માર્ગ સુરક્ષામાં મોટી ક્રાંતિ: હવે ગાડીઓ એકબીજા સાથે ‘વાત’ કરશે, 2026 સુધીમાં ભારતમાં લોન્ચ થશે V2V ટેકનોલોજી
ભારતમાં માર્ગ અકસ્માતોની વધતી સંખ્યાને ધ્યાનમાં લેતા, કેન્દ્ર સરકાર એક ક્રાંતિકારી વાયરલેસ કમ્યુનિકેશન ટેકનોલોજી—વ્હિકલ-ટુ-વ્હિકલ (V2V) કમ્યુનિકેશન—અમલમાં મૂકવાની તૈયારી કરી રહી છે. કેન્દ્રીય માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રી નિતિન ગડકરીએ જાહેરાત કરી છે કે આ ટેકનોલોજી 2026ના અંત સુધીમાં દેશભરમાં લાગુ કરવામાં આવશે. આ ટેકનોલોજીનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય વાહનોને એકબીજા સાથે રિયલ-ટાઇમ ડેટા શેર કરવા માટે સક્ષમ બનાવવાનો છે, જેથી અકસ્માતોને મોટા પ્રમાણમાં રોકી શકાય.
કેવી રીતે કામ કરશે આ ટેકનોલોજી?
V2V ટેકનોલોજી હેઠળ વાહનોમાં એક ઓન-બોર્ડ યુનિટ (OBU) લગાવવામાં આવશે, જે વાયરલેસ રીતે અન્ય વાહનો સાથે માહિતીની આપ-લે કરશે.
- ઇન્ટરનેટ-મુક્ત સંચાર: આ સિસ્ટમ ઇન્ટરનેટ અથવા મોબાઇલ નેટવર્ક વગર સ્વતંત્ર રીતે કામ કરી શકે છે.
- સ્પેક્ટ્રમ ફાળવણી: ટેલિકોમ વિભાગ (DoT) એ આ ટેકનોલોજી માટે 5.875-5.905 ગીગાહર્ટ્ઝ બેન્ડમાં 30 મેગાહર્ટ્ઝ સ્પેક્ટ્રમને સૈદ્ધાંતિક મંજૂરી આપી દીધી છે.
- સ્વદેશી વિકાસ: ભારતના સેન્ટર ફોર ડેવલપમેન્ટ ઓફ એડવાન્સ કમ્પ્યુટિંગ (C-DAC) એ આ ટેકનોલોજી માટે સ્વદેશી ‘C-V2X’ પ્લેટફોર્મ વિકસાવ્યું છે.
માર્ગ સુરક્ષામાં મોટા ફેરફારો
મંત્રી ગડકરીના જણાવ્યા અનુસાર, આ ટેકનોલોજી લગભગ 80% માર્ગ અકસ્માતો ઘટાડવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. તેના મુખ્ય ફાયદાઓ નીચે મુજબ છે:
- વિઝિબિલિટીની અછતમાં મદદરૂપ: ધુમ્મસ કે ભારે વરસાદ દરમિયાન જ્યારે દૃશ્યતા ઓછી હોય, ત્યારે આ સિસ્ટમ નજીકના વાહનોની સ્થિતિ અને ગતિ વિશે ચેતવણી આપશે.
- બ્લાઈન્ડ સ્પોટ અને ટક્કરની ચેતવણી: જો કોઈ વાહન અચાનક બ્રેક લગાવે અથવા કોઈ બ્લાઈન્ડ સ્પોટ પર હાજર હોય, તો ડ્રાઈવરને તરત જ એલર્ટ મળી જશે.
- 360-ડિગ્રી જાગૃતિ: આ ટેકનોલોજી ડ્રાઈવરોને તેમની આસપાસના ટ્રાફિકની સંપૂર્ણ જાણકારી આપશે, જેનાથી પાછળથી થતી ટક્કર અને સ્થિર વાહનો સાથે થતા અકસ્માતો રોકી શકાશે.
ખર્ચ અને અમલીકરણ યોજના
આ મહત્વાકાંક્ષી પ્રોજેક્ટનો કુલ અંદાજિત ખર્ચ અંદાજે ₹5,000 કરોડ છે.
- વાહન માલિકો પર ખર્ચ: ગ્રાહકો માટે આ ટેકનોલોજીનો ખર્ચ પ્રતિ વાહન ₹5,000 થી ₹7,000 ની વચ્ચે રહેવાની ધારણા છે.
- તબક્કાવાર શરૂઆત: શરૂઆતમાં તેને નવા વાહનો માટે ફરજિયાત કરવામાં આવશે, ત્યારબાદ જૂના વાહનોમાં પણ તબક્કાવાર રીતે ઉમેરવામાં આવશે.
પીડિતો માટે કેશલેસ સારવાર અને ‘રાહવીર’ યોજના
ટેકનોલોજીની સાથે સરકાર માનવીય સહાયને પણ પ્રોત્સાહન આપી રહી છે. વડાપ્રધાન મોદી ટૂંક સમયમાં એક યોજના શરૂ કરશે જેના હેઠળ માર્ગ અકસ્માત પીડિતોને મહત્તમ 7 દિવસ સુધી ₹1.5 લાખની મફત કેશલેસ સારવાર મળશે. આ ઉપરાંત, અકસ્માત પીડિતોને હોસ્પિટલ પહોંચાડનાર નેક નાગરિકોને ‘રાહવીર’ કહેવામાં આવશે અને તેમને ₹25,000 નું ઇનામ આપવામાં આવશે.
