Zero Sugar Drinks ભારતમાં હેલ્થ ટ્રેન્ડ: ૩૦% વેચાણ હવે ‘ઝીરો સુગર’ વેરિઅન્ટ્સનું, શું આપણે ખરેખર સ્વસ્થ બની રહ્યા છીએ?
Zero Sugar Drinks ભારતીય શહેરી મધ્યમ વર્ગ અને ખાસ કરીને યુવા પેઢી (Gen-Z) માં અત્યારે એક નવો ‘વેલનેસ ટ્રેન્ડ’ જોવા મળી રહ્યો છે. તે છે – ‘ઝીરો સુગર’ અથવા ‘શૂન્ય ખાંડ’ વાળા પીણાંનો ઉપયોગ. વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬ના આંકડા દર્શાવે છે કે ભારતમાં સોફ્ટ ડ્રિંક્સના વેચાણમાં મોટો બદલાવ આવ્યો છે. લોકો હવે પરંપરાગત સુગર ડ્રિંક્સ છોડીને ડાયેટ કોક, કોક ઝીરો અને પેપ્સી બ્લેક જેવા વિકલ્પો પસંદ કરી રહ્યા છે. પરંતુ, શું આ પરિવર્તન ખરેખર ભારતને ડાયાબિટીસ અને સ્થૂળતાથી બચાવશે?
બજારમાં આવેલી ક્રાંતિ અને આંકડા
ઉદ્યોગના તાજેતરના ડેટા મુજબ, ૨૦૨૦માં શૂન્ય અને ઓછી ખાંડવાળા પીણાંનો બજાર હિસ્સો માત્ર ૫ ટકા હતો, જે ૨૦૨૫ સુધીમાં વધીને ૩૦ ટકા થવાનો અંદાજ છે.
કોકા-કોલા: કંપનીના કુલ વેચાણમાં શૂન્ય-ખાંડ પીણાંનો હિસ્સો ૩૦ ટકા સુધી પહોંચી ગયો છે.
પેપ્સીકો: તેમના ખાંડ-મુક્ત વેરિઅન્ટ્સના વેચાણમાં ૫૯ ટકાનો તોતિંગ વધારો નોંધાયો છે.
ટાટા સ્ટારબક્સ જેવી પ્રીમિયમ બ્રાન્ડ્સ પણ હવે ગ્રાહકોને સુગર-ફ્રી ફ્લેવર્સ ઓફર કરી રહી છે, જે દર્શાવે છે કે ગ્રાહકો હવે પીણાંના લેબલ વાંચવા અને કેલરી ગણવામાં વધુ જાગૃત થયા છે.
શા માટે વધી રહી છે માંગ?
માર્કેટિંગ નિષ્ણાત શ્રીનિવાસ મૂર્તિના જણાવ્યા અનુસાર, સ્વાસ્થ્ય પ્રત્યેની સભાનતા હવે માત્ર પસંદગી નથી પણ મજબૂરી પણ બની છે. ભારતમાં વધતા ડાયાબિટીસના કેસોએ લોકોને ખાંડના સેવન પ્રત્યે ડરતા કરી દીધા છે. બીજી તરફ, Gen-Z પેઢી માટે ફિટ દેખાવું અને ‘બોડી ઇમેજ’ જાળવવી એ પ્રાથમિકતા છે. સ્વાદમાં કોઈ ખાસ ફરક ન હોવાથી, ગ્રાહકોને લાગે છે કે તેઓ કેલરી ઘટાડવાનો સૌથી સરળ રસ્તો અપનાવી રહ્યા છે.
નિષ્ણાતોની ચેતવણી: શું આ પીણાં સંપૂર્ણ સલામત છે?
આરોગ્ય નિષ્ણાતો આ ટ્રેન્ડને લઈને બેધારી તલવાર જેવી સ્થિતિ જોઈ રહ્યા છે. જોકે ખાંડ ઘટાડવી એ વજન નિયંત્રણ માટે સારું છે, પરંતુ આ પીણાંમાં રહેલા કૃત્રિમ સ્વીટનર્સ (Artificial Sweeteners) જેમ કે એસ્પાર્ટમ (Aspartame) અથવા સ્ટીવિયા ચર્ચાનો વિષય છે.
૧. દાંતનું સ્વાસ્થ્ય:
પેન ડેન્ટલ ફેમિલી પ્રેક્ટિસના અહેવાલ મુજબ, આ પીણાંમાં ખાંડ ભલે ન હોય, પરંતુ તે અત્યંત એસિડિક હોય છે. આ એસિડ દાંતના ઉપરના પડ (Enamel) ને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે, જેનાથી દાંતમાં સેન્સિટિવિટી અને સડો થઈ શકે છે.
૨. કૃત્રિમ સ્વીટનર્સના જોખમો:
ઘણા અભ્યાસો સૂચવે છે કે કૃત્રિમ સ્વીટનર્સ મગજને ગેરમાર્ગે દોરે છે. જ્યારે શરીરને મીઠાશનો અહેસાસ થાય છે પણ કેલરી મળતી નથી, ત્યારે ભૂખમાં વધારો થઈ શકે છે, જે આડકતરી રીતે વજન વધારવા માટે જવાબદાર બને છે. લાંબા ગાળે આ સ્વીટનર્સ હૃદય રોગ અને મેટાબોલિક ડિસઓર્ડરનું જોખમ પણ વધારી શકે છે.
૩. પાચનતંત્ર પર અસર:
સોફ્ટ ડ્રિંક્સમાં રહેલું કાર્બોનેશન (ગેસ) પેટમાં સોજો અને પાચન સંબંધી સમસ્યાઓ પેદા કરી શકે છે, ભલે તેમાં ખાંડ ન હોય.
શું હોવી જોઈએ તમારી રણનીતિ?
નિષ્ણાતો માને છે કે જો તમે ક્યારેક-ક્યારેક સ્વાદ માટે આ પીણાં પીતા હોવ તો તે હાનિકારક નથી, પરંતુ તેને પાણીના વિકલ્પ તરીકે જોવું એ ભૂલભરેલું છે.
લેબલ વાંચો: ‘સુગર-ફ્રી’ લખેલું હોય તો તેમાં કયા સ્વીટનર્સ વપરાયા છે તે તપાસો.
હાઇડ્રેશન માટે પાણી શ્રેષ્ઠ: શરીરની જરૂરિયાત પૂરી કરવા માટે પાણી, નાળિયેર પાણી કે છાશ જેવા કુદરતી વિકલ્પો જ સર્વોત્તમ છે.
મર્યાદિત સેવન: જો તમે ડાયાબિટીસના દર્દી હોવ, તો કૃત્રિમ સ્વીટનર્સનો ઉપયોગ કરતા પહેલા તમારા ડોક્ટરની સલાહ અવશ્ય લો.
ભારતમાં ખાંડ-મુક્ત પીણાંનો ક્રેઝ વધવો એ લોકોની સ્વાસ્થ્ય પ્રત્યેની જાગૃતિ તો દર્શાવે જ છે, પરંતુ કંપનીઓ માટે નફાનું નવું સાધન પણ છે. ગ્રાહક તરીકે આપણે સમજવું પડશે કે ‘ઝીરો સુગર’ એટલે ‘ઝીરો રિસ્ક’ નથી. સાચું સ્વાસ્થ્ય કુદરતી આહારમાં છે, ફેક્ટરીમાં પ્રોસેસ થયેલા ડબ્બાઓમાં નહીં.
