કઈ બીમારી માટે કયા ડૉક્ટર પાસે જવું? જાણો તબીબી વિશેષજ્ઞો વિશેની મહત્વપૂર્ણ માહિતી જે તમને સાચી સારવાર અપાવવામાં કરશે મદદ
આપણા જીવનમાં સ્વાસ્થ્ય સૌથી મોટું ધન છે, પરંતુ જ્યારે આપણે બીમાર પડીએ છીએ ત્યારે મોટાભાગના લોકો સૌથી પહેલા સામાન્ય એમબીબીએસ ડૉક્ટર કે જનરલ ફિઝિશિયન પાસે જવાનું પસંદ કરતા હોય છે. જો શરૂઆતમાં સામાન્ય બીમારી હોય તો આ ડૉક્ટરો સાજા કરી દે છે, પરંતુ જો સ્થિતિમાં સુધારો ન થાય તો તેઓ નિષ્ણાત ડૉક્ટર પાસે જવાની સલાહ આપે છે. કમનસીબે, ઘણીવાર એવું જોવા મળે છે કે કેટલાક પ્રેક્ટિશનરો માત્ર ફી વસૂલવાના હેતુથી દર્દીને લાંબા સમય સુધી પોતાની જ સારવાર હેઠળ રાખે છે, જેના કારણે રોગ વધુ વકરે છે અને દર્દીની હાલત ગંભીર બને ત્યારે જ તેને નિષ્ણાતો પાસે મોકલવામાં આવે છે. આ સ્થિતિથી બચવા માટે દરેક વ્યક્તિએ એ જાણવું ખૂબ જ અનિવાર્ય છે કે કઈ બીમારી માટે કયા વિશેષજ્ઞ (Specialist) ડૉક્ટરનો સંપર્ક કરવો જોઈએ.
તબીબી ક્ષેત્રના વિવિધ નિષ્ણાત ડૉક્ટરો અને તેમની વિશેષતા
આરોગ્ય ક્ષેત્ર ખૂબ વિશાળ છે અને શરીરના અલગ-અલગ અંગો માટે અલગ-અલગ સુપર-સ્પેશિયાલિસ્ટ ડૉક્ટરો ઉપલબ્ધ હોય છે. જો આપણને યોગ્ય સમયે યોગ્ય ડૉક્ટર મળી જાય, તો સમય અને પૈસા બંનેની બચત થઈ શકે છે અને સાચી સારવાર પણ મળી શકે છે. ચાલો જાણીએ વિવિધ બીમારીઓ માટેના મુખ્ય નિષ્ણાતો વિશે:
જનરલ ફિઝિશિયન અથવા ઇન્ટર્નલ મેડિસિન ડૉક્ટર (ઇન્ટર્નિસ્ટ): આ ડૉક્ટરો મુખ્યત્વે પુખ્ત વયના લોકોને અસર કરતી સામાન્ય તેમજ જટિલ આંતરિક બીમારીઓની સારવાર કરે છે. શરીરના આંતરિક અવયવોને લગતી તબીબી સમસ્યાઓનું સંચાલન કરવામાં આ નિષ્ણાતો કુશળ હોય છે અને જરૂર પડ્યે અન્ય નિષ્ણાતો સાથે સંકલન પણ કરે છે.
બાળરોગ ચિકિત્સક (પેડિયાટ્રિશિયન): જન્મથી લઈને ૧૮ વર્ષ સુધીના શિશુઓ અને બાળકોની તબિયતની સંભાળ રાખવા માટે બાળરોગ નિષ્ણાતની સલાહ લેવી જોઈએ. બાળકોનું રસીકરણ, બાળપણના રોગોની સારવાર તેમજ તેમના શારીરિક અને માનસિક વિકાસનું નિરીક્ષણ આ ડૉક્ટરો કરે છે.
વૃદ્ધાશ્રમ ચિકિત્સક (જેરિયાટ્રિશિયન): સામાન્ય રીતે ૬૫ વર્ષથી વધુ ઉંમરના વડીલોને ઉંમર સંબંધિત અને અનેક પ્રકારની જટિલ સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ થતી હોય છે. આ વય જૂથની વિશેષ આરોગ્યસંભાળ જરૂરિયાતોને પહોંચી વળવા માટે આ ડૉક્ટરો નિષ્ણાત ગણાય છે.
કાર્ડિયોલોજિસ્ટ (હૃદય રોગ નિષ્ણાત): હૃદય અને રક્ત વાહિનીઓ (Blood Vessels) સંબંધિત તમામ રોગોની સારવાર કાર્ડિયોલોજિસ્ટ દ્વારા કરવામાં આવે છે. કોરોનરી આ7 ધમની રોગ, હાર્ટ ફેલ્યોર, હાઈ બ્લડ પ્રેશર અને હૃદયના વાલ્વની ખામી જેવી ગંભીર પરિસ્થિતિઓમાં આ ડૉક્ટરનો સંપર્ક કરવાનો રહે છે.
