એન્ડ્રોઇડ યુઝર્સ માટે ચેતવણી, ડેટા સેફ રાખવા માટે ફોનમાં કરો આ મોટા ફેરફાર
આજના ડિજિટલ યુગમાં આપણો સ્માર્ટફોન માત્ર એક ફોન નથી રહ્યો, પરંતુ તે આપણી અંગત જિંદગીનું ‘ડિજિટલ લોકર’ બની ગયો છે. સવારથી સાંજ સુધીમાં આપણે આપણી હેલ્થથી લઈને બેંકિંગ, પર્સનલ ફોટા, ઈમેઈલ અને સોશિયલ મીડિયા સુધીની તમામ વિગતો આ નાનકડા ડિવાઈસમાં સાચવીને રાખીએ છીએ. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે જે સુવિધાનો આપણે આનંદ માણી રહ્યા છીએ, તેની મોટી કિંમત ચૂકવવી પડી શકે છે? તમારી આ અંગત માહિતી માત્ર ટેક કંપનીઓ માટે ‘પ્રોડક્ટ’ નથી, પરંતુ હેકર્સની પણ તેના પર નજર હોય છે.
એક તાજેતરના રિસર્ચમાં ચોંકાવનારો ખુલાસો થયો છે કે તમારા ફોનમાં રહેલી લગભગ 70 ટકા એપ્સ તમારા સેન્સિટિવ ડેટાને એક્સેસ કરે છે. જ્યારે 60 ટકા એપ્સ એવી છે જે લોકેશન, કેમેરા અને માઇક્રોફોનનું એક્સેસ માંગે છે, ભલે તેને તેની જરૂર હોય કે ન હોય. જો તમે પણ પ્રાઈવસી બાબતે ચિંતિત હોવ, તો સમય આવી ગયો છે કે તમે તમારા એન્ડ્રોઇડ ફોનના આ સેટિંગ્સ તાત્કાલિક બદલી નાખો.
1. નોટિફિકેશન એક્સેસનું રિવ્યુ: પ્રાઈવસીનું પહેલું પગથિયું
ઘણીવાર આપણે સુવિધા માટે ફોનની નોટિફિકેશનને સ્માર્ટવોચ કે અન્ય ડિવાઈસ પર ‘મિરર’ (Mirror) કરીએ છીએ. આ ફીચર ઉપયોગી લાગે છે, પણ પ્રાઈવસી માટે જોખમી હોઈ શકે છે.
વિચારો કે તમારા ફોન પર બેંકનો OTP, પર્સનલ મેસેજ કે ઈમેઈલ એલર્ટ આવે છે. જો આ નોટિફિકેશન કોઈ એવી એપ પાસે જઈ રહી છે જેને તેની જરૂર નથી, તો તમારો ડેટા લીક થઈ શકે છે.
-
શું કરવું? ફોનના સેટિંગ્સમાં જઈને ‘Notification Access’ સર્ચ કરો. અહીં એ બધી એપ્સનું એક્સેસ બંધ કરી દો જેનો તમે રોજ ઉપયોગ નથી કરતા અથવા જેના પર તમને વિશ્વાસ નથી.
2. એડવર્ટાઈઝિંગ આઈડી (Advertising ID) ને ડિલીટ કરો
શું તમે ક્યારેય નોંધ્યું છે કે ગૂગલ પર તમે કોઈ વસ્તુ સર્ચ કરો અને તરત જ ફેસબુક કે ઈન્સ્ટાગ્રામ પર તેની જાહેરાતો દેખાવા લાગે છે? આ બધો ‘એડવર્ટાઈઝિંગ આઈડી’નો ખેલ છે. ગૂગલ દરેક એન્ડ્રોઇડ ફોનને એક યુનિક આઈડી આપે છે જે તમારી એક્ટિવિટીને ટ્રેક કરે છે.
-
સેટિંગ કેવી રીતે બદલશો? ફોન સેટિંગ્સમાં ‘Google’ પર જાઓ અને ‘Ads’ સેક્શનમાં જઈને ‘Delete Advertising ID’ પર ક્લિક કરો.
-
ફાયદો: આનાથી જાહેરાતો સંપૂર્ણ બંધ નહીં થાય, પણ કંપનીઓ માટે તમારી પસંદ-નાપસંદનું પ્રોફાઇલ બનાવવું અને તમને ટ્રેક કરવું અશક્ય થઈ જશે.
3. યુસેજ એન્ડ ડાયગ્નોસ્ટિક ડેટા બંધ કરો
એન્ડ્રોઇડ ફોનમાં ‘Usage & Diagnostics’ વિકલ્પ બાય-ડિફોલ્ટ ઓન હોય છે. કંપનીઓ કહે છે કે તેઓ આ ડેટાનો ઉપયોગ ફોનનું પરફોર્મન્સ સુધારવા કરે છે, પરંતુ આ પ્રક્રિયામાં તમારો ફોન બેકગ્રાઉન્ડમાં તમે કઈ એપ કેટલી વાર વાપરો છો તેની વિગતો શેર કરતો રહે છે.
-
સુરક્ષા ટિપ: સેટિંગ્સ > ગૂગલ > ઉપરના ખૂણે ત્રણ ડોટ્સ > Usage & Diagnostics પર જઈને તેને ‘Off’ કરી દો. આનાથી પ્રાઈવસી વધશે અને બેટરીની પણ બચત થશે.
4. એપ પરમિશન (App Permissions): જરૂર મુજબ જ એક્સેસ આપો
મોટાભાગે આપણે નવી એપ ઈન્સ્ટોલ કરતી વખતે વિચાર્યા વગર ‘Allow’ કરી દઈએ છીએ. આ મોટી ભૂલ છે. ઉદાહરણ તરીકે, એક ટોર્ચ એપને તમારા કોન્ટેક્ટ લિસ્ટ કે લોકેશનની શું જરૂર?
-
નિયમિત ચેકઅપ: ‘Permission Manager’ માં જઈને જુઓ કે કઈ એપ પાસે શું પરમિશન છે.
-
નિયમ: કેમેરા, માઇક્રોફોન કે લોકેશનની પરમિશન માત્ર ‘While using the app’ (જ્યારે એપ ચાલુ હોય ત્યારે જ) આપો.
5. લોકેશન હિસ્ટ્રી અને વેબ એક્ટિવિટી
ગૂગલ તમારી દરેક મુલાકાતને ટ્રેક કરે છે જેને ‘Location History’ કહેવાય છે. આ મેપ્સ માટે ઠીક છે, પણ પ્રાઈવસી માટે ખતરો છે.
-
સમાધાન: ગૂગલ એકાઉન્ટ સેટિંગ્સમાં ‘Data & Privacy’ માં જઈને ‘Location History’ અને ‘Web & App Activity’ ને પોઝ (Pause) કરી દો અથવા ‘Auto-delete’ નો વિકલ્પ પસંદ કરો.
સતર્કતા એ જ સુરક્ષા
સ્માર્ટફોન કંપનીઓ આપણને ફીચર્સ આપે છે, પણ ડેટા સુરક્ષિત રાખવાની જવાબદારી આપણી છે. ઉપર મુજબના સેટિંગ્સ બદલીને તમે તમારા એન્ડ્રોઇડ ફોનને જાસૂસ બનતો અટકાવી શકો છો. યાદ રાખો, ડિજિટલ દુનિયામાં તમારો ડેટા જ તમારી સંપત્તિ છે.
