૨૦૨૬ ફિફા વર્લ્ડ કપ: શું સ્પેન પોતાની જૂની ભૂલોનું પુનરાવર્તન કરી રહ્યું
ફૂટબોલની રમતમાં જ્યારે પણ કોઈ મોટી ટૂર્નામેન્ટ શરૂ થાય છે, ત્યારે ચાહકો અને વિશ્લેષકો પોતપોતાની ફેવરિટ ટીમોના વિજયની પટકથા અગાઉથી જ લખી નાખતા હોય છે. ૨૦૨૬ના ફિફા વર્લ્ડ કપમાં પણ સ્પેનની ટીમ માટે કંઈક આવી જ અપેક્ષાઓ હતી. તાજેતરમાં જ યુરોપિયન ચેમ્પિયનશિપ જીતીને આત્મવિશ્વાસથી છલકાતી અને દિગ્ગજ સ્ટાર્સથી સજ્જ ‘લા રોજા’ (સ્પેન) પાસેથી આશા હતી કે તેઓ ધમાકેદાર શરૂઆત કરશે. પરંતુ, વર્લ્ડ કપ ક્યારેય કોઈ સ્ક્રિપ્ટને અનુસરતો નથી. ૬૭મા ક્રમાંકિત કેપ વર્ડે સામે સ્પેનનો ૦-૦થી થયેલો ડ્રો આ વાતની સાક્ષી પૂરે છે. આ મેચે માત્ર ફૂટબોલ જગતને ચોંકાવ્યું નથી, પરંતુ સ્પેનની રણનીતિ અને કોચ લુઈસ ડે લા ફુએન્ટેના નિર્ણયો સામે પણ મોટા સવાલો ઉભા કર્યા છે.
કેપ વર્ડેની લોખંડી રક્ષણાત્મક દીવાલ અને વોઝિન્હાનો જાદુ
મેચની શરૂઆત થઈ ત્યારે કોઈએ કલ્પના પણ નહોતી કરી કે કેપ વર્ડે જેવી નાની ટીમ યુરોપિયન ચેમ્પિયન્સને આ રીતે ઘૂંટણિયે લાવી દેશે. કેપ વર્ડે આ મેચમાં કોઈ પણ જાતના ડર વિના મેદાનમાં ઉતર્યું હતું. તેમનો ઈરાદો બિલકુલ સ્પષ્ટ હતો—સંયમ જાળવવો, સંરક્ષણ મજબૂત રાખવું અને સ્પેનના ખેલાડીઓને પેનલ્ટી એરિયામાં સ્પેસ ન આપવી. સ્પેનની ટીમે પૂરી મેચ દરમિયાન ૭૪ ટકા જેટલો જંગી બોલ પઝેશન (કબજો) રાખ્યો હતો, પરંતુ કેપ વર્ડેના આયોજનબદ્ધ ડિફેન્સે તેમને લાંબા સમય સુધી માત્ર પાસિંગ ગેમ રમવા પર જ મજબૂર રાખ્યા.
આ ઐતિહાસિક ડ્રોના અસલી હીરો રહ્યા કેપ વર્ડેના ૪૦ વર્ષીય અનુભવી ગોલકીપર વોઝિન્હા. વધતી ઉંમરને પાછળ છોડીને તેમણે ગોલપોસ્ટની સામે જાણે દીવાલ ચણી દીધી હતી. જ્યારે પણ સ્પેનના હુમલાખોરો ગોલ કરવાની નજીક પહોંચતા, ત્યારે વોઝિન્હા અડગ રહીને અદભુત બચાવ કરતા હતા. તેમના આ પ્રદર્શને કેપ વર્ડેના ફૂટબોલ ઇતિહાસમાં એક સુવર્ણ પ્રકરણ ઉમેરી દીધું છે.
રણનીતિની ગૂંચવણ: લુઈસ ડે લા ફુએન્ટેના આશ્ચર્યજનક નિર્ણયો
સ્પેનની આ નિરાશા પાછળ માત્ર સામેની ટીમનો સારો બચાવ જ જવાબદાર નહોતો, પરંતુ કોચ લુઈસ ડે લા ફુએન્ટેની પ્લેઈંગ ઈલેવનની પસંદગી પણ એટલી જ જવાબદાર હતી. તાજેતરના સમયમાં સ્પેનની સફળતાનો બ્લુપ્રિન્ટ તેના વિંગર્સની ગતિ અને આક્રમકતા પર આધારિત રહ્યો છે. લેમિન યમાલ અને નિકો વિલિયમ્સ જેવા યુવા ખેલાડીઓએ વિરોધી ટીમના ડિફેન્સને વેરવિખેર કરીને સ્ટ્રાઈકર મિકેલ ઓયાર્ઝાબાલ માટે તકો ઉભી કરી હતી.
