શું તમે ક્યારેય ‘કઢી સમોસા’ ખાધા છે? ઉનાળાની સાંજ માટે આ રહ્યો સૌથી પરફેક્ટ અને ચટાકેદાર નાસ્તો

કેમ ઉનાળામાં સમોસાને ચટણીને બદલે કઢી સાથે ખાવા જોઈએ?

ભારતીય ખાનપાનમાં જો કોઈ એક નાસ્તાનું નામ સૌથી ઉપર આવતું હોય, તો તે છે સમોસા. સાંજની ચા હોય કે ઘરે આવેલા મહેમાન, સમોસા હંમેશા પહેલી પસંદ હોય છે. પરંતુ શું તમે ક્યારેય સમોસાને ચટણી કે સોસના બદલે ગરમા-ગરમ, ખાટી-મીઠી કઢી સાથે ટ્રાય કર્યા છે? જો નહીં, તો તમે સ્વાદના એક અદ્ભુત ‘મેજિક’ ને મિસ કરી રહ્યા છો.

ગુજરાત અને રાજસ્થાનના કેટલાક ભાગોમાં ‘કઢી સમોસા’ એક અત્યંત લોકપ્રિય સ્ટ્રીટ ફૂડ છે. આ ડિશ માત્ર ખાવામાં જ લાજવાબ નથી, પરંતુ ઉનાળાની દૃષ્ટિએ તમારા પાચન (Digestion) માટે પણ ઉત્તમ માનવામાં આવે છે. ચાલો જાણીએ તેને બનાવવાની પૂરી રીત અને તેના પાછળનું મજેદાર કોમ્બિનેશન.

કેમ ખાસ છે કઢી અને સમોસાનું મેલ?

સામાન્ય રીતે સમોસા ભારે અને તળેલા હોય છે, જેને પચાવવામાં ક્યારેક પેટને મહેનત કરવી પડે છે. પરંતુ જ્યારે તેને દહીં અને બેસનમાંથી બનેલી કઢી સાથે પીરસવામાં આવે છે, ત્યારે દહીંના પ્રોબાયોટિક ગુણો અને કઢીમાં રહેલા મસાલાઓનું સંતુલન તેને હળવું બનાવી દે છે.

આ ડિશની ખાસિયત એ છે કે તેમાં એક તરફ કુરકુરા અને મસાલેદાર સમોસા હોય છે, તો બીજી તરફ મખમલી અને ક્રીમી કઢી. જ્યારે સમોસાના ટુકડા પર ગરમ કઢી નાખવામાં આવે છે, ત્યારે સમોસાનું બહારનું પડ થોડું નરમ અને થોડું કુરકુરું રહે છે, જે સ્વાદનો એક અનોખો અનુભવ આપે છે.

કઢી સમોસા બનાવવા માટે જરૂરી સામગ્રી

આ રેસીપીને આપણે બે મુખ્ય ભાગમાં વહેંચી શકીએ છીએ: ખસ્તા સમોસા અને મખમલી કઢી.

1. ક્રિસ્પી સમોસા માટે:

• મેંદો: 2 કપ

• અજમો: 1 નાની ચમચી (પાચન માટે બેસ્ટ)

• ઘી અથવા તેલ (મોણ માટે): 3-4 મોટી ચમચી

• મીઠું: સ્વાદ મુજબ

• પાણી: કઠણ લોટ બાંધવા માટે

• સ્ટફિંગ માટે: બાફેલા બટાકા, બાફેલા વટાણા, ઝીણા સમારેલા લીલા મરચાં, છીણેલું આદુ અને સૂકા મસાલા (ધાણા પાવડર, ગરમ મસાલો, આમચૂર, લાલ મરચું અને વરિયાળી).

2. મખમલી કઢી માટે:

• તાજું દહીં (થોડું ખાટું હોય તો વધુ સારું): 1 કપ

• બેસન: 1/4 કપ

• હળદર: અડધી નાની ચમચી

• આદુ-મરચાની પેસ્ટ: 1 મોટી ચમચી

• મીઠું: સ્વાદ મુજબ

• ખાંડ અથવા ગોળ: એક નાનો ટુકડો (ખાટો-મીઠો સ્વાદ આપવા માટે)

3. વઘાર (Tempering) માટે:

• ઘી અથવા તેલ: 2 મોટી ચમચી

• રાઈ: 1 નાની ચમચી

• મીઠો લીમડો: 8-10 પાન

• સૂકા લાલ મરચાં: 2-3

• હીંગ: એક ચપટી (ઉત્તમ સુગંધ અને પાચન માટે)

બનાવવાની સરળ રીત (Step-by-Step)

સ્ટેપ 1: સમોસાની તૈયારી

સૌ પ્રથમ મેંદામાં મીઠું, અજમો અને મોણ (ઘી કે તેલ) નાખો. મોણ એટલું હોવું જોઈએ કે મેંદાને હાથમાં દબાવતા તેનો લાડવો બની જાય. હવે થોડું-થોડું પાણી નાખીને કઠણ લોટ બાંધી લો. તેને 20 મિનિટ ઢાંકીને રહેવા દો.

