પૂજન સામગ્રી (Pujan Samagri)

શ્રી હરિની પૂજા માટે નીચેની વસ્તુઓ પહેલાથી જ એકત્ર કરી લો:

1. ભગવાન વિષ્ણુની મૂર્તિ અથવા ફોટો.

2. પીળી વસ્તુઓ: પીળા ફૂલ, પીળા વસ્ત્રો, પીળું ચંદન અને પીળી મીઠાઈ.

3. તુલસી દલ: એકાદશી પૂજા તુલસી વગર અધૂરી છે. (ધ્યાન રહે કે એકાદશીના દિવસે તુલસી તોડવી જોઈએ નહીં, તેને એક દિવસ પહેલા જ તોડી લેવી).

4. પંચામૃત: દૂધ, દહીં, ઘી, મધ અને સાકરનું મિશ્રણ.

5. અન્ય: શુદ્ધ ઘીનો દીવો, ધૂપ, અગરબત્તી, અક્ષત (આખા ચોખા) અને ઋતુ પ્રમાણેના ફળ.

ઘરે કેવી રીતે પૂજા કરવી? 

જો તમે ઘરે પૂજા કરી રહ્યા હોવ, તો આ વિધિનું પાલન કરો:

• સંકલ્પ: સવારે વહેલા ઉઠીને સ્નાન કર્યા પછી સ્વચ્છ વસ્ત્રો (શક્ય હોય તો પીળા) પહેરો. મંદિરની સામે બેસીને હાથમાં જળ અને અક્ષત લઈને વ્રતનો સંકલ્પ લો.

• સ્થાપના: એક ચોકી પર પીળું કપડું બિછાવો અને ભગવાન વિષ્ણુ (અથવા લાડુ ગોપાલ) ને સ્થાપિત કરો. તેમને ગંગાજળ અને પંચામૃતથી અભિષેક કરાવો.

• શણગાર: ભગવાનને પીળું ચંદન લગાવો, પીળા વસ્ત્રો અને ફૂલોનો હાર અર્પણ કરો.

• ભોગ: ફળ અને સાત્વિક મીઠાઈનો ભોગ ધરાવો. યાદ રાખો, ભોગમાં તુલસીનું પાન અચૂક રાખો.

• કથા અને આરતી: ઘીનો દીવો પ્રગટાવીને ‘જયા એકાદશી વ્રત કથા’નો પાઠ કરો. અંતમાં ‘ઓમ જય જગદીશ હરે’ની આરતી કરો.

• રાત્રિ જાગરણ: એકાદશીની રાત્રે સૂવું જોઈએ નહીં. રાત્રે ભજન-કીર્તન અથવા વિષ્ણુ સહસ્ત્રનામનો પાઠ કરવો અત્યંત પુણ્યદાયી છે.

જયા એકાદશીનું આધ્યાત્મિક મહત્વ

પૌરાણિક કથઓ અનુસાર, એકવાર ઈન્દ્રની સભામાં ગંધર્વ માલ્યવાન અને અપ્સરા પુષ્પવતીને તેમના અપરાધને કારણે પિશાચ યોનિમાં જવાનો શ્રાપ મળ્યો. માઘ શુક્લ એકાદશીના દિવસે તેમણે અજાણતા જ ઉપવાસ રાખ્યો અને આખી રાત જાગરણ કર્યું. આ વ્રતના પ્રભાવથી તેઓ પિશાચ યોનિમાંથી મુક્ત થઈને ફરીથી પોતાના દિવ્ય સ્વરૂપને પ્રાપ્ત થયા. એટલા માટે જ તેને ‘પિશાચ મોચિની એકાદશી’ પણ કહેવામાં આવે છે.

આ વ્રત સંદેશ આપે છે કે મનુષ્ય ભલે ગમે તેવી વિષમ પરિસ્થિતિમાં હોય, શ્રી હરિનું શરણ અને સંયમ તેને દરેક સંકટમાંથી બહાર કાઢી શકે છે.

સાવચેતી અને નિયમો

1. આ દિવસે ચોખાનું સેવન વર્જિત છે.

2. મનમાં કોઈના પ્રત્યે દ્વેષ ન રાખો અને જૂઠું બોલવાનું ટાળો.

3. પારણાના દિવસે કોઈ જરૂરિયાતમંદ અથવા બ્રાહ્મણને દાન-દક્ષિણા આપ્યા પછી જ ભોજન ગ્રહણ કરો.