વર્ષમાં માત્ર એક જ દિવસ ખુલે છે ઉજ્જૈનનું રહસ્યમયી નાગચંદ્રેશ્વર મંદિર, જાણો શું છે તેનું મહત્વ

364 દિવસ બંધ રહેનારું આ અદભુત શિવ મંદિર આજે ખુલ્લું છે, દર્શનથી દૂર થાય છે તમામ સંકટો

ભારતને મંદિરો અને આસ્થાનો દેશ કહેવામાં આવે છે, જ્યાં દરેક ખૂણે કોઈને કોઈ એવું મંદિર મળી જશે જે પોતાની અનોખી પરંપરાઓ, ચમત્કારો અને રહસ્યો માટે દુનિયાભરમાં પ્રખ્યાત છે. ભગવાન શિવના તો દેશ-વિદેશમાં અણગણિત મંદિરો છે, પરંતુ આજે અમે તમને એક એવા અલૌકિક અને રહસ્યમયી મંદિર વિશે જણાવવા જઈ રહ્યા છીએ, જેના દરવાજા વર્ષભરમાં માત્ર એક જ દિવસ ખુલે છે. બાકીના 364 દિવસ આ મંદિરના કપાટ બંધ રહે છે. આ પવિત્ર અને રહસ્યમયી મંદિર ભગવાન શિવના પ્રમુખ જ્યોતિર્લિંગોમાંના એક, મધ્ય પ્રદેશના ઐતિહાસિક શહેર ઉજ્જૈનમાં મહાકાલેશ્વર મંદિર પરિસરની બરાબર અંદર સ્થિત છે, જેને દુનિયા નાગચંદ્રેશ્વર મંદિરના નામથી ઓળખે છે.

મહાકાલ પરિસરના ત્રીજા માળે સ્થિત છે આ અદભુત મંદિર

ઉજ્જૈનના પ્રખ્યાત મહાકાલ મંદિર વિશે તો દરેક કોઈ જાણે છે, પરંતુ મહાકાલેશ્વર મંદિર પરિસરના ત્રીજા માળે સ્થિત નાગચંદ્રેશ્વર મંદિરના કપાટ વર્ષમાં માત્ર એક જ વાર, એટલે કે નાગપંચમીના પવિત્ર પર્વ પર જ ખોલવામાં આવે છે. નાગપંચમીના દિવસે આ મંદિરના પટ ખૂલતાની સાથે જ દેશના ખૂણે-ખૂણેથી લાખો શિવ ભક્તો ભગવાન શિવ અને નાગ દેવતાના દુર્લભ દર્શન કરવા માટે ઉજ્જૈન પહોંચે છે. માન્યતા છે કે નાગપંચમીના દિવસે જે પણ શ્રદ્ધાળુ સાચા मनથી આ મંદિર આવીને ભગવાન શિવ અને નાગરાજના દર્શન કરે છે, તેની તમામ ઇચ્છાઓ પૂરી થઈ જાય છે.

શું છે નાગચંદ્રેશ્વર મંદિરનું મુખ્ય રહસ્ય અને ઇતિહાસ?

ધાર્મિક માન્યતાઓ અને પૌરાણિક કથાઓ અનુસાર, નાગરોના રાજા તક્ષકે ભગવાન શિવને પ્રસન્ન કરવા માટે કઠોર તપસ્યા કરી હતી. તેમની આ કઠિન તપસ્યાથી પ્રસન્ન થઈને ભગવાન શિવ તેમને અમરત્વનું વરદાન આપ્યું અને પોતાના સમીપ એટલે કે પોતાના ગળા અને સિંહાસન પર સ્થાન આપ્યું.

માન્યતા છે કે તક્ષક નાગ આજે પણ આ મંદિરમા સૂક્ષ્મ અથવા અદશ્ય સ્વરૂપમાં વાસ કરે છે અને ભગવાન શિવના ધ્યાનમાં હંમેશા લીન રહે છે. તક્ષક નાગના આ ધ્યાનમાં કોઈપણ પ્રકારનો વિઘ્ન ન આવે, તે જ ઉદ્દેશ્યથી આ મંદિરના કપાટ વર્ષના બાકીના 364 દિવસ બંધ રાખવામાં આવે છે. માત્ર સાવન માસની નાગપંચમીના દિવસે જ આ મંદિરના પટ આમ ભક્તોના દર્શન માટે ખોલવામાં આવે છે, જેથી લોકો તક્ષક નાગ અને શિવ-પાર્વતીના આ અદભુત સ્વરૂપના દર્શનનો લાભ લઈ શકે.

