પેઇનકિલર્સની આદત પડી શકે છે મોંઘી: કિડની પર થઈ શકે છે ગંભીર અસર; નિષ્ણાત ડોક્ટરોએ આપ્યું ‘હેલ્થ એલર્ટ’

કઈ દવા છે કિડની માટે વધુ સુરક્ષિત અને કઈ લીવરને કરે છે નુકસાન?

આધુનિક જીવનશૈલીમાં ભાગદોડ અને કામના તણાવ વચ્ચે માથાનો દુખાવો, કમરનો દુખાવો કે સાંધાનો દુખાવો સામાન્ય બની ગયો છે. આ દુખાવામાંથી ત્વરિત રાહત મેળવવા માટે મોટાભાગના લોકો મેડિકલ સ્ટોર પરથી ડોક્ટરના પ્રિસ્ક્રિપ્શન વગર પેઇનકિલર્સ (પીડાનાશક દવાઓ) લેતા હોય છે. પરંતુ તાજેતરના તબીબી અહેવાલો મુજબ, આ રીતે વારંવાર અને લાંબા સમય સુધી દવાઓ લેવી એ કિડનીના સ્વાસ્થ્ય માટે અત્યંત ખતરનાક સાબિત થઈ શકે છે.

કિડની: શરીરનું ફિલ્ટર પાવર હાઉસ

કિડની આપણા શરીરના સૌથી મહત્વપૂર્ણ અંગોમાંનું એક છે. તે લોહીમાંથી અશુદ્ધિઓ અને વધારાનું પ્રવાહી ફિલ્ટર કરવાનું, શરીરમાં ઇલેક્ટ્રોલાઇટનું સંતુલન જાળવવાનું અને બ્લડ પ્રેશરને નિયંત્રિત કરવાનું કામ કરે છે. જ્યારે આપણે કોઈ પણ દવા લઈએ છીએ, ત્યારે તેનો નિકાલ ઘણીવાર કિડની દ્વારા થાય છે. જો પેઇનકિલર્સનો વપરાશ મર્યાદા કરતા વધી જાય, તો આ ફિલ્ટર પાવર હાઉસ પર વધારાનું ભારણ આવે છે, જે લાંબા ગાળે કિડની ફેઈલરનું કારણ બને છે.

NSAIDs અને પ્રોસ્ટાગ્લાન્ડિનનું જોખમ

નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, કિડનીને સૌથી વધુ નુકસાન પહોંચાડતી દવાઓનો સમૂહ NSAIDs (Non-Steroidal Anti-Inflammatory Drugs) છે. જેમાં સામાન્ય રીતે વપરાતી આઇબુપ્રોફેન, ડાયક્લોફેનાક અને નેપ્રોક્સેનનો સમાવેશ થાય છે. આ દવાઓ શરીરમાં દુખાવો ઘટાડે છે, પરંતુ સાથે સાથે ‘પ્રોસ્ટાગ્લાન્ડિન’ નામના પદાર્થનું સ્તર પણ ઘટાડે છે. પ્રોસ્ટાગ્લાન્ડિન કિડનીમાં લોહીનો પ્રવાહ જાળવી રાખવા માટે જવાબદાર છે. જ્યારે તેનું સ્તર ઘટે છે, ત્યારે કિડનીને પૂરતું લોહી મળતું નથી અને તેના કોષો ડેમેજ થવા લાગે છે.

કોના માટે જોખમ વધુ છે?

ડોક્ટરોના મતે નીચે મુજબના લોકોએ પેઇનકિલર્સ લેતા પહેલા ખાસ ધ્યાન રાખવું જોઈએ:

• વૃદ્ધો: ઉંમર સાથે કિડનીની કાર્યક્ષમતા ઘટતી હોય છે.

• ક્રોનિક રોગીઓ: ડાયાબિટીસ અથવા હાઈ બ્લડ પ્રેશર ધરાવતા લોકો.

• ડિહાઇડ્રેશન: શરીરમાં પાણીની ઉણપ હોય ત્યારે દવા લેવી કિડની માટે જીવલેણ બની શકે છે.

• અન્ય દવાઓ સાથે: જે લોકો હૃદયની કે બ્લડ પ્રેશરની દવાઓ લેતા હોય તેમણે ખાસ તકેદારી રાખવી જોઈએ.

સુરક્ષિત વિકલ્પ શું હોઈ શકે?

ડોક્ટરો કહે છે કે પીડા અસહ્ય હોય ત્યારે પેરાસિટામોલ (Paracetamol) એ કિડની માટે અન્ય પેઇનકિલર્સની સરખામણીએ વધુ સુરક્ષિત વિકલ્પ છે, પરંતુ તેનો પણ અતિરેક લીવરને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. લાંબા ગાળાના દુખાવા માટે ફિઝિયોથેરાપી, યોગ અથવા આહારમાં ફેરફાર જેવા કુદરતી માર્ગો અપનાવવા જોઈએ.

દુખાવો એ શરીરનો એક સંકેત છે કે કંઈક બરાબર નથી. માત્ર પેઇનકિલર લઈને તેને દબાવી દેવું એ કાયમી ઉકેલ નથી. જો તમે મહિનામાં ૪ થી ૫ થી વધુ વાર પેઇનકિલર્સ લો છો, તો આજે જ તમારી કિડનીની તપાસ (KFT) કરાવો અને હંમેશા ડોક્ટરની સલાહ મુજબ જ દવાઓ લેવાનો આગ્રહ રાખો.