પરંતુ આ મેચમાં યમાલને બેન્ચ પર બેસાડી રાખવાનો નિર્ણય, ભલે તેની ઈજાના સંચાલન માટે લેવાયો હોય, પણ ટીમ પર ભારે પડ્યો. યમાલની જગ્યાએ જમણી પાંખ પર ફેરન ટોરેસને તૈનાત કરવામાં આવ્યો હતો, જે આ ભૂમિકામાં બિલકુલ ફિક્કો સાબિત થયો. ટોરેસ રમત પર પોતાની છાપ છોડવા માટે સંઘર્ષ કરતો રહ્યો, જેના કારણે મુખ્ય સ્ટ્રાઈકર ઓયાર્ઝાબાલ મેચના પ્રથમ અડધા કલાક સુધી બોલ માટે તરસતો રહ્યો અને ટીમમાં કોઈ સર્જનાત્મકતા જોવા મળી નહીં.
મિડફિલ્ડની અસમતુલા: ગેવી અને ડેની ઓલ્મોનો વિવાદ
કોચનો બીજો એક નિર્ણય જે ચર્ચાના ચગડોળે ચડ્યો છે, તે છે ગેવીને શરૂઆતની લાઇન-અપમાં સ્થાન આપવું. બાર્સેલોનાનો આ મિડફિલ્ડર ચોક્કસપણે પ્રતિભાશાળી છે, પરંતુ તે લાંબા સમયથી ઈજાના કારણે મેદાનથી દૂર હતો અને તેની પાસે પૂરતો મેચ ટાઈમ નહોતો. પરિણામે, તે મિડફિલ્ડમાં જરૂરી લય પકડી શક્યો નહીં.
બીજી તરફ, યુરો કપના સ્ટાર પર્ફોર્મર ડેની ઓલ્મોને બહાર રાખવામાં આવ્યા, જે સ્પેન માટે લાઇન વચ્ચે સ્પેસ બનાવીને આક્રમક ખતરો પેદા કરી શક્યા હોત. મિડફિલ્ડ અને એટેક વચ્ચેની આ કડી તૂટી જવાને કારણે સ્પેનની રમત એકદમ અનુમાનિત (predictable) બની ગઈ હતી, જેનો કેપ વર્ડેના ડિફેન્ડર્સે સરળતાથી સામનો કર્યો.
યમાલની એન્ટ્રી: ૨૦ મિનિટનો દિલધડક રોમાંચ
જ્યારે મેચ સ્પેનના હાથમાંથી સરકી રહી હતી અને વિચારોની શૂન્યતા દેખાતી હતી, ત્યારે ૭૧મી મિનિટે લેમિન યમાલને મેદાન પર ઉતારવામાં આવ્યો. તેના આવતાની સાથે જ મેચનું ચિત્ર બદલાઈ ગયું. આ કિશોર ખેલાડીએ સ્પેનની રમતમાં એક નવી ઉર્જા અને તાકીદ (urgency) લાવી દીધી. તે સતત ડિફેન્ડર્સ તરફ દોડતો રહ્યો અને સ્પેસ બનાવતો રહ્યો.
તમે એ વાત પરથી અંદાજો લગાવી શકો છો કે માંડ ૨૦ મિનિટની રમતમાં યમાલે ૫ ડ્રિબલ પૂર્ણ કર્યા, જે આખી મેચમાં પીચ પરના અન્ય કોઈ પણ ખેલાડી કરતાં વધુ હતા. જો કે, ત્યાં સુધીમાં ખૂબ મોડું થઈ ચૂક્યું હતું. કેપ વર્ડેની આખી ટીમ પોતાના બોક્સમાં ડિફેન્સ કરવા માટે ઉતરી આવી હતી અને સ્પેન મડાગાંઠ તોડવામાં અસમર્થ રહ્યું.
આ મેચના આંકડા કેપ વર્ડેની શિસ્તની એક અનોખી વાર્તા કહે છે. સ્પેન પાસે બોલ હોવા છતાં તેઓ ગોલ કરી શક્યા નહીં તે તો એક વાત છે, પરંતુ સૌથી આશ્ચર્યજનક બાબત એ છે કે કેપ વર્ડેએ સમગ્ર ૯૦ મિનિટ દરમિયાન માત્ર ૧ જ ફાઉલ કર્યો! ૧૯૬૬ માં ફિફા વર્લ્ડ કપના સત્તાવાર રેકોર્ડ્સ રાખવાનું શરૂ થયું ત્યારથી અત્યાર સુધીમાં આ કોઈ પણ ટીમ દ્વારા મેચમાં કરવામાં આવેલો સૌથી ઓછો ફાઉલ છે. આ આંકડો દર્શાવે છે કે તેઓ કેટલા શાંત, સંગઠિત અને આત્મવિશ્વાસથી રમ્યા હતા. કોઈ ગભરાટ નહીં, કોઈ અવિચારી ટેકલ નહીં માત્ર શુદ્ધ ફૂટબોલ.
