કિડની ફેલ્યોરથી બચવા શું કરવું અને શું ન કરવું?

કિડનીને આજીવન નિરોગી રાખવાની ગુરુચાવી: ડાયાબિટીસ, બીપી કંટ્રોલ અને કસરત કેમ જરૂરી?

આજની ભાગદોડ ભરી અને અસંતુલિત જીવનશૈલીમાં કિડની સંબંધિત બીમારીઓ અને કિડની ફેલ્યોરના કિસ્સાઓ ચિંતાજનક રીતે વધી રહ્યા છે. કિડની આપણા શરીરનું એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અંગ છે, જે રક્તને શુદ્ધ કરવાની સાથે શરીરમાંથી ઝેરી તત્વોને બહાર કાઢવાનું કામ કરે છે. ઇમરજન્સી ફિઝિશિયન ડૉ. જેફ યુ સાથેની એક વિશેષ મુલાકાતમાં, વાનકુવર જનરલ હોસ્પિટલના જાણીતા નેફ્રોલોજિસ્ટ ડૉ. સુનીત સિંહે કિડનીના રક્ષણ માટે અત્યંત ઉપયોગી અને વ્યાવહારિક ટિપ્સ શેર કરી હતી. તેમણે સમજાવ્યું હતું કે આપણી દિનચર્યામાં થોડા જાગૃત ફેરફારો કરીને કિડનીને લાંબા સમય સુધી સ્વસ્થ રાખી શકાય છે.

કિડનીને સ્વસ્થ રાખવા માટે શું કરવું?

ડૉ. સુનીત સિંહના જણાવ્યા મુજબ, કિડની ફેલ્યોરથી બચવા માટે સૌથી પહેલાં ચોક્કસ આદતો કેળવવી જરૂરી છે:

• બ્લડ પ્રેશર અને ડાયાબિટીસનું નિયંત્રણ: કિડનીના રોગો પાછળ અનિયંત્રિત બ્લડ પ્રેશર અને હાઇ સુગર (ડાયાબિટીસ) સૌથી મોટાં કારણો છે. તેથી સમયાંતરે આ બંનેની તપાસ કરાવવી અને દવાઓ દ્વારા તેમને કંટ્રોલમાં રાખવા ખૂબ જ જરૂરી છે.
• નિયમિત શારીરિક પ્રવૃત્તિ: દર અઠવાડિયે ઓછામાં ઓછી ૧૨૦ મિનિટ (અંદાજે રોજની ૨૦ મિનિટ) કસરત કે વોકિંગ માટે ફાળવવી જોઈએ. આનાથી શરીરમાં બ્લડ સરક્યુલેશન સુધરે છે, જે કિડનીના કાર્યને સરળ બનાવે છે.
• પૂરતા પ્રમાણમાં પાણીનું સેવન: કિડનીના કાર્યને યોગ્ય રાખવા અને શરીરમાં ઇલેક્ટ્રોલાઇટનું સંતુલન જાળવવા પૂરતું પાણી પીવું જરૂરી છે. આહારમાંથી મળતા પ્રવાહી સિવાય રોજના ઓછામાં ઓછું ૨.૫ લિટર સાદું પાણી પીવું જોઈએ.

શું ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સ યુક્ત પાણી પીવું જરૂરી છે?

આજના સમયમાં સ્માર્ટ ડ્રિંક્સ કે ઇલેક્ટ્રોલાઇટ વોટરનો ક્રેઝ વધી રહ્યો છે. આ અંગે ડૉક્ટરે સ્પષ્ટતા કરી હતી કે સામાન્ય લોકો માટે સાદું પાણી જ શ્રેષ્ઠ છે. જો તમે ભારે વર્કઆઉટ કે રમતગમતમાં સામેલ ન હોવ, તો ખાસ ઇલેક્ટ્રોલાઇટ પાણીની કોઈ આવશ્યકતા નથી. જોકે, જે લોકોની કિડની સંપૂર્ણ સ્વસ્થ છે તેઓ પાણીનો સ્વાદ બદલવા ક્યારેક તેનો ઉપયોગ કરે તો તેનાથી કોઈ નુકસાન થતું નથી.

કિડનીને બચાવવા માટે કઈ ભૂલો ટાળવી?

કિડની સુરક્ષા માટે કેટલીક ખોટી આદતોથી દૂર રહેવું એટલું જ મહત્વપૂર્ણ છે:

• સ્વ-દવા (Self-Medication) અને પેઇનકિલર્સ: ડૉક્ટરના પ્રિસ્ક્રિપ્શન વગર ઓવર-ધ-કાઉન્ટર પેઇનકિલર્સ (દર્દશામક દવાઓ) અને અન્ય એન્ટિબાયોટિક્સ વારંવાર લેવાની ટેવ કિડનીના કોષોને ગંભીર નુકસાન પહોંચાડે છે. સેલ્ફ મેડિકેશન તુરંત બંધ કરવું જોઈએ.
• પ્રારંભિક લક્ષણોની અવગણના: પેશાબમાં લોહી આવવું, પેશાબ ઓછો થવો કે પ ફીણ થવું, અને ચહેરા અથવા પગ પર અસ્પષ્ટ સોજો આવવો જેવા લક્ષણો કિડનીની તકલીફ દર્શાવે છે. આવા સંકેતો દેખાય ત્યારે તરત જ નિષ્ણાત ડૉક્ટરનો સંપર્ક કરવો જોઈએ.

ઘણા દર્દીઓ જ્યારે કિડની ફેલ્યોરના સ્ટેજ પર પહોંચી જાય છે અને તેમને ડાયાલિસિસ કરાવવું પડે છે, ત્યારે તેઓ શરૂઆતમાં કાળજી ન રાખવા કે રોગને ગંભીરતાથી ન લેવા બદલ અફસોસ વ્યક્ત કરતા હોય છે. ડૉ. સુનીત સિંહે સલાહ આપી છે કે દરેક વ્યક્તિએ પોતાની બીમારી અને તેની સારવાર અંગે ડૉક્ટર સાથે ખુલીને વાત કરવી જોઈએ અને પોતાના સ્વાસ્થ્ય પ્રત્યે સમયસર સચેત રહેવું જોઈએ.