દારૂની કોઈ ‘સેફ લિમિટ’ નથી, ઓછી માત્રા પણ વધારી શકે છે કેન્સરનું જોખમ

રોજના એક પેગ અને મહિનામાં બે વાર પીવા વચ્ચે શું છે તફાવત? જાણો સ્તન કેન્સરનું જોખમ

આજના આધુનિક યુગમાં મિત્રો સાથે કે સામાજિક સમારંભોમાં દારૂ પીવો એ ઘણીવાર મિત્રતા અને આનંદનો એક ભાગ બની ગયો છે. જોકે, દારૂ ભલે સામાજિક જોડાણ વધારવાનું સાધન લાગતો હોય, પણ શરીર પર તેની અસરો અત્યંત ગંભીર અને જટિલ છે. આરોગ્ય નિષ્ણાત ડૉ. પીટર એટિયાના જણાવ્યા મુજબ, આલ્કોહોલ એ એક વિચિત્ર પરમાણુ છે જેમાં ઉચ્ચ કેલરી હોય છે. એક ગ્રામ આલ્કોહોલમાં સાત કિલોકેલરી હોય છે, જે પોષણ મૂલ્ય વગર શરીરને માત્ર વધારાની કેલરી આપે છે. પરંતુ સૌથી મોટો અને ગંભીર પ્રશ્ન એ છે કે શું દારૂ કેન્સરનું કારણ બને છે?

વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા (WHO) ના “નો સેફ લેવલ” (No Safe Level) વલણ અંગે સ્પષ્ટતા કરતા આર્ટેમિસ હોસ્પિટલના સિનિયર કન્સલ્ટન્ટ ડૉ. સીમા ધીર જણાવે છે કે આલ્કોહોલ એ ‘કાર્સિનોજેન’ એટલે કે કેન્સર પેદા કરી શકે તેવો પદાર્થ છે. ‘કોઈ પણ સેફ લેવલ નથી’ નો અર્થ એ છે કે વૈજ્ઞાનિક સંશોધનમાં દારૂ માટે એવી કોઈ ચોક્કસ ન્યૂનતમ માત્રા મળી નથી જેને સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત કહી શકાય.

મહિનામાં બે વાર કે દરરોજ? સેવનની આવર્તનનું જોખમ

ગુરુગ્રામના આંતરિક દવા નિષ્ણાત ડૉ. પંકજ ખટ્ટાનાના મતે, દારૂ ક્યારે અને કેટલો ખતરનાક બનશે તેની કોઈ ચોક્કસ મર્યાદા નથી. તેથી દારૂથી બચવાનો શ્રેષ્ઠ રસ્તો તેનો સંપૂર્ણ ત્યાગ છે.

ધ વિમેન્સ હોસ્પિટલના ડૉ. પુણ્ય ચોપરાના જણાવ્યા અનુસાર, મહિનામાં બે વાર એક પીણું પીવું (વર્ષમાં ૨૪ પીણાં) અને દરરોજ એક પીણું પીવું (વર્ષમાં ૩૬૫ પીણાં) વચ્ચે ૧૫ ગણો તફાવત છે. જે મહિલાઓ દરરોજ નિયમિત એક પેગ પીવે છે, તેમને દારૂ ન પીતી સ્ત્રીઓની સરખામણીએ સ્તન કેન્સરનું જોખમ ૫ થી ૧૫ ટકા સુધી વધી જાય છે. આ ઉપરાંત, રોજના સેવનથી હાઈ બ્લડ પ્રેશર, ઊંઘમાં ખલેલ અને દારૂ પર નિર્ભરતા (અડિક્શન) નું જોખમ રહે છે.

તણાવ અને આલ્કોહોલ વચ્ચેનો તફાવત

ઘણા લોકો દારૂના સેવનને દૈનિક તણાવ દૂર કરવાનો ઉપાય માને છે, પરંતુ ફોર્ટિસ હોસ્પિટલના ગેસ્ટ્રોએન્ટેરોલોજિસ્ટ ડૉ. સાહિલ નોહરિયા સ્પષ્ટ કરે છે કે તણાવ મુખ્યત્વે હોર્મોન્સ પર કામ કરે છે, જ્યારે આલ્કોહોલ શરીરમાં જઈને લિવર દ્વારા તૂટે છે ત્યારે ‘એસીટાલ્ડીહાઇડ’ (Acetaldehyde) નામનો અત્યંત ઝેરી પદાર્થ બનાવે છે. આ પદાર્થ મોં, અન્નનળી, પેટ અને લિવરના કોષોને સીધું નુકસાન પહોંચાડે છે જે સમય જતાં કેન્સરમાં પરિણમી શકે છે.

મનોચિકિત્સક ડૉ. ચાંદની તુગ્નૈતના મતે, એકલતા કે તણાવ પણ શરીરને નુકસાન પહોંચાડે છે, પરંતુ આલ્કોહોલથી થતું શારીરિક નુકસાન સીધું અને માપી શકાય તેવું છે. શરદકેર હેલ્થકેરના કાર્ડિયોલોજી હેડ ડૉ. અખિલ રુસ્તગી સલાહ આપે છે કે જો કોઈ વ્યક્તિ તણાવ દૂર કરવા કે ઊંઘવા માટે દારૂનો ઉપયોગ કરવા લાગે, તો તેમણે ત્વરિત જાગૃત થઈને તબીબી મદદ લેવી જોઈએ. સામાજિક પ્રસંગોએ પણ દારૂનું પ્રમાણ અત્યંત ઓછું રાખવું હિતાવહ છે.