નસીબ બદલશે આ નવરાત્રી! સુખ-શાંતિ માટે કલશ સ્થાપનામાં આ 5 ભૂલ ક્યારેય ન કરતા

19 કે 20 માર્ચ? જાણો કયા દિવસે મનાવવામાં આવશે ચૈત્ર નવરાત્રીની એકમ

નમસ્તે મિત્રો! વર્ષનો એ પવિત્ર સમય ફરી નજીક આવી રહ્યો છે જ્યારે ચારે બાજુ ‘જય માતાજી’નો નાદ સંભળાશે અને પ્રકૃતિ પણ નવા પાંદડા અને ફૂલો સાથે મા દુર્ગાના સ્વાગતની તૈયારી કરશે. જી હા, હું વાત કરી રહ્યો છું ચૈત્ર નવરાત્રી વિશે.

હિન્દુ ધર્મમાં ચૈત્ર નવરાત્રીનું વિશેષ મહત્વ છે કારણ કે આ દિવસથી જ હિન્દુ નવું વર્ષ (નવ સંવત્સર) પણ શરૂ થાય છે. ઘણા લોકો એ મૂંઝવણમાં હોય છે કે આ વખતે નવરાત્રી ક્યારથી શરૂ થઈ રહી છે અને કલશ સ્થાપના (ઘટસ્થાપના)નો સાચો સમય કયો છે? આજના આ લેખમાં આપણે આ વિશે વિગતવાર ચર્ચા કરીશું અને જાણીશું કે કેવી રીતે તમે અત્યંત સરળ રીતે તમારા ઘરમાં માતાજીની સ્થાપના કરી શકો છો.

ચૈત્ર નવરાત્રી 2026ની તિથિ અને મુહૂર્ત

સૌ પ્રથમ કેલેન્ડરની વાત કરીએ. વર્ષ 2026 માં ચૈત્ર નવરાત્રીની શરૂઆત 19 માર્ચ, ગુરુવાર થી થઈ રહી છે.

• પ્રતિપદા તિથિનો પ્રારંભ: 18 માર્ચ 2026 ના રોજ રાત્રે 08:44 વાગ્યે.

• પ્રતિપદા તિથિની સમાપ્તિ: 19 માર્ચ 2026 ના રોજ રાત્રે 09:25 વાગ્યે.

• ઘટસ્થાપના (કલશ સ્થાપના) મુહૂર્ત: 19 માર્ચની સવારે 06:22 થી 10:18 વાગ્યા સુધી.

જો તમે સવારે વહેલી સ્થાપના ન કરી શકો, તો તમે અભિજીત મુહૂર્ત (બપોરે 12:00 થી 12:48 વચ્ચે) માં પણ કલશ સ્થાપના કરી શકો છો. આ સમય સૌથી શુભ માનવામાં આવે છે.

કલશ સ્થાપના માટે જરૂરી સામગ્રી (ચેકલિસ્ટ)

કલશ સ્થાપના માટે તમારે બજારમાંથી કેટલીક વસ્તુઓ અગાઉથી જ લાવીને રાખી લેવી જોઈએ જેથી છેલ્લી ઘડીએ દોડધામ ન થાય:

1. માટીનું પાત્ર અને સાફ માટી: જવાર વાવવા માટે.

2. જવ: જેને આપણે ‘જયંતી’ પણ કહીએ છીએ.

3. કલશ: માટી, તાંબા અથવા પિત્તળનો કલશ (સ્ટીલનો ઉપયોગ કરવાનું ટાળો).

4. ગંગાજળ અને શુદ્ધ જળ: કલશ ભરવા માટે.

5. નાડાછડી (મૌલી), અક્ષત (સાફ ચોખા) અને સિંદૂર.

6. સિક્કો, સોપારી અને આંબાના પાન (5 અથવા 7).

7. નાળિયેર: જટા વાળું પાણી વાળું નાળિયેર.

8. લાલ કપડું: નાળિયેર પર વીંટાળવા માટે.

કલશ સ્થાપનાની સરળ વિધિ (સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ)

ગભરાશો નહીં, મા દુર્ગા ભાવની ભૂખી છે. જો તમે પહેલીવાર સ્થાપના કરી રહ્યા હોવ, તો આ સરળ સ્ટેપ્સ ફોલો કરો:

૧. સ્થાનની સફાઈ અને સંકલ્પ

સવારે વહેલા ઉઠીને સ્નાન કરો અને મંદિરની સફાઈ કરો. એક લાકડાની ચોકી (બાજોઠ) ગોઠવો અને તેના પર લાલ કપડું પાથરો. હવે મા દુર્ગાનું ધ્યાન ધરીને મનમાં સંકલ્પ લો કે “હે મા, હું તમારી નવ દિવસની ભક્તિ કરવા જઈ રહ્યો/રહી છું, તેનો સ્વીકાર કરજો.“

૨. જવાર વાવવા

માટીના પહોળા પાત્રમાં થોડી માટી નાખો, પછી તેમાં જવના દાણા વેરો. ફરી ઉપરથી થોડી માટી નાખીને હળવું પાણી છાંટો.

