લોકલ ચાર્જર તમારા કિંમતી સ્માર્ટફોનને બનાવી શકે છે ભંગાર, જાણો 3 ખતરનાક જોખમો

શું તમારો ફોન પણ જલ્દી ગરમ થઈ જાય છે? કારણ હોઈ શકે છે તમારું સસ્તું ચાર્જર

સ્માર્ટફોન આજે આપણા જીવનનો અનિવાર્ય ભાગ બની ગયો છે. આપણે એક સારો ફોન ખરીદવા માટે હજારો રૂપિયા ખર્ચીએ છીએ, પરંતુ જ્યારે ચાર્જર બગડી જાય કે ખોવાઈ જાય, ત્યારે અવારનવાર આપણે થોડા પૈસા બચાવવા માટે લોકલ માર્કેટમાંથી સસ્તું ચાર્જર લઈ આવીએ છીએ. આ ચાર્જર દેખાવમાં બિલકુલ ઓરિજિનલ જેવા હોઈ શકે છે, પરંતુ તકનીકી રીતે તે તમારા મોંઘા ફોન માટે ‘ઝેર’ સમાન છે.

નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે લોકલ ચાર્જરનો ઉપયોગ તમારા સ્માર્ટફોનને અંદરથી ખોખલો કરી દે છે. ચાલો જાણીએ તે ત્રણ જોખમી નુકસાન જે તમારા ફોનને હંમેશ માટે બરબાદ કરી શકે છે.

૧. બેટરીના આયુષ્ય પર સીધો હુમલો: બેટરીનું ફૂલવું અને ડિસ્ચાર્જ થવું

સ્માર્ટફોનનો જીવ તેની બેટરી હોય છે. લોકલ ચાર્જરની સૌથી મોટી સમસ્યા એ છે કે તેમાં વોલ્ટેજ અને કરંટ (Current) ને નિયંત્રિત કરવાની કોઈ ટેકનોલોજી હોતી નથી.

• ઓવર-વોલ્ટેજનું જોખમ: ઓરિજિનલ ચાર્જર ફોનની જરૂરિયાત મુજબ વીજળી પૂરી પાડે છે, જ્યારે લોકલ ચાર્જરમાં વીજળીનો પ્રવાહ અસ્થિર હોય છે.

• બેટરીનું ફૂલવું: સતત ખોટો વોલ્ટેજ મળવાને કારણે બેટરીની અંદર રાસાયણિક સંતુલન બગડી જાય છે, જેનાથી બેટરી ફૂલવા લાગે છે.

• બેકઅપમાં ઘટાડો: શરૂઆતમાં તમને બધું સામાન્ય લાગશે, પરંતુ ધીમે-ધીમે બેટરીની ક્ષમતા ઘટવા લાગશે. જે ફોન આખો દિવસ ચાલતો હતો, તે થોડા જ કલાકોમાં બંધ થવા લાગશે.

૨. મધરબોર્ડ અને આંતરિક સર્કિટને નુકસાન

ફોનની અંદર ઘણા સૂક્ષ્મ અને સંવેદનશીલ ભાગો હોય છે, જે વીજળીના હળવા ઉતાર-ચઢાવથી પણ બગડી શકે છે.

• સેફ્ટી ચિપનો અભાવ: બ્રાન્ડેડ ચાર્જરમાં એક ‘સેફ્ટી ચિપ’ લાગેલી હોય છે જે ઓવરહીટિંગ અને શોર્ટ સર્કિટ થવા પર વીજળીનો સપ્લાય કાપી નાખે છે. લોકલ ચાર્જરમાં ખર્ચ ઘટાડવા માટે આ સુરક્ષા ધોરણોને હટાવી દેવામાં આવે છે.

• મોંઘો રિપેરિંગ ખર્ચ: જો ચાર્જિંગ દરમિયાન કરંટમાં સહેજ પણ ફ્લકચ્યુએશન (ઉતાર-ચઢાવ) થાય છે, તો ફોનનું મધરબોર્ડ (Motherboard) અથવા ચાર્જિંગ IC બળી શકે છે. એકવાર મધરબોર્ડ બગડી જાય પછી તેને ઠીક કરવાનો ખર્ચ ફોનની મૂળ કિંમતના ૪૦% થી ૫૦% સુધી હોઈ શકે છે.

