શું તમારો સ્માર્ટફોન જ તમારા માથાના દુખાવાનું કારણ છે? જાણો માઈગ્રેન અને સ્ક્રીન ટાઈમ વચ્ચેનું કનેક્શન

શું વધતો જતો સ્ક્રીન ટાઈમ માઇગ્રેનનું કારણ બની રહ્યો છે? જાણો નિષ્ણાતોનો મત અને બચવાના ઉપાયો

આધુનિક જીવનશૈલીમાં મોબાઈલ, લેપટોપ અને ટીવી આપણા જીવનનો અભિન્ન હિસ્સો બની ગયા છે. સવારથી રાત સુધી આપણે કોઈને કોઈ સ્ક્રીન સામે હોઈએ છીએ. ઓફિસનું કામ હોય, અભ્યાસ હોય કે મનોરંજન, આપણી નિર્ભરતા ગેજેટ્સ પર વધી ગઈ છે. પરંતુ શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે તમારી આ આદત તમારા મગજ અને આંખો માટે કેટલી ઘાતક સાબિત થઈ શકે છે? નિષ્ણાતોના મતે, સતત સ્ક્રીન સામે રહેવાથી માત્ર સામાન્ય માથાનો દુખાવો જ નહીં, પણ તે માઇગ્રેન જેવી ગંભીર સમસ્યાને પણ ટ્રિગર કરી શકે છે.

સ્ક્રીન ટાઈમ અને માઇગ્રેન વચ્ચેનો સંબંધ

દિલ્હીની આરએમએલ હોસ્પિટલના મેડિસિન વિભાગના ડાયરેક્ટર પ્રોફેસર ડૉ. સુભાષ ગિરીના જણાવ્યા અનુસાર, જ્યારે આપણે લાંબા સમય સુધી સ્ક્રીન જોઈએ છીએ, ત્યારે તે આપણી આંખો અને મગજ પર સતત દબાણ પેદા કરે છે. આ દબાણ માઇગ્રેનનો હુમલો લાવવા માટે પૂરતું છે.

બ્લુ લાઈટની અસર: ડિજિટલ સ્ક્રીનમાંથી નીકળતી ‘બ્લુ લાઈટ’ (Blue Light) આપણી આંખોને જલ્દી થકવી દે છે. આ પ્રકાશ મગજને વધુ સક્રિય રહેવા માટે મજબૂર કરે છે, જેના કારણે ચેતાતંત્રમાં તણાવ પેદા થાય છે. ખાસ કરીને અંધારામાં મોબાઈલ વાપરવો અથવા ખૂબ જ નજીકથી સ્ક્રીન જોવી એ માઇગ્રેન માટે ‘બળતામાં ઘી’ હોમવાનું કામ કરે છે.

માઇગ્રેનના લક્ષણો અને સંકેતો

ઘણીવાર લોકો સામાન્ય માથાના દુખાવા અને માઇગ્રેન વચ્ચેનો તફાવત સમજી શકતા નથી. જો તમને નીચે મુજબના લક્ષણો દેખાય, તો તે માઇગ્રેન હોઈ શકે છે:

આંખોમાં અચાનક ઝિલમિલાટ થવો અથવા અંધારા આવવા.

માથાના કોઈ એક ભાગમાં અસહ્ય દુખાવો થવો.

તેજ પ્રકાશ અથવા મોટા અવાજથી પરેશાની થવી.

માથામાં ભારેપણું અને સાથે ઉબકા કે ઉલટી જેવું લાગવું.

ડિજિટલ લાઈફસ્ટાઈલને કારણે ખાસ કરીને યુવાનોમાં આ લક્ષણો વધુ જોવા મળી રહ્યા છે, જેને નજરઅંદાજ કરવું ભવિષ્યમાં ગંભીર ન્યુરોલોજીકલ સમસ્યાઓ નોતરી શકે છે.

કોને સૌથી વધુ જોખમ છે?

માઇગ્રેનનો ખતરો દરેક વ્યક્તિ માટે અલગ-અલગ હોઈ શકે છે, પરંતુ કેટલાક લોકો આ લિસ્ટમાં મોખરે છે:

IT પ્રોફેશનલ્સ અને વિદ્યાર્થીઓ: જેઓ દિવસના ૮ થી ૧૦ કલાક કોમ્પ્યુટર કે મોબાઈલ પર કામ કરે છે.

ગેમર્સ: બાળકો અને યુવાનો જે સતત કલાકો સુધી હાઈ-ગ્રાફિક્સ ગેમ્સ રમતા હોય છે.

અગાઉની હિસ્ટ્રી: જેમને પહેલાથી જ માઇગ્રેનની તકલીફ છે, તેમના માટે વધતો સ્ક્રીન ટાઈમ સ્થિતિ વધુ બગાડી શકે છે.

નિદ્રાધીન લોકો: જેઓ પૂરતી ઊંઘ લેતા નથી અને મોડી રાત સુધી સ્ક્રીન જોતા રહે છે.

બચાવ અને સાવચેતીના ઉપાયો

નિષ્ણાતો માઇગ્રેનથી બચવા માટે કેટલીક વ્યવહારુ સલાહ આપે છે, જેનું પાલન કરવું ખૂબ જ સરળ છે:

20-20-20 નિયમ અપનાવો: દર ૨૦ મિનિટે સ્ક્રીન પરથી નજર હટાવો, ૨૦ ફૂટ દૂર રહેલી કોઈ વસ્તુને જુઓ અને ૨૦ સેકન્ડ માટે આંખોને આરામ આપો. આનાથી આંખો પરનું દબાણ ઘટે છે.

સ્ક્રીન સેટિંગ્સ: તમારા ગેજેટ્સની બ્રાઈટનેસ હંમેશા આસપાસના પ્રકાશ મુજબ રાખો. ‘નાઈટ મોડ’ અથવા બ્લુ લાઈટ ફિલ્ટરનો ઉપયોગ કરવો હિતાવહ છે.

અંધારામાં ઉપયોગ ટાળો: ક્યારેય પણ અંધારા રૂમમાં મોબાઈલ કે લેપટોપનો ઉપયોગ ન કરો. આનાથી આંખોની કીકી પર સીધું અને વધુ પડતું દબાણ આવે છે.

હાઇડ્રેશન અને ઊંઘ: દિવસ દરમિયાન પુષ્કળ પાણી પીવો અને ઓછામાં ઓછી ૭ થી ૮ કલાકની ગુણવત્તાયુક્ત ઊંઘ લો.