ફક્ત ૧૦ મિનિટનું આ કામ અને ટેન્શન ગાયબ! 95% લોકો પર અખતરો સફળ
આજના ભાગદોડભર્યા જીવનમાં આપણે અવારનવાર થાક અને માનસિક તણાવનો અનુભવ કરીએ છીએ. ઘણીવાર આપણને કંઈપણ કરવાનું મન નથી થતું અને આપણે એક જગ્યાએ બેસી રહેવાનું પસંદ કરીએ છીએ. પરંતુ શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે તમારા મૂડ (માઇન્ડસેટ) અને તમારી શારીરિક હલચલ વચ્ચે કોઈ સીધો સંબંધ છે? તાજેતરમાં થયેલા એક વૈશ્વિક સંશોધનમાં આ બાબતને લઈને ખૂબ જ ચોંકાવનારા અને સકારાત્મક ખુલાસા થયા છે. આ રિસર્ચ સાબિત કરે છે કે જ્યારે માણસ અંદરથી સારું અનુભવે છે, ત્યારે તે શારીરિક રીતે વધુ એક્ટિવ બને છે. એટલે કે, સારો મૂડ આપણને વધુ ચાલવા અને સક્રિય રહેવા માટે પ્રેરિત કરે છે.
આ આંતરરાષ્ટ્રીય રિસર્ચ પ્રખ્યાત વિજ્ઞાન પત્રિકા ‘નેચર હ્યુમન બિહેવિયર’ (Nature Human Behaviour) માં પ્રકાશિત થયું છે. દુનિયાભરના 67 સંશોધન જૂથોએ ભેગા મળીને આશરે ત્રણ લાખથી વધુ લોકોના રીઅલ-ટાઇમ (જે-તે સમયના) મૂડ રિપોર્ટનો અભ્યાસ કર્યો. આ વિશાળ ડેટાના વિશ્લેષણ પરથી જાણવા મળ્યું કે રોજિંદી નાની-મોટી પ્રવૃત્તિઓ કરવાથી પણ લોકોના મૂડમાં નોંધપાત્ર સુધારો થાય છે.
સ્માર્ટફોન અને સ્માર્ટવોચે ખોલ્યા રહસ્યો
આ સંશોધનમાં જર્મનીની ‘રુહર યુનિવર્સિટી બોચુમ’ (Ruhr University Bochum) તેમજ યુરોપ અને અમેરિકાની અન્ય પ્રતિષ્ઠિત સંસ્થાઓના વૈજ્ઞાનિકો જોડાયા હતા. તેમણે કોઈ બંધ લેબોરેટરીમાં બેસીને આ પ્રયોગ નથી કર્યો, પરંતુ લોકોના વાસ્તવિક જીવનની ગતિવિધિઓ પર નજર રાખી હતી. આ માટે તેમણે 8,000 થી વધુ સહભાગીઓના સ્માર્ટફોન અને પહેરી શકાય તેવા ગેજેટ્સ (જેમ કે ફિટનેસ બેન્ડ અને સ્માર્ટવોચ) માંથી ડેટા એકત્રિત કર્યો.
આ આધુનિક ઉપકરણોની મદદથી સંશોધકો એ સમજી શક્યા કે લોકો પોતાની દિનચર્યા દરમિયાન કેવું અનુભવે છે અને તેઓ કેટલું ચાલે છે. જ્યારે લોકો ખુશ હતા, ત્યારે તેમના પગ આપોઆપ ઝડપથી ચાલવા લાગતા હતા. ટેક્નોલોજીના આ ઉપયોગે વિજ્ઞાનીઓને માનવ મનની સ્થિતિ અને શરીરના હલનચલનને ખૂબ જ નજીકથી સમજવાની તક આપી.
બસ થોડાક ડગલાં અને તમારી ઉર્જા બમણી!
અભ્યાસના અહેવાલો મુજબ, વ્યક્તિની અંદર રહેલી શારીરિક સક્રિયતા (Physical Activity) નો સીધો સંબંધ તેની સકારાત્મક ભાવનાઓ અને ઉર્જાના સ્તર સાથે છે. જ્યારે આપણે થોડુંક પણ ચાલીએ છીએ અથવા કોઈ કામ કરીએ છીએ, ત્યારે શરીરમાં એક નવી ઉર્જાનો સંચાર થાય છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે, આ પ્રવૃત્તિઓથી આળસ અથવા વધુ પડતી શાંતિ દૂર થાય છે અને વ્યક્તિ માનસિક રીતે જાગૃત બને છે.
આ રિસર્ચમાં સામેલ 95 ટકાથી વધુ લોકોએ સ્વીકાર્યું કે શારીરિક હલચલ દરમિયાન અથવા તે પછી તેમના ઉર્જાના સ્તરમાં જબરદસ્ત વધારો થયો હતો. આનો સીધો અર્થ એ છે કે જો તમે કંટાળો અનુભવી રહ્યા હોવ, તો માત્ર 10-15 મિનિટનો વૉક (ચાલવું) તમારી આખી એનર્જી બદલી શકે છે.
