દેશના પોલીસ વિભાગમાં ડીજીપી અને એસપી જેવા ઉચ્ચ પદો પર 1,000 થી ઓછી મહિલાઓ છે અને પોલીસ વિભાગમાં 90 ટકા મહિલાઓ કોન્સ્ટેબલ તરીકે કાર્યરત છે. ‘ધ ઈન્ડિયા જસ્ટિસ રિપોર્ટ 2025’ રિપોર્ટ ટાટા ટ્રસ્ટ્સ દ્વારા અનેક નાગરિક સમાજ સંગઠનો અને ડેટા ભાગીદારોની મદદથી તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે. આ અહેવાલમાં પોલીસ વિભાગ, ન્યાયતંત્ર, જેલ અને કાનૂની સહાય જેવા ચાર ક્ષેત્રોમાં રાજ્યોની સ્થિતિનું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવ્યું છે. અહેવાલ મુજબ, કાયદાના અમલીકરણમાં લિંગ વિવિધતાની જરૂરિયાત અંગે વધતી જાગૃતિ છતાં, એક પણ રાજ્ય કે કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશે પોલીસ વિભાગમાં મહિલા પ્રતિનિધિત્વનો લક્ષ્યાંક પ્રાપ્ત કર્યો નથી.
IPS રેન્કમાં ફક્ત 960 મહિલાઓ છે
આ અહેવાલમાં પોલીસ વંશવેલોમાં લિંગ અસમાનતાઓ પર પણ પ્રકાશ પાડવામાં આવ્યો છે. રિપોર્ટ મુજબ, પોલીસ વિભાગમાં કુલ 2.4 લાખ મહિલા કર્મચારીઓમાંથી માત્ર 960 મહિલાઓ IPS રેન્કની છે. તે જ સમયે, 24,322 મહિલાઓ DSP, ઇન્સ્પેક્ટર અથવા સબ-ઇન્સ્પેક્ટર જેવા નોન-IPS ઓફિસર પદો પર કામ કરી રહી છે. IPS અધિકારીઓની અધિકૃત સંખ્યા 5,047 છે. પોલીસ વિભાગમાં લગભગ 2.17 લાખ મહિલાઓ કોન્સ્ટેબલ તરીકે કાર્યરત છે.
મધ્યપ્રદેશમાં DSP પદ પર સૌથી વધુ મહિલાઓ
ડીએસપીના પદ પર સૌથી વધુ મહિલાઓ મધ્યપ્રદેશમાં છે, જ્યાં તેમની સંખ્યા ૧૩૩ છે. અહેવાલ મુજબ, લગભગ ૭૮ ટકા પોલીસ સ્ટેશનોમાં હવે મહિલા હેલ્પ ડેસ્ક છે, ૮૬ ટકા જેલોમાં વિડીયો કોન્ફરન્સિંગ સુવિધાઓ છે અને કાનૂની સહાય પરનો માથાદીઠ ખર્ચ ૨૦૧૯ થી ૨૦૨૩ વચ્ચે લગભગ બમણો થઈને રૂ. ૬.૪૬ થવાનો અંદાજ છે. આ જ સમયગાળા દરમિયાન, જિલ્લા ન્યાયતંત્રમાં મહિલાઓનો હિસ્સો પણ વધીને ૩૮ ટકા થયો છે. જોકે, જિલ્લા ન્યાયતંત્રમાં અનુસૂચિત જનજાતિ (ST) અને અનુસૂચિત જાતિ (SC)નો હિસ્સો અનુક્રમે માત્ર 5% અને 14% છે.
