પૈસા હોવા છતાં કેમ રહે છે દરિદ્રતા? નીમ કરોલી બાબાએ સમજાવ્યું ધનનું સાચું ગણિત
વીસમી સદીના મહાન સંતોમાં ગણાતા અને સાક્ષાત હનુમાનજીના અવતાર માનવામાં આવતા નીમ કરોલી બાબાના અનુયાયીઓ આજે સમગ્ર વિશ્વમાં ફેલાયેલા છે. એપલના સ્થાપક સ્ટીવ જોબ્સ હોય કે ફેસબુકના માર્ક ઝુકરબર્ગ, મોટી હસ્તીઓએ બાબાના કૈંચી ધામ આશ્રમમાં આવીને માનસિક શાંતિ અને જીવનનો સાચો માર્ગ મેળવ્યો છે.
બાબા અવારનવાર કહેતા હતા કે ધન માત્ર એક સાધન છે, જીવનનું અંતિમ લક્ષ્ય નથી. તેમણે સંપત્તિ વિશે જે ગહન વાતો કહી છે તે આજના યુગમાં વધુ પ્રસ્તુત બની છે. બાબાના મતે, પૈસાનું આવવું અને ટકવું એ આપણા કર્મો અને સ્વભાવ પર નિર્ભર કરે છે. તેમણે ત્રણ એવી આદતો વિશે જણાવ્યું છે જેના કારણે લક્ષ્મીજી ક્યારેય સ્થિર રહેતા નથી.
1. માત્ર શારીરિક અને ભૌતિક સુખના લોભી લોકો
નીમ કરોલી બાબાનું માનવું હતું કે જે વ્યક્તિ માત્ર સાંસારિક મોહ-માયા અને ભૌતિક સુખ-સુવિધાઓ પાછળ ભાગે છે, તે ક્યારેય વાસ્તવિક રીતે ધનવાન બની શકતો નથી.
-
સાધન અને સાધ્યનો તફાવત: આવા લોકો માટે ધન કમાવવું એ ‘સાધન’ નહીં, પણ જીવનનું એકમાત્ર ‘લક્ષ્ય’ બની જાય છે. તેઓ દિવસ-રાત માત્ર ભૌતિક વસ્તુઓ એકઠી કરવામાં જ રચ્યાપચ્યા રહે છે.
-
પરોપકારનો અભાવ: જ્યારે માણસ માત્ર પોતાના સુખ વિશે વિચારે છે, ત્યારે તે ધનનો સાચો ઉપયોગ ભૂલી જાય છે. બાબા કહેતા કે ધન એ જ છે જે બીજાના કામમાં આવે. જે લોકો પોતાની મોજશોખ પાછળ પાણીની જેમ પૈસા વાપરે છે, પણ જરૂરિયાતમંદની મદદ વખતે પાછા હટી જાય છે, તેમની પાસે લક્ષ્મી લાંબો સમય ટકતી નથી.
2. ખોટા કર્મો અને અધર્મના માર્ગે ધન કમાનારા લોકો
આજની ભાગદોડ ભરેલી જિંદગીમાં લોકો જલ્દી અમીર બનવા માટે નૈતિકતાને નેવે મૂકી દે છે. નીમ કરોલી બાબાએ આ બાબતે કડક ચેતવણી આપી હતી.
-
અન્યાયની કમાણી: બાબાના મતે, જે લોકો હિંસા, અપ્રમાણિકતા, છેતરપિંડી કે કોઈનો હક છીનવીને પૈસા કમાય છે, તેઓ બહારથી ધનવાન દેખાઈ શકે છે, પણ અંદરથી તેઓ દરિદ્ર જ રહે છે.
-
ક્ષણિક ચમક: ખોટા રસ્તેથી આવેલું ધન વીજળીના ચમકારા જેવું હોય છે—જે આવે છે ઝડપથી, પણ એટલી જ ઝડપથી જતું પણ રહે છે. આવું ધન પોતાની સાથે માનસિક અશાંતિ, બીમારીઓ અને પારિવારિક કલહ લાવે છે. બાબા હંમેશા ‘નેક કમાણી’ એટલે કે મહેનત અને પ્રામાણિકતાના માર્ગે ચાલવાની સલાહ આપતા હતા.
3. ધનનો દુરુપયોગ કરનારા લોકો
ઘણીવાર માણસ પાસે પૈસા તો આવી જાય છે, પણ તેને સાચવવાની સમજણ નથી આવતી. બાબા કહેતા હતા કે લક્ષ્મીજીનું વાહન ઘુવડ છે, અને જે વ્યક્તિ વિચાર્યા વગર ધનનો ઉપયોગ કરે છે, તેની બુદ્ધિ પણ ભ્રમિત થઈ જાય છે.
-
ભટકાવ: જ્યારે વ્યક્તિ પાસે અચાનક વધુ ધન આવે છે, ત્યારે અહંકાર વધી જાય છે. તે પૈસાનો ઉપયોગ ખોટા વ્યસનો, જુગાર કે બીજાને નીચા દેખાડવા માટે કરવા લાગે છે.
-
વિવેકહીનતા: પૈસા આવ્યા પછી જેનું મગજ સાચા રસ્તેથી ભટકી જાય, તે હકીકતમાં ધનવાન હોવા છતાં દરિદ્ર છે. બાબા માનતા હતા કે ધનનો અસલી માલિક એ છે જે વિનમ્રતા સાથે તેને જનકલ્યાણ અને શુભ કાર્યોમાં વાપરે. જે ધનનું સન્માન નથી કરતું તેનાથી લક્ષ્મીજી રૂઠી જાય છે.
ધન પ્રત્યે આપણો દ્રષ્ટિકોણ કેવો હોવો જોઈએ?
નીમ કરોલી બાબાના સંદેશનો સાર એ છે કે જો આપણા કર્મ શુદ્ધ છે અને સ્વભાવમાં પ્રામાણિકતા છે, તો ધન અને ખુશીઓ આપણા જીવનમાં વણમાગ્યે ખેંચાઈ આવે છે. તેઓ કહેતા, “સૌનું ભલું કરો, સૌને પ્રેમ કરો અને ભગવાનનું નામ લો.”
જો તમારી પાસે ધન છે, તો તેને એક ‘ટ્રસ્ટી’ તરીકે સાચવો. એ સમજો કે આ ઈશ્વરે આપેલી અમાનત છે જેને સમાજની ભલાઈમાં વાપરવી એ તમારી ફરજ છે. જ્યારે તમે વહેંચવાનું શરૂ કરો છો, ત્યારે કુદરત તમને વધુ આપવાના દ્વાર ખોલી દે છે.
જો તમે પણ ઈચ્છતા હોવ કે તમારા ઘરમાં સુખ-સમૃદ્ધિ જળવાઈ રહે, તો આ ત્રણ આદતોથી દૂર રહો. સાદું જીવન, ઉચ્ચ વિચાર અને પ્રામાણિકતાની કમાણી જ એ ચાવી છે, જે માણસને માત્ર આર્થિક રીતે જ નહીં પણ આધ્યાત્મિક રીતે પણ સમૃદ્ધ બનાવે છે.
નીમ કરોલી બાબાના શબ્દો આજે પણ આપણને યાદ અપાવે છે કે અમીર તે નથી જેની પાસે ઘણું બધું છે, પણ અમીર તે છે જે ઘણું બધું આપી શકે છે.