પલ્મોનોલોજિસ્ટ (ફેફસા અને શ્વસન રોગ નિષ્ણાત): ફેફસાં અને શ્વસનતંત્રને લગતી બીમારીઓ માટે પલ્મોનોલોજિસ્ટ પાસે જવું પડે છે. અસ્થમા, સીઓપીડી (COPD), ન્યુમોનિયા, ફેફસાનું કેન્સર, સ્લીપ અપનિયા અને ફેફસામાં લોહી જામી જવું (પલ્મોનરી એમબોલિઝમ) જેવા રોગોની સારવાર આ નિષ્ણાતો કરે છે.
ત્વચારોગ ચિકિત્સક (ડર્મેટોલોજિસ્ટ): આપણી ત્વચા, વાળ અને નખને લગતી કોઈપણ સમસ્યા માટે ત્વચારોગ નિષ્ણાત શ્રેષ્ઠ છે. ખીલ, ચામડીના એલાર્જી કે ખરજવું (Eczema), સોરાયસિસ, ત્વચાના ચેપ અને ત્વચાના કેન્સર જેવી સમસ્યાઓનું સચોટ નિદાન આ ડૉક્ટર કરે છે.
ગેસ્ટ્રોએન્ટેરોલોજિસ્ટ (પાચન તંત્ર નિષ્ણાત): અન્નનળી, પેટ, આંતરડા, લીવર (યકૃત), સ્વાદુપિંડ અને પિત્તાશય જેવા પાચનતંત્રના અંગોના રોગોના નિષ્ણાતને ગેસ્ટ્રોએન્ટેરોલોજિસ્ટ કહે છે. એસિડિટી, આંતરડાની બળતરા, લીવરના રોગો વગેરેની સારવાર અહીં થાય છે, તેમજ તેઓ એન્ડોસ્કોપી જેવી તપાસ પણ કરે છે.
એન્ડોક્રિનોલોજિસ્ટ (હોર્મોન નિષ્ણાત): શરીરના હોર્મોન્સ અને અંતઃસ્ત્રાવી ગ્રંથીઓના રોગોની સારવાર આ નિષ્ણાતો દ્વારા થાય છે. ડાયાબિટીસ, થાઇરોઇડની અનિયમિતતા, એડ્રેનલ ગ્રંથિના રોગો અને હોર્મોનલ અસંતુલનના કેસોમાં આ ડૉક્ટર પાસે જવું અનિવાર્ય છે.
ન્યુરોલોજીસ્ટ (મગજ અને ચેતાતંત્ર નિષ્ણાત): મગજ, કરોડરજ્જુ અને ચેતાતંત્રના વિકારોમાં ન્યુરોલોજીસ્ટ નિષ્ણાત હોય છે. વાઈ (Epilepsy), પેરલિલિસ કે સ્ટ્રોક, પાર્કિન્સન, અલ્ઝાઇમર અને માઈગ્રેન જેવી ગંભીર સ્થિતિઓમાં આ ડૉક્ટર જ સાચી દિશા દર્શાવી શકે છે.
ઓન્કોલોજિસ્ટ (કેન્સર નિષ્ણાત): કેન્સર જેવા ભયાનક રોગનું નિદાન અને તેની આધુનિક સારવાર પદ્ધતિઓ (જેમ કે કીમોથેરાપી, રેડિયેશન થેરાપી) ઓન્કોલોજિસ્ટ દ્વારા કરવામાં આવે છે.
રૂમેટોલોજિસ્ટ (સાંધા અને સ્વયંપ્રતિરક્ષા રોગ નિષ્ણાત): સાંધાના દુખાવા, સ્નાયુઓની જકડાઈ અને ઇમ્યુન સિસ્ટમની ખામીથી થતા રોગો જેવા કે રુમેટોઇડ આર્થરાઈટીસ, લ્યુપસ અને ફાઇબ્રોમીઆલ્ગીઆની સારવાર આ નિષ્ણાતો કરે છે.
નેફ્રોલોજિસ્ટ (કિડની નિષ્ણાત): કિડની સંબંધિત તમામ રોગો જેમ કે ક્રોનિક કિડની ડિસીઝ, કિડની સ્ટોરી, પથરી અને ડાયાલિસીસ જેવી પ્રક્રિયાઓનું સચોટ સંચાલન નેફ્રોલોજિસ્ટ કરે છે.
