ચિયા સીડ્સથી લઈને બદામ સુધી: ખાતા પહેલા કેટલા કલાક પલાળવા જોઈએ?

પાચન સુધારવા અને વાળ ખરતા અટકાવવા માંગો છો? તો આજથી જ સીડ્સ ખાવાની રીત બદલો

આજકાલ હેલ્થ કોન્શિયસ લોકોના ડાયટમાં ચિયા સીડ્સ, અળસી (Flax seeds), સૂર્યમુખીના બીજ અને બદામ-અખરોટનો સમાવેશ અનિવાર્ય બની ગયો છે. ડોક્ટરો પણ વાળ ખરતા અટકાવવા અને હૃદયના સ્વાસ્થ્ય માટે આ બીજ ખાવાની સલાહ આપે છે. પરંતુ, મોટાભાગના લોકો તેને ડાયરેક્ટ ખાવાની ભૂલ કરે છે. આયુર્વેદ અનુસાર, જો તમે બીજ અને ડ્રાયફ્રૂટ્સને પલાળ્યા વગર ખાઓ છો, તો તેનું ૨૦-૩૦% પોષણ પણ શરીરને મળતું નથી.

બીજને પલાળવા પાછળનું વિજ્ઞાન

કોઈપણ છોડ કે વૃક્ષનું બીજ એ તેના જીવનનું ‘કેન્દ્રિત સ્વરૂપ’ છે. તેમાં બધા જ પોષક તત્વો સંકુચિત અવસ્થામાં હોય છે. જ્યારે આપણે તેને પાણીમાં પલાળીએ છીએ, ત્યારે તેમાં રહેલી ‘સંગ્રહિત ઊર્જા’ (Stored Energy) સક્રિય થાય છે. પાણી મળતા જ બીજમાં રાસાયણિક ફેરફારો થાય છે, જે તેને પચવામાં સરળ બનાવે છે અને પોષક તત્વોને મુક્ત કરે છે.

કેટલો સમય પલાળી રાખવા જોઈએ?

દરેક બીજની પ્રકૃતિ અલગ હોય છે, પરંતુ સામાન્ય નિયમ મુજબ:

• આદર્શ સમય: ૬ થી ૮ કલાક (રાત્રે પલાળીને સવારે ખાવા શ્રેષ્ઠ છે).

• ઝડપી વિકલ્પ: જો સમય ઓછો હોય, તો ઓછામાં ઓછા ૨ કલાક હૂંફાળા પાણીમાં પલાળી રાખવા જોઈએ.

• ધ્યાન રાખો: પલાળ્યા પછી બીજને ચોખ્ખા પાણીથી ધોવા અત્યંત જરૂરી છે. તેની પર રહેલા પ્રિઝર્વેટિવ્સ અને કેમિકલ્સ દૂર કરવાથી જ તે સુરક્ષિત બને છે.

આયુર્વેદિક દ્રષ્ટિકોણ: ગરમીથી ઠંડક તરફ

બદામ, અખરોટ અને પિસ્તા જેવા ડ્રાયફ્રૂટ્સ કુદરતી રીતે ગરમ પ્રકૃતિના હોય છે. જો ઉનાળામાં તેને સીધા ખાવામાં આવે તો તે પેટમાં ગરમી, ખીલ કે એસિડિટી કરી શકે છે. પરંતુ જ્યારે તેને પાણીમાં પલાળવામાં આવે છે, ત્યારે તેની તાસીર (શક્તિ) બદલાઈ જાય છે અને તે શરીરમાં ઠંડક આપે છે. પલાળેલા બીજ શરીરના દોષોને સંતુલિત રાખવામાં મદદ કરે છે.

પલાળીને ખાવાના મુખ્ય ફાયદા

૧. વધુ પોષણ: પલાળવાથી વિટામિન્સ અને મિનરલ્સનું શોષણ ક્ષમતા વધી જાય છે. ૨. પાચનમાં સરળતા: બીજમાં રહેલું ફાયટીક એસિડ (જે પોષણ રોકે છે) પલાળવાથી દૂર થાય છે, જેનાથી પેટ ફૂલવું કે ગેસ જેવી સમસ્યા થતી નથી. ૩. ઝેરી તત્વોની મુક્તિ: પ્રિઝર્વેટિવ્સ અને ધૂળ-માટી સાફ થઈ જાય છે. ૪. તાજગી અને સ્વાદ: પલાળેલા ડ્રાયફ્રૂટ્સ ખાવામાં નરમ અને વધુ સ્વાદિષ્ટ લાગે છે.

કયા બીજ પર આ નિયમ લાગુ પડે છે?

ચિયા સીડ્સ, સૂર્યમુખીના બીજ, કોળાના બીજ (Pumpkin seeds), તરબૂચના બીજ તેમજ બદામ, કાજુ, અખરોટ, કિસમિસ, અંજીર અને પિસ્તા – આ તમામ વસ્તુઓને પલાળીને ખાવી હિતાવહ છે.

માત્ર મોંઘા ડ્રાયફ્રૂટ્સ અને બીજ ખરીદવા પૂરતું નથી, તેને ખાવાની સાચી પદ્ધતિ જાણવી પણ એટલી જ જરૂરી છે. જો તમે તમારા શરીરને પૂરતું પોષણ આપવા માંગતા હોવ, તો આજથી જ આ ‘પલાળવાનો નિયમ’ અમલમાં મૂકો.