Gujju Media
  • હોમ
  • ગુજરાત
  • ભારત
  • વિશ્વ
  • બિઝનેસ
  • ટેકનોલોજી
    • ઓટોમોબાઇલ
    • ગેજેટ
  • એન્ટરટેઈન્મેન્ટ
    • ઢોલીવુડ
    • બોલીવુડ
    • હોલીવૂડ
  • લાઈફ સ્ટાઈલ
    • ફૂડ
    • હેલ્થ
  • સ્પોર્ટ્સ
  • અજબ ગજબ
  • જાણવા જેવું
  • ધર્મદર્શન
Reading: શ્રાદ્ધ દરમિયાન પિતૃઓને અંગૂઠાથી જ કેમ આપવામાં આવે છે જળ? જાણો તેનું અદ્ભુત રહસ્ય
follow-us-on-google-news-banner-1
Gujju MediaGujju Media
  • હોમ
  • ગુજરાત
  • ભારત
  • વિશ્વ
  • બિઝનેસ
  • ટેકનોલોજી
  • એન્ટરટેઈન્મેન્ટ
  • લાઈફ સ્ટાઈલ
  • સ્પોર્ટ્સ
  • અજબ ગજબ
  • જાણવા જેવું
  • ધર્મદર્શન
Search
Follow US
©️ 2024 GiniJony. All Rights Reserved. Developed By BLACK HOLE STUDIO
- Advertisement -
Gujju Media > ધર્મદર્શન > શ્રાદ્ધ દરમિયાન પિતૃઓને અંગૂઠાથી જ કેમ આપવામાં આવે છે જળ? જાણો તેનું અદ્ભુત રહસ્ય
ધર્મદર્શન

શ્રાદ્ધ દરમિયાન પિતૃઓને અંગૂઠાથી જ કેમ આપવામાં આવે છે જળ? જાણો તેનું અદ્ભુત રહસ્ય

Gujju Media
Last updated: September 17, 2026 4:50 am
By Gujju Media
6 Min Read
Share
Pitru Paksha 2.jpg.webp
SHARE

પિતૃપક્ષ ૨૦૨૬ પહેલાં જાણી લો તર્પણના આ મોટા નિયમો, અંગૂઠાથી જળ આપવા પાછળનું છે ખાસ કારણ

Contents
  • પિતૃપક્ષ ૨૦૨૬: ક્યારથી ક્યાર સુધી છે આ અવધિ?
  • તર્પણમાં અંગૂઠાનો જ ઉપયોગ કેમ થાય છે?
  • માનવ હથેળીમાં છુપાયેલા છે ચાર મોટા આધ્યાત્મિક તીર્થ
  • તર્પણ દરમિયાન કાળા તલનું મહત્વ
  • સર્વપિતૃ અમાવાસ્યાનું વિશેષ મહત્વ

સનાતન સંસ્કૃતિમાં આપણા પૂર્વજો પ્રત્યે સન્માન, કૃતજ્ઞતા અને પ્રેમ વ્યક્ત કરવાનો સૌથી મોટો તહેવાર એટલે કે પિતૃપક્ષ (Pitru Paksha 2026) ખૂબ જ જલ્દી શરૂ થવા જઈ રહ્યો છે. વર્ષ ૨૦૨૬ માં પિતૃપક્ષની શરૂઆત ૨૬ સપ્ટેમ્બરે પૂર્ણિમા શ્રાદ્ધ સાથે થશે અને તેનું સમાપન ૧૦ ઓક્ટોબરે સર્વપિતૃ અમાવાસ્યાના દિવસે થશે. આ સમય દરમિયાન સમગ્ર દેશ પોતાના દિવંગત પૂર્વજોની યાદમાં લીન રહે છે અને તેમની આત્માની શાંતિ માટે શ્રાદ્ધ, પિંડદાન અને તર્પણ જેવા અનુષ્ઠાનો કરે છે.