૩. આગ લાગવાનું અને ફાટવાનું ગંભીર જોખમ

આ માત્ર ફોન બગડવાની વાત નથી, પરંતુ તે તમારી સુરક્ષા સાથે જોડાયેલો મામલો છે. સમાચારોમાં અવારનવાર ફોન ફાટવાની ઘટનાઓ આવે છે, જેમાં મોટાભાગના કિસ્સાઓમાં હલકી ગુણવત્તાનું ચાર્જર જ જવાબદાર હોય છે.

• ખરાબ ઇન્સ્યુલેશન: લોકલ ચાર્જરમાં વપરાતા વાયરની ગુણવત્તા ખૂબ જ ખરાબ હોય છે. તે જલ્દી ગરમ થઈ જાય છે અને તેનું પ્લાસ્ટિક ઓગળી શકે છે.

• શોર્ટ સર્કિટ: હલકી ગુણવત્તાના કોમ્પોનન્ટ્સને કારણે ચાર્જરની અંદર જ શોર્ટ સર્કિટ થઈ શકે છે, જે સીધું ફોન સુધી પહોંચે છે. આનાથી માત્ર ફોન બ્લાસ્ટ જ નથી થતો, પરંતુ ઘરમાં આગ લાગવાનું જોખમ પણ રહે છે.

કંપનીઓ કેમ ઓરિજિનલ ચાર્જરની સલાહ આપે છે?

ઘણા લોકોને લાગે છે કે કંપનીઓ માત્ર પોતાનો નફો વધારવા માટે ઓરિજિનલ ચાર્જરની હિમાયત કરે છે, પરંતુ તેની પાછળ નક્કર તકનીકી કારણો છે:

1. વોરંટીનો ભંગ: જો તમે લોકલ ચાર્જરનો ઉપયોગ કરો છો અને તેનાથી ફોન બગડે છે, તો કંપનીઓ વોરંટી આપવાનો ઇનકાર કરી શકે છે. તેને ‘વપરાશકર્તાની બેદરકારી’ માનવામાં આવે છે.

2. ઓપ્ટિમાઇઝેશન: કંપનીનું ચાર્જર તે જ મોડેલની બેટરી અને પ્રોસેસર મુજબ ‘ટ્યુન’ કરેલું હોય છે, જેનાથી ફાસ્ટ ચાર્જિંગ દરમિયાન પણ ફોન સુરક્ષિત રહે છે.

સાચું ચાર્જર કેવી રીતે પસંદ કરવું? (Buying Guide)

તમારા ફોન અને તમારી સુરક્ષા માટે ચાર્જર ખરીદતી વખતે આ બાબતોનું ધ્યાન રાખો:

• BIS સર્ટિફિકેશન: હંમેશા ચાર્જર પર ‘BIS’ માર્ક જુઓ. આ ભારત સરકાર દ્વારા પ્રમાણિત સુરક્ષા ધોરણ છે.

• બ્રાન્ડેડ વિકલ્પ: જો તમે કંપનીનું ચાર્જર નથી ખરીદી શકતા, તો ઓછામાં ઓછા ભરોસાપાત્ર બ્રાન્ડ્સ (જેમ કે- Anker, Belkin, કે Ambrane) ના ચાર્જર લો જે સુરક્ષાની ગેરંટી આપે છે.

• કિંમત પર ન જાઓ: ૧૦૦-૨૦૦ રૂપિયા બચાવવાની લાલચ તમારા ૨૦,૦૦૦ થી ૫૦,૦૦૦ રૂપિયાના ફોનને ભંગાર બનાવી શકે છે. ચાર્જરને એક્સેસરીઝ નહીં, પરંતુ ફોનનો એક ભાગ માનો.

નિષ્કર્ષ: સમજદારી એ જ સુરક્ષા છે

સ્માર્ટફોન એક જટિલ મશીન છે અને તેને યોગ્ય ઉર્જાની જરૂર હોય છે. લોકલ ચાર્જર ભલે સસ્તું અને આકર્ષક લાગે, પરંતુ તેના પરિણામો ખૂબ મોંઘા હોઈ શકે છે. તમારા ફોનના લાંબા આયુષ્ય અને તમારી સુરક્ષા માટે હંમેશા ઓરિજિનલ અથવા સર્ટિફાઈડ ચાર્જરની જ પસંદગી કરો.