ભારતીય સ્થાનિક ક્રિકેટમાં નવો વિવાદ: BCCI અને OCI કાર્ડ ધારક ખેલાડીઓ બોમ્બે હાઈકોર્ટમાં સામસામે; પાસપોર્ટ નિયમ પર બોર્ડનું કડક વલણ
ભારતમાં સ્થાનિક ક્રિકેટ સીઝનની શરૂઆત થાય તે પહેલાં જ ક્રિકેટ પ્રશાસન અને ખેલાડીઓ વચ્ચે એક મોટો કાનૂની જંગ છેડાયો છે. વિશ્વના સૌથી ધનિક ક્રિકેટ બોર્ડ, ભારતીય ક્રિકેટ કંટ્રોલ બોર્ડ (BCCI) અને ૧૨ યુવા ખેલાડીઓ વચ્ચેનો એક હાઈ-પ્રોફાઈલ મામલો હાલ બોમ્બે હાઈકોર્ટ સમક્ષ પહોંચ્યો છે. આ વિવાદ એવા ખેલાડીઓ અંગે છે જેઓ વિદેશમાં રહે છે અથવા જેમની પાસે ભારતીય પાસપોર્ટ નથી, પરંતુ તેઓ ભારતના સ્થાનિક ક્રિકેટમાં ભાગ લેવા ઈચ્છે છે. સુનાવણી દરમિયાન BCCI એ આ મામલે અત્યંત કડક વલણ અપનાવતા સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ભારતમાં રણજી ટ્રોફી જેવી પ્રતિષ્ઠિત ટુર્નામેન્ટ રમવા માટે ભારતીય પાસપોર્ટ હોવો અનિવાર્ય છે.
ભારતમાં સ્થાનિક ક્રિકેટ સીઝન સામાન્ય રીતે ઓગસ્ટના અંતમાં અથવા સપ્ટેમ્બરની શરૂઆતમાં ધમધમતી થાય છે. રણજી ટ્રોફી, વિજય હજારે ટ્રોફી, સૈયદ મુશ્તાક અલી ટ્રોફી અને દુલીપ ટ્રોફી જેવી ટુર્નામેન્ટ્સ માત્ર ભારતીય ક્રિકેટનું માળખું જ નથી, પરંતુ ટીમ ઈન્ડિયામાં પ્રવેશવા માટેનો એકમાત્ર સત્તાવાર રસ્તો પણ છે. આવા સમયે બોર્ડના આ કડક નિયમે ઘણા ઉભરતા ખેલાડીઓનું ભવિષ્ય અધ્ધરતાલ કરી દીધું છે.
શું છે સમગ્ર મામલો?
આ વિવાદની શરૂઆત ત્યારે થઈ જ્યારે ૧૨ યુવા ક્રિકેટરોએ BCCI ના એક નિયમ વિરુદ્ધ બોમ્બે હાઈકોર્ટના દરવાજા ખખડાવ્યા. આ તમામ ખેલાડીઓ પાસે ‘ઓવરસીઝ સિટીઝન ઓફ ઈન્ડિયા’ (OCI) કાર્ડ છે. OCI કાર્ડ વિદેશમાં વસતા ભારતીય મૂળના લોકોને ભારતમાં રહેવા અને કામ કરવા માટે ચોક્કસ વિશેષાધિકારો આપે છે. જો કે, આ ખેલાડીઓ પાસે કાનૂની રીતે ભારતીય પાસપોર્ટ નથી.
BCCI ના વર્તમાન નિયમો અનુસાર, જે ખેલાડી પાસે સત્તાવાર ભારતીય પાસપોર્ટ ન હોય, તે ભારતની સ્થાનિક ટુર્નામેન્ટમાં ભાગ લેવા માટે પાત્ર ઠરતો નથી. આ નિયમને કારણે આ ૧૨ યુવા ખેલાડીઓને સ્થાનિક સીઝનમાંથી બહાર કરી દેવામાં આવ્યા હતા, જેને તેમણે ભેદભાવપૂર્ણ ગણાવીને કોર્ટમાં પડકાર્યો છે.