સુખદ વર્તુળ: સારો મૂડ એટલે વધુ એક્ટિવિટી
આ સંશોધન એક અદ્ભુત ચક્ર (Cycle) વિશે જણાવે છે. મોટાભાગના લોકોના કિસ્સામાં એવું જોવા મળ્યું કે શારીરિક પ્રવૃત્તિ કર્યા પછી તેમનો મૂડ સારો થઈ જાય છે. બીજી બાજુ, જ્યારે લોકો પહેલેથી જ ખુશ અથવા સકારાત્મક મૂડમાં હોય છે, ત્યારે તેઓ આપોઆપ વધુ ચાલવા અથવા કામ કરવા તરફ પ્રેરાય છે.
એટલે કે, જો તમે ખુશ હશો તો તમે વધુ સક્રિય રહેશો અને જો તમે સક્રિય રહેશો તો તમે વધુ ખુશ રહેશો. આ એક એવું હેલ્ધી વર્તુળ છે જે માણસને શારીરિક અને માનસિક બંને રીતે ફિટ રાખે છે.
નબળા સ્વાસ્થ્યવાળા લોકોને સૌથી મોટો ફાયદો
આ રિસર્ચમાંથી એક ખૂબ જ આશાસ્પદ બાબત બહાર આવી છે. સંશોધકોએ જોયું કે જે લોકોનું સ્વાસ્થ્ય શરૂઆતમાં બહુ સારું નહોતું, અથવા જેઓ શારીરિક રીતે નબળા હતા, તેમને આ રોજિંદી નાની-મોટી પ્રવૃત્તિઓથી સૌથી વધુ ફાયદો થયો.
ઘણીવાર નબળા સ્વાસ્થ્યવાળા લોકો એમ વિચારીને બેસી રહે છે કે તેઓ જીમમાં જઈને ભારે કસરત નથી કરી શકતા. પરંતુ આ અભ્યાસ દર્શાવે છે કે તેમને ભારે વર્કઆઉટની જરૂર પણ નથી. માત્ર ઘરની નાની દિનચર્યા કે હળવું ચાલવું પણ તેમના મૂડ અને સ્વાસ્થ્યમાં મોટો સકારાત્મક બદલાવ લાવી શકે છે.
રોજિંદા જીવનની નાની પ્રવૃત્તિઓનું મોટું મહત્વ
આ અદભુત અભ્યાસના સહ-લેખિકા અને અમેરિકાની લુઇસિયાના સ્ટેટ યુનિવર્સિટીના પેનિંગ્ટન બાયોમેડિકલ રિસર્ચ સેન્ટરના નિષ્ણાત અમાન્ડા સ્ટાયાનો જણાવે છે કે, આ રિસર્ચ વાસ્તવિક દુનિયામાં સ્વાસ્થ્ય પ્રત્યેના આપણા વલણને સમજવા માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.
તેમના મતે, “દુનિયાભરની વિવિધ વસ્તી અને સંસ્કૃતિના લોકોના ડેટાને સામેલ કરીને અમને એક સ્પષ્ટ ચિત્ર મળ્યું છે. આ ચિત્ર બતાવે છે કે રોજિંદા જીવનમાં ખૂબ જ ઓછી માત્રામાં કરવામાં આવતી શારીરિક પ્રવૃત્તિ પણ સામાન્ય માણસના મૂડને ફ્રેશ રાખવામાં અકલ્પનીય ભૂમિકા ભજવે છે. તમારે ખુશ રહેવા માટે મેરેથોન દોડવાની જરૂર નથી, બસ સક્રિય રહેવું પૂરતું છે.”
પ્રયોગશાળાથી વાસ્તવિક જીવન તરફની સફર
ભૂતકાળમાં પણ આવા ઘણા સંશોધનો થયા છે જે સાબિત કરે છે કે કસરત કરવાથી સ્વાસ્થ્ય સારું રહે છે. પરંતુ તે તમામ સંશોધનો નિયંત્રિત લેબોરેટરી (Laboratory Settings) માં ચોક્કસ વાતાવરણ વચ્ચે કરવામાં આવ્યા હતા. આ નવું સંશોધન એટલા માટે ખાસ છે કારણ કે તે માણસના કુદરતી અને રોજિંદા વાતાવરણમાં કરવામાં આવ્યું છે.
આપણે ઓફિસે જતી વખતે કેટલું ચાલીએ છીએ, ઘરકામ કરતી વખતે કેટલી ઉર્જા વાપરીએ છીએ અથવા સાંજે સોસાયટીમાં આંટો મારતી વખતે કેવું અનુભવીએ છીએ – આ તમામ બાબતો આ રિસર્ચમાં સામેલ હતી. સ્માર્ટફોન અને પહેરી શકાય તેવા ઉપકરણોના કારણે જ આ બધું શક્ય બન્યું છે.