જ્યારે પણ આપણે કોઈ વિદ્વાન પંડિત કે પરિવારના વડીલને તર્પણ કરતા જોઈએ છીએ, ત્યારે આપણા મનમાં અનેક પ્રશ્નો ઉદ્ભવે છે. તેમાં સૌથી સામાન્ય અને રસપ્રદ પ્રશ્ન એ છે કે: પિતૃઓને જળ અર્પણ કરતી વખતે ખાસ કરીને અંગૂઠાનો ઉપયોગ શા માટે કરવામાં આવે છે? શું આની પાછળ કોઈ ધાર્મિક નિયમ છે, કે પછી આ માત્ર એક પ્રાચીન પરંપરા છે? ચાલો આજે આને સરળ ભાષામાં અને વિગતવાર સમજીએ.

- Advertisement -

પિતૃપક્ષ ૨૦૨૬: ક્યારથી ક્યાર સુધી છે આ અવધિ?

પંચાંગ અનુસાર, પિતૃ પક્ષ ભાદ્રપદ મહિનાની પૂર્ણિમા (૨૬ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૨૬) થી શરૂ થશે અને આશ્વિન મહિનાની અમાવસ્યા (૧૦ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬) સુધી ચાલશે. આ ૧૬ દિવસો દરમિયાન, લોકો તેમના પિતૃઓના મૃત્યુની તિથિ મુજબ શ્રાદ્ધ કરે છે. જેમને તેમના પરિવારના સભ્યોના મૃત્યુની ચોક્કસ તિથિ ખબર નથી, તેઓ ‘સર્વપિતૃ અમાવસ્યા’ના દિવસે શ્રાદ્ધ અને તર્પણ કરે છે. ‘તર્પણ’નો અર્થ છે જળ દ્વારા [પિતૃઓને] તૃપ્ત કરવા કે સંતોષ આપવા. આ સમય દરમિયાન, તાંબા અથવા કાંસાના પાત્રમાં પાણી, દૂધ, જવ, કુશ ઘાસ અને કાળા તલનું મિશ્રણ પિતૃઓને અર્પણ કરવામાં આવે છે.

- Advertisement -

તર્પણમાં અંગૂઠાનો જ ઉપયોગ કેમ થાય છે?

સામાન્ય દિવસોમાં જ્યારે આપણે ભગવાનની પૂજા કરીએ છીએ અથવા તેમને અર્ઘ્ય આપીએ છીએ, ત્યારે જળ આપવાની રીત તદ્દન અલગ હોય છે. પરંતુ જ્યારે વાત પિતૃ તર્પણની આવે છે, ત્યારે નિયમો બદલાઈ જાય છે.

ધાર્મિક માન્યતાઓ અને શાસ્ત્રો અનુસાર, પિતૃઓ માટે તર્પણ કરતી વખતે જળ હંમેશા અંગૂઠા અને તર્જની (હાથની પહેલી આંગળી) વચ્ચેના ભાગમાંથી જ છોડવામાં આવે છે. જ્યોતિષશાસ્ત્ર અને શાસ્ત્રોમાં હાથના આ ચોક્કસ ભાગને ‘પિતૃ તીર્થ’ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ જ કારણ છે કે સામાન્ય પૂજામાં જ્યાં હથેળીની વચ્ચેથી કે આંગળીઓના ટેરવેથી જળ અર્પણ કરવામાં આવે છે, તેનાથી વિપરીત પિતૃઓ સંબંધિત વિધિઓ માટે અંગૂઠા પાસેના આ ચોક્કસ ભાગનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. એવી માન્યતા છે કે આ પદ્ધતિથી અર્પણ કરવામાં આવેલું જળ સીધું આપણા પિતૃઓ સુધી પહોંચે છે અને તેમને આધ્યાત્મિક પોષણ તથા સંતોષ પ્રદાન કરે છે.