સ્ટફિંગ માટે, એક કડાઈમાં તેલ ગરમ કરો, તેમાં જીરું અને હીંગનો વઘાર કરો. હવે આદુ, મરચાં અને બાફેલા બટાકા-વટાણા નાખો. બધા સૂકા મસાલા ઉમેરી સારી રીતે સાંતળી લો અને ઠંડું થવા દો. હવે લોટના લુઆ બનાવી તેને વણી લો અને તેમાં સ્ટફિંગ ભરીને સમોસાનો આકાર આપો.

સ્ટેપ 2: કઢી તૈયાર કરવી

એક મોટા બાઉલમાં દહીં અને બેસનને સારી રીતે ફેંટી લો જેથી કોઈ ગાંઠ ન રહે. હવે તેમાં હળદર, મીઠું અને આદુ-મરચાની પેસ્ટ ઉમેરો. તેમાં જરૂર મુજબ પાણી નાખીને એક પાતળું મિશ્રણ તૈયાર કરો.

એક પેનમાં આ મિશ્રણને નાખો અને સતત હલાવતા રહી ધીમી આંચ પર પકાવો. જ્યારે કઢી ઉકળવા લાગે અને થોડી ઘટ્ટ થાય, ત્યારે તેમાં ગોળ કે ખાંડનો નાનો ટુકડો નાખો. આ કઢીને તે ખાસ ‘ગુજરાતી ટચ’ આપશે.

સ્ટેપ 3: વઘાર કરવો

કઢીનો અસલી જીવ તેના વઘારમાં છે. એક નાના પેનમાં ઘી ગરમ કરો, તેમાં રાઈ, સૂકા લાલ મરચાં, મીઠો લીમડો અને હીંગ નાખો. જ્યારે રાઈ તતડવા લાગે, ત્યારે આ વઘારને ગરમા-ગરમ કઢી ઉપર રેડી દો. કઢીની સુગંધ આખા ઘરમાં ફેલાઈ જશે.

સ્ટેપ 4: સમોસા તળવા

શેફ વરુણ ઇનામદારના જણાવ્યા મુજબ, સમોસાને ક્યારેય ખૂબ તેજ આંચ પર ન તળવા જોઈએ. સમોસાને મધ્યમથી ધીમી આંચ પર ત્યાં સુધી તળો જ્યાં સુધી તે ગોલ્ડન બ્રાઉન અને એકદમ કુરકુરા ન થઈ જાય. ધીમી આંચ પર તળવાથી સમોસા અંદર સુધી ચઢે છે અને કઢી નાખ્યા પછી પણ એકદમ ‘સોગી’ (પોચા) થતા નથી.

પીરસવાની ‘બજાર જેવી’ રીત

કઢી સમોસા પીરસવાની એક ખાસ રીત છે જે તેના સ્વાદને બમણો કરી દે છે:

1. એક ઊંડી પ્લેટ અથવા મોટો બાઉલ લો.

2. તેમાં એક કે બે સમોસા રાખો અને તેને હાથથી વચ્ચેથી થોડા તોડી લો.

3. હવે સમોસાની ઉપર ભરપૂર માત્રામાં ગરમા-ગરમ કઢી નાખો.

4. ઉપરથી ઝીણી સમારેલી કાચી ડુંગળી અને તાજા ધાણા નાખો.

5. સૌથી છેલ્લે તેની ઉપર નાયલોન સેવ અથવા બીકાનેરી ભુજિયા ભભરાવો.

‘કઢી સમોસા’ માત્ર એક નાસ્તો નથી, પરંતુ ઉત્તર અને પશ્ચિમ ભારતના સ્વાદનો સંગમ છે. જો તમે એ જ જૂની ચટણી ખાઈને કંટાળી ગયા હોવ, તો આ વખતે તમારા કિચનમાં શેફ વરુણ ઇનામદારની આ રેસીપી ચોક્કસ ટ્રાય કરજો. આ મહેમાનોને ઇમ્પ્રેસ કરવાની પણ એક શાનદાર અને અલગ રીત છે. તો રાહ શેની જુઓ છો, આ વીકેન્ડ પર બનાવો ખસ્તા સમોસા અને મખમલી કઢીનું આ લાજવાબ કોમ્બિનેશન!