BCCI ની કોર્ટમાં મજબૂત દલીલ: “OCI એટલે નાગરિકત્વ નહીં”
સુનાવણી દરમિયાન BCCI તરફથી હાજર રહેલા વકીલોએ બોર્ડની નીતિનો જોરદાર બચાવ કર્યો હતો. બોર્ડે કોર્ટ સમક્ષ દલીલ કરી હતી કે OCI કાર્ડ હોવું અને ભારતનું સત્તાવાર નાગરિકત્વ હોવું એ બંને તદ્દન અલગ બાબતો છે.
બોર્ડે જણાવ્યું કે:
“OCI કાર્ડ ચોક્કસપણે વિદેશી નાગરિકોને ભારતમાં મુસાફરી અને વ્યવસાય માટે વિશેષાધિકારો આપે છે, પરંતુ તે નાગરિકત્વની ગેરંટી નથી. ભારતનો કાયદો બેવડા નાગરિકત્વની મંજૂરી આપતો નથી. તેથી, જે ખેલાડીઓ પાસે ભારતીય પાસપોર્ટ નથી, તેઓ ભારત દેશનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા સ્થાનિક ક્રિકેટ માળખાનો ભાગ બની શકે નહીં.”
BCCI એ વધુમાં સ્પષ્ટતા કરી હતી કે આ નિયમ કોઈ ચોક્કસ વ્યક્તિ વિરુદ્ધ નથી, પરંતુ તે એક સમાન નીતિ છે જે તમામ ખેલાડીઓને લાગુ પડે છે. બોર્ડે કોર્ટમાં ખાતરી આપી હતી કે જો આમાંથી કોઈ પણ ખેલાડી ભવિષ્યમાં કાનૂની પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરીને ભારતીય પાસપોર્ટ મેળવે છે, તો બોર્ડના નિયમો અનુસાર તેમને સ્થાનિક ટુર્નામેન્ટમાં રમવા માટે તાત્કાલિક લાયક ગણવામાં આવશે. બોર્ડના મતે, સ્થાનિક ક્રિકેટ એ આખરે ટીમ ઈન્ડિયા (રાષ્ટ્રીય ટીમ) માટે ખેલાડીઓ તૈયાર કરવાનું પ્લેટફોર્મ છે, અને જે ખેલાડી ભારત માટે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે રમી જ ન શકે, તેને સ્થાનિક સ્તરે તક આપવી તાર્કિક નથી.
ખેલાડીઓ પક્ષે શું છે દલીલ?
બીજી તરફ, અરજી કરનાર યુવા ખેલાડીઓનું કહેવું છે કે તેઓ ભારતીય મૂળના છે અને તેમનું ક્રિકેટ ભવિષ્ય ભારત સાથે જોડાયેલું છે. OCI કાર્ડ ધારક હોવાના નાતે તેમને ભારતમાં અન્ય ક્ષેત્રોમાં સમાન તકો મળે છે, તો રમતગમતમાં કેમ નહીં? તેમનો તર્ક છે કે બોર્ડના આ કડક નિયમને કારણે તેમની કારકિર્દીની સુવર્ણ તકો છીનવાઈ રહી છે.
૧૩ ઓગસ્ટ પર સૌની નજર
બોમ્બે હાઈકોર્ટે બંને પક્ષોની પ્રાથમિક દલીલો સાંભળ્યા બાદ કેસની આગામી સુનાવણી ૧૩ ઓગસ્ટના રોજ નિયત કરી છે. આ કાનૂની લડાઈનો જે પણ ચુકાદો આવશે, તે ભારતીય ક્રિકેટના ઈતિહાસમાં એક મોટો દાખલો બેસાડશે.