- Advertisement -

માનવ હથેળીમાં છુપાયેલા છે ચાર મોટા આધ્યાત્મિક તીર્થ

અગ્નિ પુરાણ, મત્સ્ય પુરાણ અને હસ્તરેખાશાસ્ત્રમાં માનવ હથેળીને માત્ર શરીરના સામાન્ય અંગ તરીકે નહીં, પરંતુ ચાર મુખ્ય આધ્યાત્મિક અને ઊર્જાવાન તીર્થોના સંગમ તરીકે વર્ણવવામાં આવી છે. આ ચારેય વિભાગોનું આગવું મહત્વ છે:

૧. દેવ તીર્થ (Dev Teerth): આંગળીઓના સૌથી ઉપરના ટેરવાને ‘દેવ તીર્થ’ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. જ્યારે આપણે દેવી-દેવતાઓની પૂજા કરીએ છીએ અથવા તેમને જળ અર્પણ કરીએ છીએ, ત્યારે આ ચોક્કસ ભાગમાંથી જ જળ છોડવામાં આવે છે.

- Advertisement -
- Advertisement -

૨. ઋષિ તીર્થ (Rishi Teerth): કનિષ્ઠિકા એટલે કે સૌથી નાની આંગળીના મૂળ ભાગ (નીચેનો ભાગ) ને પ્રજાપતિ કે ઋષિ તીર્થ કહેવામાં આવે છે. તેના દ્વારા ઋષિઓનું તર્પણ અને સ્મરણ કરવામાં આવે છે.

૩. બ્રહ્મ તીર્થ (Brahma Teerth): હથેળીના મૂળ ભાગ એટલે કે કાંડાની બરાબર પાસે વાળા ભાગને બ્રહ્મ તીર્થ માનવામાં આવ્યો છે.

૪. પિતૃ તીર્થ (Pitru Teerth): અંગૂઠા અને તર્જનીની બરાબર વચ્ચે આવેલા ભાગને શાસ્ત્રોમાં ‘પિતૃ તીર્થ’ તરીકે નિર્દિષ્ટ કરવામાં આવ્યો છે. આ ભાગ પિતૃઓને સમર્પિત હોવાથી, જ્યારે પણ આપણે તેમને જળ અર્પણ કરીએ (જલાંજલિ આપીએ), ત્યારે જળ આ ચોક્કસ સ્થાન પરથી જ વહેવું જોઈએ.

- Advertisement -

તર્પણ દરમિયાન કાળા તલનું મહત્વ

શ્રાદ્ધ અને તર્પણની વિધિઓમાં જળની સાથે કાળા તલનો સમાવેશ કરવો અનિવાર્ય માનવામાં આવે છે. એવી માન્યતા છે કે કાળા તલ ભગવાન વિષ્ણુને અત્યંત પ્રિય છે અને તેનો ઉપયોગ નકારાત્મક ઊર્જાને દૂર કરવા માટે પણ થાય છે. જ્યારે કાળા તલ મિશ્રિત જળ ‘પિતૃ તીર્થ’ (અંગૂઠાનો ભાગ) દ્વારા અર્પણ કરવામાં આવે છે, ત્યારે તે પિતૃ દોષનું નિવારણ કરવામાં મદદ કરે છે અને પિતૃઓને ઊર્જા તથા શાંતિ પ્રદાન કરે છે. આ કાર્ય આપણા પૂર્વજો પ્રત્યેના ઊંડા આદર અને ભક્તિનું પ્રતીક છે.

સર્વપિતૃ અમાવાસ્યાનું વિશેષ મહત્વ

પિતૃ પક્ષનો અંતિમ દિવસ, જેને ‘સર્વપિતૃ અમાવસ્યા’ (૧૦ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, તે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. જે લોકો તેમના મૃત પરિવારના સભ્યની ચોક્કસ મૃત્યુતિથિ કે શ્રાદ્ધની તારીખ જાણતા નથી, તેઓ આ દિવસે તે તમામ માટે શ્રાદ્ધ અને તર્પણ કરે છે. આ દિવસે બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવવું, દાન-પુણ્ય કરવું અને પિતૃ તીર્થ દ્વારા જળ અર્પણ કરવું જેવી વિધિઓ દ્વારા પિતૃઓને વિદાય આપવામાં આવે છે. એવી માન્યતા છે કે આ દિવસે સંતોષ પ્રાપ્ત કરીને તમામ પિતૃઓ તેમના દિવ્ય લોક (ધામ) માં પાછા ફરે છે.

