શું ખુલ્લા પગે ચાલવું હૃદય અને બ્લડ પ્રેશર માટે ફાયદાકારક છે?

શું ખુલ્લા પગે ચાલવું ખરેખર હૃદય અને બ્લડ પ્રેશર માટે ફાયદાકારક છે? જાણો દરરોજ કેટલો સમય ચાલવું જરૂરી અને તેના વૈજ્ઞાનિક ફાયદા

સવારે પાર્કમાં કે ખુલ્લા મેદાનમાં લીલા ઘાસ પર ખુલ્લા પગે ચાલવાની સલાહ આપણે અવારનવાર ઘરના વડીલો અને નિષ્ણાતો પાસેથી સાંભળતા હોઈએ છીએ. આધુનિક જીવનશૈલીમાં ઘણા લોકો તેને તણાવ ઘટાડવા, શરીરને સંપૂર્ણ આરામ આપવા અને હૃદયની તંદુરસ્તી જાળવવા માટે એક ઉત્તમ કુદરતી ઉપાય ગણે છે. પરંતુ શું ખરેખર ખુલ્લા પગે ચાલવાથી હૃદય સંબંધી સ્વાસ્થ્ય અને બ્લડ પ્રેશર પર સકારાત્મક અસર પડે છે? વૈજ્ઞાનિક સંશોધનો અને તબીબી નિષ્ણાતોના અહેવાલો આ વાતની પુષ્ટિ કરે છે કે નિયમિતપણે ખુલ્લા પગે વૉક કરવાથી શરીરની કાર્ડિયોવેસ્ક્યુલર ફિટનેસમાં નોંધપાત્ર સુધારો થાય છે.

શારીરિક સક્રિયતા અને હૃદયનું સ્વાસ્થ્ય

તંદુરસ્ત રહેવા માટે લોકોને રોજિંદા જીવનમાં સક્રિય રહેવાની અને સવાર-સાંજ વૉકિંગ કરવાની સલાહ આપવામાં આવે છે. જો તમે તમારી દૈનિક વૉકમાં રોજ થોડી મિનિટો ખુલ્લા પગે ચાલવાનું ઉમેરો છો, તો તેનાથી હૃદયના સ્વાસ્થ્ય (Heart Health) ને મોટો ફાયદો થઈ શકે છે. નિષ્ણાતો જણાવે છે કે ખુલ્લા પગે ચાલવાથી મળતી શારીરિક સક્રિયતા હાઈ બ્લડ પ્રેશર અને હૃદયરોગના જોખમને ઓછું કરે છે.

‘અમેરિકન હાર્ટ એસોસિએશન’ મુજબ, હૃદયને મજબૂત રાખવા માટે દરેક પુખ્ત વ્યક્તિએ અઠવાડિયામાં ઓછામાં ઓછી ૧૫૦ મિનિટ મધ્યમ-તીવ્રતાવાળી એરોબિક કસરત કે ઝડપથી ચાલવું (Brisk Walk) જોઈએ. ખુલ્લા પગે ચાલવાનો વાસ્તવિક ફાયદો એ છે કે તે હાર્ટ રેટને સંતુલિત કરે છે, સ્નાયુઓને વધુ સક્રિય બનાવે છે અને બેઠાડુ જીવનશૈલીની નકારાત્મક અસરોને ઘટાડે છે.

પગના તળિયાનું ઉત્તેજન અને બ્લડ પ્રેશર પર અસર

‘નેશનલ સેન્ટર ફોર બાયોટેકનોલોજી ઈન્ફોર્મેશન’ (NCBI) ના અહેવાલ અનુસાર, જ્યારે વ્યક્તિ ખુલ્લા પગે ચાલે છે ત્યારે પગના તળિયા સીધા જમીન કે કુદરતી સપાટીના સંપર્કમાં આવે છે. પગરખાં કે શૂઝ પગને આકસ્મિક સપોર્ટ અને કુશનિંગ આપે છે, પરંતુ ખુલ્લા પગે ચાલવાથી ચાલવાની કુદરતી શૈલી (Walking Pattern) પુનઃસ્થાપિત થાય છે.

‘જર્નલ ઓફ એપ્લાઇડ નર્સિંગ એન્ડ હેલ્થ’ માં પ્રકાશિત અભ્યાસ દર્શાવે છે કે સવારે ખુલ્લા પગે ચાલવાથી સિસ્ટોલિક અને ડાયાસ્ટોલિક બ્લડ પ્રેશરમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો જોવા મળે છે. સંતુલિત બ્લડ પ્રેશર જાળવવાથી હૃદયરોગના હુમલા અને સ્ટ્રોક જેવા ગંભીર જોખમોથી બચી શકાય છે.

બ્લડ સર્ક્યુલેશનમાં સુધારો

ખુલ્લા પગે ચાલતી વખતે પગના તળિયામાં રહેલા હજારો નર્વ એન્ડિંગ્સ (ચેતાતંતુઓ) અને અંદરના નાના સ્નાયુઓ સીધા ઉત્તેજિત થાય છે. ‘જર્નલ ઓફ ફૂટ એન્ડ એન્કલ રિસર્ચ’ મુજબ, આ ઉત્તેજનાના કારણે સમગ્ર શરીરમાં રક્ત પરિભ્રમણ (Blood Circulation) ઝડપી અને યોગ્ય બને છે. નસોમાંથી લોહી હૃદય તરફ પાછું પ્રવાહિત થવાની પ્રક્રિયા (Venous Return) સરળ બને છે, જેનાથી હૃદય પરનો બોજ ઘટે છે.

દરરોજ ૧૫ થી ૩૦ મિનિટ ચાલવાથી થતા મુખ્ય ફાયદા

દરરોજ ૧૫ થી ૩૦ મિનિટ ખુલ્લા પગે ચાલવાથી નીચે મુજબના અદ્ભુત ફાયદાઓ થાય છે:

• દૈનિક શારીરિક સક્રિયતા (Physical Activity) માં નોંધપાત્ર વધારો થાય છે.

• હૃદય અને ફેફસાંની ઓક્સિજન કાર્યક્ષમતામાં સુધારો થાય છે.

• લાંબા સમય સુધી એક જગ્યાએ બેસી રહેવાની સુસ્ત ટેવોની હાનિકારક અસર ઘટે છે.

• શરીરનો સ્ટેમિના વધે છે અને એનર્જી લેવલમાં સુધારો થાય છે.

• મેટાબોલિક હેલ્થ મજબૂત બને છે અને વજન નિયંત્રિત કરવામાં મદદ મળે છે.

• બ્લડ શુગર અને વધતા કોલેસ્ટ્રોલ જેવા જોખમી પરિબળો અંકુશમાં રહે છે.

આયુર્વેદિક દ્રષ્ટિકોણથી પણ સવારે ખુલ્લા પગે લીલા ઘાસ પર ચાલવાના અનેક ગુણો વર્ણવવામાં આવ્યા છે. તે ચેતાતંતુઓને શાંત કરીને માનસિક તણાવ ઓછો કરે છે, મનને તાજગી આપે છે અને આંખોની દ્રષ્ટિ તેજ કરવામાં મદદરૂપ સાબિત થાય છે.