ઇતિહાસના પાનાઓ પલટીએ તો આ મંદિરની મૂર્તિ ખૂબ જ પ્રાચીન અને દુર્લભ છે. માનવામાં આવે છે કે અહીં સ્થાપિત ભગવાન શિવ અને માતા પાર્વતીની આ પ્રતિમા 11મી સદીની છે, જેને વિશેષરૂપથી નેપાળથી લાવવામાં આવી હતી. આ ભવ્ય મંદિરનું નિર્માણ કાર્ય લગભગ સન 1050માં પ્રખ્યાત પરમાર રાજા ભોજ દ્વારા કરાવવામાં આવ્યું હતું. તેના સદીઓ પછી, વર્ષ 1732માં સિંધિયા રાજવંશના મહારાજા રાણોજી સિંધિયા દ્વારા મહાકાલ મંદિરના જીર્ણોદ્ધારની સાથે-સાથે આ નાગચંદ્રેશ્વર મંદિરનું પણ ભવ્ય પુનર્નિર્માણ કરાવવામાં આવ્યું હતું.

નાગપંચમી પર થાય છે વિશેષ ત્રણ વાર પૂજા

વર્ષમાં માત્ર એક જ દિવસ ખૂલનારા આ મંદિરમા નાગપંચમીના પાવન અવસર પર પરંપરા અનુસાર વિશેષરૂપથી ત્રણ વાર પૂજા-અર્ચના કરવામાં આવે છે, જેનું વિવરણ આ મુજબ છે:

1. મધ્ય રાત્રિની પહેલી પૂજા: નાગપંચમીની તિથિ શરૂ થતાંની સાથે જ, એટલે કે બરાબર રાત્રે 12 વાગ્યે મંદિરના કપાટ ખોલવામાં આવે છે અને મહાનિર્વાણી અખાડાના સાધુ-સંતો દ્વારા સૌથી પહેલી મહાપૂજા સંપન્ન કરવામાં આવે છે.

2. બપોરની શાસ્ત્રીય પૂજા: આ પછી બીજા દિવસે બપોરે 12 વાગ્યે વહીવટી અને શાસ્ત્રીય સ્તરના અધિકારીઓ તથા લોકો દ્વારા વિધિ-વિધાનથી પૂજા કરવામાં આવે છે.

3. સંધ્યા કાળની અંતિમ પૂજા: સાંજ પછી, મંદિર સમિતિના મુખ્ય પૂજારીઓ અને આચાર્યો દ્વારા અંતિમ પૂજા અને આરતી કરવામાં આવે છે, જે *દર્શન* પ્રક્રિયાના સમાપનનું ચિહ્ન છે.

કાલસર્પ દોષથી મુક્તિનું મોટું કેન્દ્ર

જ્યોતિષ શાસ્ત્ર અને ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, જે જાતકોની કુંડળીમાં કાલસર્પ દોષ હોય છે કે જેને રાહુ-કેતુ સાથે જોડાયેલી તમામ પરેશાનીઓ કે માનસિક કષ્ટ વેઠવા પડે છે, તેમના માટે નાગચંદ્રેશ્વર મંદિરમા દર્શન કરવા અત્યંત કલ્યાણકારી માનવામાં આવે છે. એવો વિશ્વાસ છે કે નાગપંચમીના દિવસે અહીં ભગવાન શિવ અને નાગરાજના દર્શન માત્રથી કુંડળીના કાલસર્પ દોષ અને નાગ દોષથી હંમેશા માટે મુક્તિ મળી જાય છે.

જો તમે પણ ભગવાન શિવના આ અત્યંત દુર્લભ, અલૌકિક અને રહસ્યમયી સ્વરૂપના દર્શન કરવા માંગો છો, તો સાવન માસની નાગપંચમીના અવસરે ઉજ્જૈનના મહાકાલ પરિસરમા સ્થિત નાગચંદ્રેશ્વર મંદિર જરૂર પહોંચો. આ યાત્રા તમારા જીવનમાં આધ્યાત્મિક શાંતિ અને ઉર્જાનો સંચાર કરી દેશે.