આપણી સનાતન પરંપરાઓ સંસ્કૃતિ અને વિજ્ઞાનનો અનોખો સંગમ છે. તર્પણ કરતી વખતે અંગૂઠાનો—અથવા ‘પિતૃ તીર્થ’નો—ઉપયોગ કરવો એ માત્ર અંધશ્રદ્ધા નથી, પરંતુ આપણા પ્રાચીન શાસ્ત્રો અને ઊર્જા વિજ્ઞાન પર આધારિત એક સચોટ પ્રક્રિયા છે. પિતૃ પક્ષ ૨૦૨૬ દરમિયાન, જ્યારે પણ તમે તમારા પૂર્વજોને યાદ કરો, ત્યારે આ વિધિઓ સંપૂર્ણ ભક્તિભાવ સાથે કરો જેથી તેઓ પ્રસન્ન થાય અને તમને સુખ તથા સમૃદ્ધિના આશીર્વાદ આપે.

નંદીના શીંગડા વચ્ચેથી દર્શન કરવાનું આ છે કારણ!
સફળ વ્યક્તિ બનવું છે? તો 30ની ઉંમર પહેલા આચાર્ય ચાણક્યની આ 5 વાતો જીવનમાં ઉતારો
જો પુરુષોમાં આ 6 આદતો હશે, તો બરબાદ થઈ જશે ઘરની સુખ-શાંતિ!
૨૫ જુલાઈએ મિથુન રાશિમાં બુધનો ઉદય, આ ૪ રાશિઓનું ચમકશે ભાગ્ય
શું તમારી કુંડળીમાં શુક્ર નબળો છે? જાણો શુક્રવારના દાનનો અનોખો મહિમા
- Advertisement -
Share This Article
Facebook Flipboard Pinterest Whatsapp Whatsapp Reddit Telegram Email Copy Link Print
Gujju Media Google News
- Advertisement -

Popular News

GOLD 0508.jpg.webp
રવિવારે સોનાના બજારમાં શું છે સ્થિતિ? જાણો 22 અને 24 કેરેટ ગોલ્ડના નવા ભાવ
બિઝનેસ
Silver 0708.jpg.webp
ચાંદીના ભાવમાં ફરી મોટો ઉતાર-ચઢાવ, 15 નવેમ્બરે તમારા શહેરમાં શું છે કિંમત?
બિઝનેસ
fruits3.jpg.webp
સાવધાન! રાત્રે ફળ ખાતા પહેલા આ જાણી લો, નહીંતર બ્લડ શુગર થઈ શકે છે આઉટ ઓફ કન્ટ્રોલ
હેલ્થ
1795027837 Green Peas2.jpg.webp
ગાજરનો હલવો તો ઘણીવાર ખાધો હશે, આ શિયાળામાં ટ્રાય કરો લીલા વટાણાનો ગરમાગરમ અને ટેસ્ટી હલવો
ફૂડ
raman.jpg.webp
પંજાબની કમાન હવે રમનદીપ સિંહના હાથમાં, પ્રભસિમરનની જગ્યાએ ધવનની એન્ટ્રી, ઉમેશ યાદવ પણ ટીમમાં જોડાયા!
સ્પોર્ટ્સ
- Advertisement -

You Might Also Like

Pitru Dosha.jpg.webp
ધર્મદર્શન

તમારા ઘરમાં પણ તો નથી દેખાતા પિતૃઓની નારાજગીના આ 7 સંકેતો? તરત થઈ જાઓ સાવધાન

By Gujju Media
4 Min Read
Dussehra Festival.jpg.webp
ધર્મદર્શન

આ શહેરમાં રાવણ દહનને નથી ગણવામાં આવતું માત્ર પુતળું, એક માનવીની જેમ પૂરી થાય છે અંતિમ ક્રિયાઓ!