૩. કલશની તૈયારી

હવે કલશ પર સિંદૂરથી ‘સ્વસ્તિક’ બનાવો અને કંઠમાં નાડાછડી બાંધો. કલશમાં જળ ભરો, તેમાં થોડું ગંગાજળ, અક્ષત, સિક્કો અને સોપારી નાખો. કલશના મુખ પર આંબાના પાન એવી રીતે રાખો કે તે બહારની તરફ દેખાય.

૪. નાળિયેરની સ્થાપના

નાળિયેરને લાલ કપડામાં લપેટીને તેને નાડાછડીથી બાંધી દો. હવે આ નાળિયેરને કલશની ઉપર આંબાના પાનની વચ્ચે સ્થાપિત કરો. યાદ રહે, નાળિયેરનું મુખ હંમેશા સાધક (તમારી) તરફ હોવું જોઈએ.

૫. આહ્વાન અને પૂજા

કલશ તૈયાર થયા પછી તેને જવારવાળા પાત્રની વચ્ચે મૂકી દો. હવે ધૂપ, દીપ પ્રગટાવો અને મા દુર્ગા, ભગવાન ગણેશ અને તમામ દેવી-દેવતાઓનું આહ્વાન કરો. અંતમાં દુર્ગા ચાલીસા અથવા ‘ઓમ્ એં હ્રીં ક્લીં ચામુંડાયૈ વિચ્ચે’ મંત્રનો જાપ કરો.

નવરાત્રી પૂજાના જરૂરી નિયમો

નવરાત્રી માત્ર ઉપવાસ કરવાનું નામ નથી, તે શિસ્તનો પર્વ છે. કેટલીક બાબતોનું ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે:

• અખંડ જ્યોત: જો તમે અખંડ જ્યોત પ્રગટાવી રહ્યા હોવ, તો ઘરને ક્યારેય ખાલી ન છોડો. કોઈને કોઈ વ્યક્તિ હંમેશા ઘરે હોવી જોઈએ.

• સાત્વિકતા: આ નવ દિવસોમાં ડુંગળી, લસણ અને તામસિક ભોજનથી પૂરેપૂરી દૂરી બનાવી લો.

• બ્રહ્મચર્ય અને આચરણ: મનને શાંત રાખો, કોઈની નિંદા ન કરો અને સંયમનું પાલન કરો.

• વાળ અને નખ: શાસ્ત્રો અનુસાર, નવરાત્રી દરમિયાન વાળ કાપવા કે નખ કાપવા વર્જિત માનવામાં આવે છે.

વૈજ્ઞાનિક અને વાસ્તુ મહત્વ

શું તમે જાણો છો કે આપણે જવાર કેમ વાવીએ છીએ? વૈજ્ઞાનિક દ્રષ્ટિએ, જવ એ સૌથી પહેલો પાક માનવામાં આવે છે. તેના ઉગવાની ગતિ અને રંગ જોઈને આવનારા સમયનો અંદાજ લગાડવામાં આવે છે. જો જવાર લીલાછમ અને સીધા ઉગે છે, તો માનવામાં આવે છે કે આખું વર્ષ ખુશાલી લઈને આવશે.

વાસ્તુ મુજબ, કલશને ઉત્તર-પૂર્વ (ઈશાન ખૂણા) માં સ્થાપિત કરવો જોઈએ, કારણ કે આ દિશા દેવતાઓનું સ્થાન માનવામાં આવે છે અને અહીંથી સૌથી વધુ સકારાત્મક ઉર્જા પ્રવાહિત થાય છે.

મિત્રો, ઘણીવાર આપણે પૂજાની વિધિઓમાં એટલા બધા ગૂંચવાઈ જઈએ છીએ કે માતાજી પ્રત્યેનો પ્રેમ ઓછો થઈ જાય છે. યાદ રાખો, જો તમારી પાસે સામગ્રી ઓછી પણ હોય, તો પણ મા દુર્ગા પ્રસન્ન થશે, બસ તમારી શ્રદ્ધા સાચી હોવી જોઈએ. જો તમે વ્યસ્ત હોવ અને નવ દિવસ ઉપવાસ ન કરી શકો, તો પહેલા અને છેલ્લા દિવસનો ઉપવાસ કરવો પણ ઉત્તમ ફળદાયી ગણાય છે.