શટડાઉન કે સ્લીપ? જાણો કયો વિકલ્પ તમારા લેપટોપની બેટરી અને આયુષ્ય વધારી શકે છે

કમ્પ્યુટરને માત્ર સ્લીપ મોડમાં રાખવાની આદત પડી શકે છે ભારે, જાણો ક્યારે ‘શટડાઉન’ કરવું જરૂરી

આપણે બધા કામ પૂરું થયા પછી ઘણીવાર મુંઝવણમાં હોઈએ છીએ કે કમ્પ્યુટર કે લેપટોપને ડાયરેક્ટ ‘સ્લીપ’ (Sleep) મોડમાં મૂકીને ઊભા થઈ જવું કે પછી શાંતિથી ‘શટડાઉન’ (Shutdown) કરવું. ઘણાને લાગે છે કે આ માત્ર એક આદત છે, પણ તેની પાછળ ટેકનિકલ કારણો પણ છે.

આજના ડિજિટલ યુગમાં જ્યારે આપણું મોટાભાગનું કામ પીસી પર નિર્ભર છે, ત્યારે તમારા ડિવાઈસની લાઈફ વધારવા માટે આ તફાવત સમજવો ખૂબ જરૂરી છે. ચાલો આ મુંઝવણને કાયમ માટે દૂર કરીએ.

૧. ‘સ્લીપ મોડ’ શું છે અને તે ક્યારે કામ આવે?

‘સ્લીપ મોડ’ને તમે કમ્પ્યુટરની એક નાની ‘ઝપકી’ (Power Nap) કહી શકો છો. જ્યારે તમે પીસીને સ્લીપ મોડમાં મૂકો છો, ત્યારે તે પોતાનું કામ રોકી દે છે પણ પૂરી રીતે બંધ થતું નથી. કમ્પ્યુટર પોતાની ‘રેમ’ (RAM) માં તે બધી ફાઇલો અને એપ્સ સાચવી રાખે છે જેના પર તમે કામ કરી રહ્યા હતા.

તેનો ઉપયોગ ક્યારે કરવો?

• નાના બ્રેક માટે: જો તમે જમવા જઈ રહ્યા હોવ, કોઈ મીટિંગમાં હોવ કે ૧૫-૨૦ મિનિટ માટે ઊભા થતા હોવ, તો સ્લીપ મોડ શ્રેષ્ઠ છે.

• ઝડપથી કામ શરૂ કરવા માટે: સ્લીપ મોડનો સૌથી મોટો ફાયદો એ છે કે જ્યારે તમે પાછા આવો ત્યારે તમારે બૂટિંગ કે એપ્સ ખુલવાની રાહ જોવી પડતી નથી. માઉસ હલાવતા જ પીસી ત્યાંથી જ શરૂ થશે જ્યાં તમે છોડ્યું હતું.

સાવધાની: સ્લીપ મોડમાં લેપટોપ થોડી માત્રામાં બેટરી વાપરતું રહે છે. જો લાંબા સમય સુધી આ મોડમાં રાખશો તો બેટરી ઉતરી શકે છે.

૨. ‘શટડાઉન’ ક્યારે કરવું જોઈએ?

શટડાઉનનો અર્થ છે તમારા કમ્પ્યુટરને પૂરી રીતે બંધ કરી દેવું. આ મોડમાં પીસીનો પાવર સપ્લાય કપાઈ જાય છે અને રેમમાં રહેલો તમામ ટેમ્પરરી ડેટા સાફ થઈ જાય છે.

તેનો ઉપયોગ ક્યારે કરવો?

• લાંબા બ્રેક માટે: જો તમે બહાર જઈ રહ્યા હોવ અથવા ખબર હોય કે રાતભર કે એક-બે દિવસ સુધી પીસી વાપરવાનું નથી, તો શટડાઉન જ કરવું જોઈએ.

• સિસ્ટમમાં એરર કે લેગ હોય ત્યારે: જો પીસી ધીમું ચાલતું હોય કે કોઈ એપ હેંગ થતી હોય, તો શટડાઉન કરીને ફરી ચાલુ કરવાથી સિસ્ટમની મેમરી રિફ્રેશ થઈ જાય છે અને નાની-મોટી ખામીઓ (Bugs) દૂર થાય છે.

• હાર્ડવેરની સુરક્ષા માટે: સતત ચાલુ રહેવાથી સિસ્ટમમાં ગરમી (Heat) પેદા થાય છે. લાંબા સમયે તેના પાર્ટ્સને નુકસાન ન થાય તે માટે તેને વચ્ચે આરામ આપવો જરૂરી છે.

૩. એક ત્રીજો વિકલ્પ: ‘હાઇબરનેટ’ (Hibernate)

વિન્ડોઝ લેપટોપમાં ‘સ્લીપ’ અને ‘શટડાઉન’ સિવાય ‘હાઇબરનેટ’નો વિકલ્પ પણ મળે છે. આ બંનેનું મિશ્રણ છે. તેમાં તમારો ડેટા હાર્ડ ડ્રાઈવ પર સેવ થાય છે અને કમ્પ્યુટર પૂરી રીતે બંધ થઈ જાય છે. જો તમારે કામ અધૂરું રાખીને લાંબા કલાકો માટે જવું હોય અને બેટરી પણ બચાવવી હોય, તો આ બેસ્ટ ઓપ્શન છે.

તમારા માટે શું યોગ્ય છે?

પીસીનો ખ્યાલ કેવી રીતે રાખવો?

1. દિવસના કામ પછી: જો ઓફિસ કે ઘરે કામ કરતા હોવ તો બ્રેક માટે ‘સ્લીપ’ વાપરો, પણ દિવસ પૂરો થાય ત્યારે ‘શટડાઉન’ કરવાની આદત પાડો.

2. અઠવાડિયામાં એકવાર: જો તમે કાયમ સ્લીપ મોડ વાપરતા હોવ, તો પણ અઠવાડિયામાં ૩-૪ વાર પીસીને શટડાઉન કે રિસ્ટાર્ટ કરવું જોઈએ જેથી તે હેંગ ન થાય.

3. બેટરીની ચિંતા: જો લેપટોપ ચાર્જર વગર વાપરતા હોવ, તો હાઇબરનેટ કે શટડાઉન જ પસંદ કરો, કારણ કે સ્લીપ મોડમાં બેટરી ધીમે ધીમે ડ્રેઇન થશે.

સ્લીપ મોડ તમારો સમય બચાવે છે, જ્યારે શટડાઉન તમારા પીસીનું આયુષ્ય વધારે છે. એક સ્માર્ટ યુઝર તે છે જે પોતાની જરૂરિયાત મુજબ આ બંને વચ્ચે સંતુલન જાળવે છે.