By Gujju Media
4 Min Read
Copy of Satya web temp 82.jpg.webp
ધર્મદર્શન

“કુંડળીમાં નબળો સૂર્ય?”: રવિવારે કરો આ ૪ ચમત્કારી ઉપાયો, જીવનમાં આવશે સુખ અને સમૃદ્ધિ

By Gujju Media
3 Min Read

More Popular from Gujju Media

shree krishna
ભજન

જય કાના કાળા પ્રભુ જય કાના કાળા આરતી | Jai Kana Kala Aarti English lyrics

By Gujju Media
2 Min Read
shirdi sai baba

શ્રી સાંઈ ચાલીસા | shree sai chalisa

By Gujju Media
nag daman 1
ભજન

જળકમળ છાંડી જાને બાળા, સ્વામી અમારો જાગશે.. કૃષ્ણ ભજન

By Gujju Media
2 Min Read
- Advertisement -
ભજન

અરજી અમારી સુણો શ્રીનાથજી | Arji Amari Suno Shrinathji bhajan

અરજી અમારી સુણો શ્રીનાથજી.. શ્રીનાથજી ભજન   હાંરે વહાલા અરજી અમારી સુણો શ્રીનાથજી લઈ જાજે તારા…

By Gujju Media
વિશ્વ

અમેરિકા-ભારત ન્યૂ જર્સીમાં ‘ગરવી ગુજરાત’નો ગૌરવભર્યો જલસો

ગુજરાતની ધરતીથી હજારો કિલોમીટર દૂર અમેરિકાના ન્યૂ જર્સીમાં આજે ગુજરાતી અસ્મિતા, એકતા અને ગૌરવનો એક ઐતિહાસિક…

By Gujju Media
ભજન

શ્રી સાંઈ ચાલીસા | shree sai chalisa

શ્રી સાંઈ ચાલીસા.. સાંઈ ભજન   શ્રદ્ધા રાખી કરો ધર્મને ધ્યાન, સાઈ કૃપાથી સૌ દૂર થશે…

By Gujju Media
ભજન

અરજી અમારી સુણો શ્રીનાથજી | Arji Amari Suno Shrinathji bhajan

અરજી અમારી સુણો શ્રીનાથજી.. શ્રીનાથજી ભજન   હાંરે વહાલા અરજી અમારી સુણો શ્રીનાથજી લઈ જાજે તારા…

By Gujju Media
ધર્મદર્શન

મૃતકની અસ્થિઓ ઘરમાં કેટલા દિવસ રાખી શકાય? જાણો ગરુડ પુરાણના ચોંકાવનારા નિયમો

મૃત્યુ પછી કેટલા દિવસમાં કરી દેવું જોઈએ અસ્થિ વિસર્જન? જ્યારે કોઈ પરિવારમાં કોઈ સ્વજનનું અવસાન થાય…

By Gujju Media
- Advertisement -
Gujju Media

Unlock Gujarat’s untold stories with Gujju Media’s offbeat exploration. Dive into the heart of Gujarat’s culture, traditions, and quirks through our unique lens. Experience the essence of Gujarat like never before with Gujju Media.

 

Categories

  • Entertainment News
  • Interesting News
  • Technology News
  • Religious News
  • Business News
  • Lifestyle News
  • Sports News

Quick Links

  • Home
  • Privacy Policy
  • Submit Recipe
  • Terms of Use
  • Gujarati Rasodu
©️ 2024 GiniJony. All Rights Reserved. Developed By BLACK HOLE STUDIO
nv casino
Casino zonder cruks bonus

A versatilidade nos depósitos efetuados nos melhores novos casinos online facilita a gestão do orçamento do jogador.

NV Casino PL
vox casino
Utländska casino bästa bonus
Welcome Back!

Sign in to your account

Username or Email Address
Password

Lost your password?